Ünite 1: Sistem Analizi ve Tasarımına Giriş

SGYD Faz Sayısı

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (SGYD) için genel bir kabul olmasa da, bu kitapta 6 fazlı bir model esas alınmıştır. Bu fazlar; Kapsam ve Planlama, Gereksinim Analizi, Tasarım, Gerçekleştirme ve Test, Kurulum ve Dağıtım, Operasyon ve Bakımdır.

Bilgisayar Etiğinin On Kanunu

Bilgisayar Etik Enstitüsü tarafından hazırlanan bu kurallar, sistem analistlerinin uyması gereken etik standartları belirler. Örneğin, başkasının bilgisayar dosyalarına gizlice erişilmemesi ve fikri ürünlerin çalınmaması gerektiğini vurgular.

Küresel Ekonominin Etkisi

1990'lı yıllardan itibaren artan küreselleşme, bilgi sistemlerinin uluslararası ticaret kurallarına, farklı dillere ve döviz kurlarına uyumlu olmasını zorunlu kılmıştır.

Microsoft ve Oracle İş Birliği

İşletmeler arası iş birliğine örnek olarak gösterilir. İki rakip firma, Oracle uygulamalarının Microsoft işletim sistemlerinde çalışabilmesi için teknik iş birliği yaparak finansal fayda sağlamaktadır.

Anahtar Kavramlar

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (SGYD)Bilgi sistemlerinin geliştirilmesinde uygulanan, fazlara bölünmüş kavramsal bir modeldir. Örneğin, bir hastane bilgi sisteminin planlanmasından bakımına kadar geçen 6 fazlı süreç SGYD ile yönetilir.

Sistem Analistiİşletmenin problemlerini ve ihtiyaçlarını belirleyen, bunları teknik özelliklere dönüştüren ve değişim sürecini yöneten kişidir. Bir firmanın verimliliğini artırmak için yeni yazılım süreçlerini tasarlayan uzmandır.

Kurumsal Kaynak Planlaması (ERP)İşletme fonksiyonları tarafından ortak kullanılan bir veritabanı etrafında kurgulanan, işletmenin çekirdek bilgi sistemi fonksiyonlarını sağlayan yazılımdır. Örneğin, bir fabrikanın üretim, stok ve finans verilerini tek bir merkezde toplar.

Tedarik Zinciri Yönetimi (SCM)İşletmenin tedarikçileri ve bayileri ile ham madde ve ürün akışını İnternet üzerinden daha etkin yönetmesini sağlayan uygulamalardır. Bir restoran zincirinin nakliyecilerle olan koordinasyonunu sağlar.

Müşteri İlişkileri Yönetimi (CRM)Müşteri bağlılığını artırmak ve satışları iyileştirmek için müşteri profili hakkında bilgi sağlayan çözümlerdir. Müşterilerin İnternet üzerinden işlem yapabilmesine olanak tanır.

Değişim AjanıSistem analistinin, işletmede değişimi başlatan, planlayan ve uygulanmasını sağlayan en kapsamlı rolüdür. İşletmeye rekabetçi avantaj getirecek yeni pazarlar ve hizmetler bulur.

Nesne TeknolojileriYazılımın nesne adı verilen parçalardan oluşturulmasını sağlayan teknolojidir. Java veya C# gibi dillerle geliştirilen bu sistemler, kodun tekrar kullanılabilirliğini artırır.

Kurumsal Uygulamaların Entegrasyonu (EAI)Satın alınan veya geliştirilen farklı uygulamaların birbirleriyle şeffaf olarak çalışmasını sağlayan yazılımlardır. Farklı departmanların sistemlerini birbirine bağlar.

İş Süreçlerinin Yeniden TasarımıMevcut iş süreçlerinin verimsizliğini gidermek için yapılan köklü değişikliklerdir. Örneğin, bürokratik bir onay sürecinin dijitalleşerek hızlandırılmasıdır.

Uzman Sistemler (US)Uzman bir karar vericinin düşünce yapısını taklit ederek işletmedeki problemlere çözüm üreten sistemlerdir. KDS'den farkı, son kararı kullanıcıya bırakmadan en iyi çözümü seçmesidir.

