Ünite 3: 3. Ün te - İşlemtabloları le Ver Düzenleme ve Denetleme

İşlemtablosu Verimlilik İstatistiği

Yapılan bir araştırmaya göre, işlemtablosu kullanımının iş sürelerini kısalttığını belirtenlerin oranı yetkin kullanıcılarda %100 iken, acemi kullanıcılarda bu oran sadece %12'dir. Bu durum, acemiler için işlemtablosunun iş süresini kısaltmadığını gösterir.

Çok Yönlü Görev Kullanım Oranı

Aynı araştırmada, yetkin kullanıcıların %82'si işlemtablolarını çok yönlü görevleri yerine getirebildikleri için tercih ettiklerini belirtmişlerdir. Yetkin olmayan kullanıcılarda bu çok yönlü özelliklerden yararlanma oranı oldukça düşüktür.

Excel Hücre Kapasitesi Sınırları

Excel çalışma sayfaları 1 milyondan fazla satıra ve 65 binden fazla sütuna sahiptir. Bu devasa veri hacmi nedeniyle aranan verilerin gözle bulunması imkânsız olup, arama ve başvuru işlevlerinin kullanımı zorunludur.

1 Ocak 1900 Başlangıç Tarihi

Excel'de tarih hesaplamalarının yapılabilmesi için 1 Ocak 1900 tarihi başlangıç kabul edilmiş ve seri numarası '1' olarak belirlenmiştir. Bu tarihten sonra geçen her gün için seri numarası birer artmaktadır.

Anahtar Kavramlar

İşlev (Function)Excel'de belirli matematiksel, mantıksal veya metinsel işlemleri gerçekleştirmek için önceden tanımlanmış formüllerdir. Örneğin, UZUNLUK veya EĞER birer işlevdir.

Parametre (Argument)Bir işlevin çalışabilmesi ve hesaplama yapabilmesi için dışarıdan gönderilen girdi değerleridir. Örneğin, =SOLDAN(A1; 4) formülünde 'A1' ve '4' birer parametredir.

Başvuru (Reference)Bir hücrenin veya hücre aralığının çalışma sayfasındaki konumunu belirten adrestir. Örneğin, 'A1' tek bir hücre başvurusu, 'A1:B10' ise bir hücre aralığı başvurusudur.

Hücre Aralığı (Cell Range)İki veya daha fazla hücreden oluşan, genellikle iki nokta üst üste (:) işaretiyle belirtilen bloktur. Örneğin, 'C2:C6' aralığı C sütunundaki 2 ile 6. satırlar arasındaki tüm hücreleri kapsar.

Diyalog Kutusu (Dialog Box)Kullanıcıdan ek bilgi almak veya seçenekler sunmak için ekranda açılan pencerelerdir. Excel'deki 'Bul ve Değiştir' veya 'Özel Git' pencereleri buna örnektir.

Metin İşlevleri (Text Functions)Metinsel verileri düzenlemek, parçalamak, temizlemek veya birleştirmek için kullanılan işlevler grubudur. SOLDAN, SAĞDAN, KIRP ve BİRLEŞTİR bu gruba dahildir.

Tarih ve Zaman İşlevleri (Date and Time Functions)Tarih ve saat verileriyle hesaplama yapmak, gün farkı bulmak veya iş günlerini planlamak için kullanılan işlevlerdir. BUGÜN, ŞİMDİ ve TAMİŞGÜNÜ bu gruptadır.

Koşullu İfadeler (Conditional Expressions)Belirli bir mantıksal şartın gerçekleşip gerçekleşmeme durumuna göre farklı sonuçlar üreten formüllerdir. EĞER işlevi en temel koşullu ifadedir.

Mantıksal Sınama (Logical Test)Sonucu yalnızca DOĞRU veya YANLIŞ çıkabilen karşılaştırma işlemleridir. Örneğin, 'B6<500' ifadesi bir mantıksal sınamadır.

A1-Stili Başvuru (A1-Style Reference)Sütunların harflerle (A, B, C...) ve satırların sayılarla (1, 2, 3...) temsil edildiği, Excel'in varsayılan hücre adresleme biçimidir. Örneğin, 'B2' hücresi bu stildedir.

R1C1-Stili Başvuru (R1C1-Style Reference)Hem satırların hem de sütunların sayılarla temsil edildiği adresleme biçimidir. Örneğin, 'R5C3' ifadesi 5. satır ve 3. sütundaki (C5) hücreyi temsil eder.

Seri Numarası (Serial Number)Excel'in tarihleri matematiksel olarak işleyebilmek için arka planda sakladığı gün sayısı değeridir. Örneğin, 1 Ocak 1900 tarihinin seri numarası 1'dir.

Yazdırılamaz Karakter (Non-printable Character)Metin dosyalarında bulunan ancak ekranda veya yazıcıda görünmeyen kontrol karakterleridir. ASCII kodu 10 olan satır başı karakteri buna örnektir.

Büyük-Küçük Harf Duyarlılığı (Case Sensitivity)Bir arama veya karşılaştırma işleminde büyük harf ile küçük harfin farklı karakterler olarak kabul edilmesidir. BUL işlevi duyarlıyken, MBUL duyarsızdır.

