Ünite 5: 5. Ün te - Ver ve B lg n n İşlemtablosu le Görselleşt r lmes

Stevens'ın Ölçek Sınıflandırması (1946)

Psikolog Stevens, 1946 yılında yayınladığı çalışmasında ölçüm düzeylerini basitten karmaşığa doğru Sınıflayıcı, Sıralayıcı, Eşit Aralıklı ve Oranlı olmak üzere dört gruba ayırmıştır.

Microsoft Office Kullanıcı Sayısı

Microsoft tarafından açıklanan verilere göre, dünya genelinde günümüzde 1,2 milyardan fazla insan Microsoft Office ürünlerini aktif olarak kullanmaktadır.

Excel 2003 ve 2007 Satır Sınırları

Microsoft Excel 2003 sürümü sayfa başına en fazla 65.536 satırı desteklerken, Excel 2007 sürümüyle bu sınır büyük bir artış göstererek 1.048.576 satıra yükselmiştir.

Excel 2003 ve 2007 Sütun Sınırları

Microsoft Excel 2003 sürümünde sayfa başına desteklenen sütun sayısı 256 iken, Excel 2007 sürümünde bu değer donanımsal gelişmelerin de etkisiyle 16.384 sütuna çıkarılmıştır.

Anahtar Kavramlar

Pasta GrafiğiSınıflayıcı ve sıralayıcı ölçekle ölçülmüş değişkenlerin sonuç dağılımlarını, her bir kategorinin toplam içerisindeki oransal payını bir dairenin dilimleri şeklinde gösteren grafik türüdür.

Fitts’in KanunuEkrandaki bir noktadan diğerine ilerleme süresinin, hedefe olan uzaklık ve hedefin büyüklüğü ile ilişkili olduğunu belirten, ergonomik arayüz tasarımlarında kullanılan matematiksel modeldir.

HistogramSürekli değişkenlerin değer aralıklarındaki yoğunlaşmasını ve dağılımını göstermek amacıyla, verilerin eşit aralıklı sınıflara bölünerek bitişik sütunlar halinde çizildiği grafik türüdür.

Koşullu Biçimlendirmeİşlem tablosunda belirlenen özel kuralları veya koşulları sağlayan hücrelerin renk, yazı tipi, dolgu veya simgelerle otomatik olarak vurgulanması işlemidir.

Pareto GrafiğiKarşılaşılan sorunları veya hata kaynaklarını frekanslarına göre büyükten küçüğe sıralayan sütunlar ile kümülatif yüzdeleri gösteren bir çizginin bir arada sunulduğu kalite kontrol grafiğidir.

Saçılım Grafiğiİki sürekli değişken arasındaki ilişkinin yönünü, derecesini ve dağılımını kartezyen koordinat sisteminde noktalar yardımıyla gösteren grafik türüdür.

Gösterge PanosuBelirli bir amaca yönelik analizleri, grafikleri, tabloları ve kritik performans göstergelerini tek bir ekranda özetleyen, karar vermeyi kolaylaştırıcı grafiksel arayüzdür.

Kıvılcım Grafiğiİşlem tablosunda bir satır veya sütundaki verilerin genel eğilimini ve özet görüntüsünü tek bir hücre içerisine sığdırarak gösteren minyatür grafik türüdür.

3B HaritaCoğrafi konum, ülke veya şehir bilgisi içeren değişkenlerin sonuçlarını üç boyutlu bir dünya veya bölge haritası üzerinde görselleştiren grafik aracıdır.

DeğişkenAraştırmaya konu olan birimlerin sahip oldukları ve onları birbirlerinden ayırt etmeye yarayan, farklı değerler alabilen özelliklerdir.

BirimBir araştırmada hakkında bilgi edinilmek istenen, üzerinde ölçüm, sayım ya da gözlem yapılabilen canlı, cansız varlıklar veya olayların her biridir.

Nitel DeğişkenBirimlerin sahip olduğu özelliklerin rakamlarla değil, kategoriler veya kelimelerle ifade edildiği değişken türüdür; cinsiyet veya medeni durum gibi örnekleri vardır.

Nicel DeğişkenBirimlerin ölçülebilen veya sayılabilen özelliklerinin sayılar ve rakamlar yardımıyla ifade edildiği değişken türüdür; yaş veya ağırlık gibi örnekleri vardır.

Kesikli DeğişkenSadece tam sayılı değerler alabilen ve genellikle sayım yoluyla elde edilen nicel değişken türüdür; sınıftaki öğrenci sayısı buna örnektir.

Sürekli DeğişkenBelirli bir aralıkta sonsuz sayıda ondalıklı veya kesirli değer alabilen nicel değişken türüdür; boy uzunluğu veya zaman aralığı buna örnektir.

ÖlçmeBirimlerin sahip oldukları özelliklerin belirli kurallara göre anlamlı rakamlar, sayılar veya simgelerle ifade edilmesi sürecidir.

Sınıflayıcı ÖlçekNitel değişkenlerin ölçülmesinde kullanılan, kategorileri arasında herhangi bir doğal büyüklük-küçüklük sıralaması bulunmayan en basit ölçek türüdür.

Sıralayıcı ÖlçekNitel değişkenlerin kategorileri arasında doğal bir hiyerarşi veya sıralama ilişkisi barındıran ancak dereceler arasındaki farkın matematiksel olarak ölçülemediği ölçek türüdür.