Karar Destek Sistemleri (KDS)Karar vericilerin alternatifleri belirlemesine ve bunlar arasından seçim yapmasına yardımcı olan sistemlerdir. Örneğin, bir hastanede doktora muhtemel hastalık seçeneklerini sunar.

Ofis Otomasyon Sistemleri (OOS)Yeni bilgi üretmeyen ancak mevcut bilgiyi işleyen ve paylaşan sistemlerdir. Kelime işlemciler ve e-posta sistemleri buna örnektir.

Extranetİnternet altyapısını kullanan ancak sadece belirli işletmelerin çalışanlarının erişebildiği özel ağ mimarisidir. Bir otomobil üreticisinin bayileriyle bilgi paylaşması buna örnektir.

PortalFarklı kullanıcıların ihtiyaçlarına göre yapılandırılmış ana sayfalardır. Çalışanların rollerine göre (müşteri, tedarikçi vb.) farklı içeriklerin sunulduğu web sayfalarıdır.

Fizibilite ÇalışmasıSistemin işletmeye olan ekonomik ve örgütsel etkisini saptamak için yapılan analizdir. Projenin devam edip etmeyeceğine karar verilmesini sağlar.

Diğer Önemli Bilgiler

Bakım Maliyetleri

Bir bilgi sisteminin ömrü boyunca bakımı için harcanan zaman, sistem geliştirme için harcanan zamanın %60'ına kadar ulaşabilmektedir. Bu, sistemin sürdürülebilirliği açısından kritik bir istatistiktir.

HTML 5 ve XML

İnternet uygulamalarının temelini oluşturan işaretleme dilleridir. XML, farklı platformlar arasında veri alışverişini standart hale getirmek için tasarlanmıştır.

E-Ticaret Uygulama Tipleri

Üç tip uygulama vardır: Görüntüleme/Pazarlama, İşletme-Müşteri (B2C) ve İşletme-İşletme (B2B). B2B uygulamaları, geleneksel kağıt akışını ortadan kaldıran en karmaşık türdür.

Sistem Analistinin Üç Rolü

Analist, işletmede danışman, destekleyici uzman ve değişim ajanı olarak üç temel rolde görev alır. En kapsamlı ve sorumluluk isteyen rolü ise değişim ajanıdır.

ERP'nin Önemi

1990'larda ortaya çıkan ERP çözümleri, işletme fonksiyonlarının ortak bir veritabanı kullanmasını sağlar. ERP uyarlaması, çoğu işletme için en büyük bilgi sistemi projesidir.

Sistem Paydaşları

Bilgi sistemleri paydaşları beş gruptur: Sistem Sahipleri, Sistem Kullanıcıları, Sistem Tasarımcıları, Sistem Kurucuları ve Sistem Analistleri. Bir kişi birden fazla rolde bulunabilir.

İşlevsel Gereksinimler

Sistem analizinin ikinci fazında belirlenir. Sistemin kullanıcıya hangi kabiliyetleri sunacağı, hangi verilerin toplanacağı ve beklenen performans düzeyi bu kapsamda tanımlanır.

Sınavda Dikkat Et

Sistem analistinin rollerini (Danışman, Destekleyici Uzman, Değişim Ajanı) mutlaka birbirinden ayırın; sınavda bu rollerin tanımları sıkça sorulur.
SGYD fazlarının sırasını ve her fazda yapılan temel işi (örneğin; fizibilite raporunun Gereksinim Analizinden önce olduğunu) unutmayın.
KDS ve Uzman Sistemler arasındaki farka dikkat edin; KDS öneri sunar, Uzman Sistem ise kararı kendisi verir.
Kurumsal uygulamalar (ERP, SCM, CRM) ile bunların entegrasyonu (EAI) arasındaki farkı kavrayın.
Sistem paydaşlarını (Sahipler, Kullanıcılar, Tasarımcılar, Kurucular, Analistler) görevlerine göre sınıflandırın; kimin teknik, kimin yönetim odaklı olduğunu bilin.
Bilgi sistemlerini etkileyen faktörleri 'Ticari' ve 'Teknolojik' olarak iki ana grupta kategorize ederek çalışın.