Yaklaşık Eşleşme (Approximate Match)Arama işlevlerinde aranan değerin birebir aynısı bulunamadığında, ona en yakın veya küçük olan değerin getirilmesidir. DÜŞEYARA'da 'aralık_bak' parametresi DOĞRU olduğunda çalışır.

Tam Eşleşme (Exact Match)Arama işlevlerinde aranan değerin hücredeki değerle karakteri karakterine birebir aynı olması durumudur. DÜŞEYARA'da 'aralık_bak' parametresine YANLIŞ verilerek sağlanır.

Göreceli Konum (Relative Position)Bir elemanın belirli bir veri aralığı veya dizi içerisindeki kaçıncı sırada olduğunu belirten değerdir. KAÇINCI işlevi bu değeri döndürür.

Hafta Sonu Parametresi (Weekend Parameter)İŞGÜNÜ.ULUSL veya TAMİŞGÜNÜ.ULUSL işlevlerinde, haftanın hangi günlerinin tatil günü kabul edileceğini belirleyen sayısal veya metinsel koddur.

İç İçe Eğer (Nested IF)Birden fazla koşulun sırayla kontrol edilmesi amacıyla bir EĞER işlevinin 'eğer_yanlışsa' veya 'eğer_doğruysa' parametresinin içine yeni bir EĞER işlevi yazılmasıdır.

Hata Değeri (Error Value)Excel'de formüllerin yanlış parametre, geçersiz başvuru veya sıfıra bölme gibi nedenlerle ürettiği standart hata kodlarıdır. #YOK, #SAY/0! ve #DEĞER! buna örnektir.

Özel Git (Go To Special)Çalışma sayfasındaki belirli hücre tiplerini (boşluklar, formüller, sabitler vb.) filtreleyerek topluca seçmeye yarayan Excel aracıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

1 Ocak 2016 Seri Numarası

Varsayılan tarih sistemine göre, 1 Ocak 1900'den tam 42.369 gün sonra gelen 1 Ocak 2016 tarihinin Excel'deki seri numarası karşılığı 42.370 olarak saklanmaktadır.

Zaman Değerlerinin Ondalık Karşılığı

Zaman değerleri günün bir parçası olarak ondalık sayılarla ifade edilir. Örneğin, günün tam ortasına denk gelen saat 12:00:00'ın Excel'deki ondalık seri numarası karşılığı 0,5'tir.

ASCII Karakter Sınırları

DAMGA(sayı) işlevinde parametre olarak kullanılan ASCII kod değerleri 1 ile 255 arasında olmak zorundadır. Örneğin, DAMGA(65) formülü 'A' karakterini üretir.

ASCII Kod 10 Karakteri

ASCII kodu 10 olan karakter, yazdırılamaz bir kontrol karakteridir (satır başı/yeni satır). Hücrede boş görünse de 1 karakterlik yer kaplar ve TEMİZ işleviyle yok edilebilir.

360 Günlük Muhasebe Yılı

GÜN360 işlevi, ticari ve muhasebe hesaplamalarında kolaylık sağlamak amacıyla her ayı 30 gün, yılı ise 360 gün kabul eden özel bir yöntemle iki tarih arasındaki gün farkını bulur.

YIL İşlevi Değer Sınırları

YIL(seri_numarası) işlevi, parametre olarak verilen tarih seri numarasından yıl bilgisini ayıklar ve sadece 1900 ile 9999 yılları arasında bir tamsayı değeri döndürür.

Dönüş Türü Parametresi Varsayılanı

HAFTANINGÜNÜ işlevinde dönüş türü belirtilmezse varsayılan olarak '1' alınır. Bu durumda haftanın ilk günü Pazar (1), son günü ise Cumartesi (7) olarak kabul edilir.

HAFTASAY İşlevi Varsayılanı

HAFTASAY işlevinde dönüş türü parametresi girilmezse varsayılan değer '1' olur ve haftanın ilk günü Pazar kabul edilerek tarihin yılın kaçıncı haftasında olduğu hesaplanır.

Düşeyara Sıralama Zorunluluğu

DÜŞEYARA işlevinde aralık_bak parametresi DOĞRU (yaklaşık eşleşme) seçilirse, arama yapılan sütundaki verilerin mutlaka A'dan Z'ye sıralanmış olması gerekir; aksi halde yanlış sonuç döner.

Eğertablo Çoklu Aralık Kuralı

ÇOKEĞERSAY, ÇOKETOPLA ve ÇOKEĞERORTALAMA işlevlerinde kullanılan tüm aralık parametreleri (örneğin A2:A9 ve B2:B9) aynı satır ve sütun sınırlarına sahip olmak zorundadır.

Sınavda Dikkat Et

BUL ve MBUL farkına dikkat edin.
DÜŞEYARA'da 'aralık_bak' parametresini kontrol edin.
Tarih ve Zaman işlevlerinde hücre biçimine dikkat edin.
Çoklu koşul işlevlerinde aralık boyutlarını eşitleyin.
İç içe EĞER işlevlerinde işlem sırasını soldan sağa takip edin.