Eşit Aralıklı ÖlçekBirimler arasındaki farkların matematiksel olarak belirlenebildiği, belirli bir başlangıç noktası olan ancak sıfır değerinin mutlak yokluk ifade etmediği ölçek türüdür.

Oranlı ÖlçekEşit aralıklı ölçeğin tüm özelliklerini taşıyan ve sıfır noktasının mutlak yokluk anlamına geldiği, her türlü matematiksel ve oransal analize izin veren en gelişmiş ölçek türüdür.

Çizim AlanıGrafik alanı içerisinde yer alan, değişkenlere ait verilerin grafiksel çizgilerinin, sütunlarının veya noktalarının fiilen çizildiği iç bölgedir.

Diğer Önemli Bilgiler

TÜİK 2013 Yaşam Memnuniyeti Araştırması

Ünitede yer alan 3B Harita örneğinde, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 2013 yılında gerçekleştirilen Yaşam Memnuniyeti Araştırması'nın mutlu olma oranları illere göre görselleştirilmiştir.

Fitts Kanunu Psikolojik Kökeni

Fitts Kanunu, adını Amerikalı psikolog Paul Fitts'ten almıştır. Fitts, insan hareketlerinin hedef büyüklüğü ve mesafeye göre hız-doğruluk ilişkisini matematiksel bir modelle açıklamıştır.

Türkiye Nüfus Grafiği Örneği (1927-2000)

Ünitede grafik bileşenlerini açıklamak için kullanılan kartezyen koordinat sistemindeki iki boyutlu grafik, Türkiye'nin 1927 yılından 2000 yılına kadar olan nüfus sayım verilerini içermektedir.

Grafik Seçiminde 59 Farklı Seçenek

Ünitede kullanılan modern işlem tablosu yazılımı, araştırmacılara 15 farklı gruplama altında toplamda 59 adet hazır grafik seçeneği ve özelleştirilebilir şablonlar sunmaktadır.

80/20 Kuralı ve Pareto Analizi

Pareto grafiği, adını İtalyan ekonomist Vilfredo Pareto'dan alan ve sorunların %80'inin aslında %20'lik ana hata kaynaklarından kaynaklandığını savunan prensibe dayanır.

Gösterge Panosunda Sol Üst Köşe Odaklanması

Göz izleme araştırmalarına göre, kullanıcılar önlerine sunulan bir sayfanın veya gösterge panosunun en çok sol üst kısmına odaklanmaktadır; bu nedenle en kritik veriler buraya yerleştirilir.

Sayı Formatlarında Türkçe Standartları

Gösterge panolarında sayıların hızlı anlaşılması için binlik ayraç kullanımı önemlidir. Örneğin Türkçe standartlarına göre '1785329' yerine nokta kullanılarak '1.785.329' şeklinde yazılması önerilir.

Mini Grafik (Sparkline) Türleri

İşlem tablosunda hücre içi görselleştirme sağlayan mini grafikler kullanıcılara Çizgi, Sütun ve Kazanç/Kayıp olmak üzere tam olarak 3 farklı seçenek sunmaktadır.

Koşullu Biçimlendirmede 5 Temel Menü

İşlem tablosunun Giriş sekmesinde yer alan Koşullu Biçimlendirme menüsü; Hücre Kuralları, İlk/Son Kuralları, Veri Çubukları, Renk Ölçekleri ve Simge Kümeleri olmak üzere 5 ana gruba ayrılır.

3B Harita Kodlama Gereksinimi

İşlem tablosunda 3B Harita çizebilmek için verilerin yanında mutlaka ülke, şehir, köy adı gibi sözel konum verilerinin ya da coğrafi enlem-boylam koordinat değerlerinin bulunması gerekir.

Grafik Öğesi Ekle Seçenekleri

Grafik çizildikten sonra çift tıklandığında açılan menüde Eksenler, Veri Etiketleri, Hata Çubukları ve Eğilim Çizgisi gibi grafiği zenginleştiren dinamik bileşenler yer alır.

Sınavda Dikkat Et

Sınıflayıcı ve sıralayıcı ölçeklerde Sütun veya Pasta grafiği tercih edilmelidir; çünkü bu ölçekler nitel kategorik veriler üretir.
Sürekli değişkenlerin dağılım yoğunluğunu görmek için Histogram kullanılmalıdır; histogramda sütunlar arasında boşluk olmaması sürekliliği temsil eder.
Kalite kontrol ve hata analizi sorularında doğrudan Pareto Grafiği seçeneğine odaklanın; çünkü bu grafik hataları büyükten küçüğe sıralar.
Hücre içi minyatür grafik taleplerinde cevap her zaman Kıvılcım Grafiğidir (Sparkline); işlem tablosunda 'Mini Grafikler' olarak da adlandırılır.
Gösterge panosu tasarlarken sol üst köşenin öncelikli olduğunu unutmayın; Fitts Kanunu ve göz izleme araştırmaları bu bölgeyi en kritik alan olarak tanımlar.
Koşullu biçimlendirmede ortalamanın üstü/altı gibi kuralların 'İlk/Son Kuralları' menüsünde yer aldığını sınavda karıştırmamak için ezberleyin.