Kybeleutsal alanları, antik dönemdeki kentlerin yapılaşmasında ve inanç dünyasında son derece önemli bir yer tutmaktadır. Anadolu ve Ege coğrafyasında sıkça karşılaşılan bu kutsal alanlar, genellikle doğayla iç içe, kayalıklara oyulmuş nişler ve açık hava tapınma mekanları şeklinde kendini göstermektedir. Bu sunum içeriği ve ders notları kapsamında, Kybele kültünün izleri farklı antik kentlerin konumlarına ve arkeolojik buluntularına göre incelenmektedir. Metinde yer alan bilgilere göre Pergamon, Ephesos, Metropolis, Smyrna, Phokaia, Kolophon, Priene ve Chios gibi pek çok önemli antik kentte Kybele ile ilişkili kutsal alanlar, yazıtlar, açık hava tapınakları veya nişler tespit edilmiştir. Örneğin Pergamon'da Megalesion, Kapıkaya Kutsal Alanı, Mamurtkale, Molla Mustafa Tepesi ve Büyük Kaya Kutsal Alanı gibi birden fazla merkez bu kültün yoğunluğunu açıkça ortaya koymaktadır. Kybele kutsal alanlarının konumlandırılmasında coğrafi unsurlar kritik bir rol oynamaktadır. Kimi kentlerin merkezlerinde (Smyrna ve Kolophon'daki yazıtlı Metroon örneklerinde olduğu gibi), kimi kentlerin çevresinde (Phokaia'daki çok sayıdaki niş gibi) ya da sarp kayalık tepe ve dağ yamaçlarında (Ephesos Panayır Dağı veya Pergamon'un yüksek tepeleri gibi) bu alanlara rastlanmaktadır. Bu durum, tanrıçanın dağların ve doğanın ana tanrıçası olma özelliğiyle birebir örtüşmektedir. Anadolu sınırlarının dışına çıktığımızda veya Ege adalarında da benzer kutsal mekan kurgularının varlığı dikkat çekmektedir. Metinde özellikle Atina Akropolis'i Kuzey Yamacı'nda yer alan Eros ve Aphrodite Kutsal Alanı ile Thasos Akropolis'indeki Pan Kutsal Alanı özel olarak zikredilmektedir. Bu alanlar, Yunan kenti ve akropolis topoğrafyasında tanrı ve tanrıçaların yer seçimi açısından önemli karşılaştırmalı veriler sunar. Anadolu'daki kentlerde ise Kybele ve ana tanrıça kültünün yerel yansımaları oldukça çeşitlidir. Ephesos'ta Panayır Dağı eteklerinde, Metropolis'te Gallesion Dağı dolaylarında bu inancın izleri sürülmektedir. Priene antik kentinde kentin Batı kapısı yakınında konumlanmış bir açık hava tapınağının varlığı, ibadet mekanlarının şehir surları veya geçiş noktalarıyla olan ilişkisini göstermektedir. Smyrna ve Kolophon kentlerinde kent merkezinde ele geçen Metroon yazıtları, bu tanrıçaya ait resmi kült yapılabilecek ya da adanmışlık sunulabilecek odak noktalarının kentsel dokunun içine kadar girdiğini kanıtlamaktadır. Phokaia'da ise kent çevresine yayılmış çok sayıda niş bulunması, kayaya oyma geleneğinin kırsal alana ve kentin çeperlerine doğru genişlediğini göstermektedir. Pergamon kenti, Kybele ve ana tanrıça odaklı kutsal alan zenginliği bakımından ayrı bir parantezi hak etmektedir. Kentin sınırları dahilinde ve eteklerinde tespit edilen Megalesion, Kapıkaya Kutsal Alanı, Mamurtkale, Molla Mustafa Tepesi ve Büyük Kaya Kutsal Alanı gibi yapılar, Pergamon'un dini topoğrafyasının ne kadar katmanlı olduğunu göstermektedir. Kapıkaya Kutsal Alanı ve Mamurtkale gibi noktalar, mimari kalıntıları ve kayaya oyulmuş formlarıyla dikkat çekerken; Büyük Kaya ve Molla Mustafa Tepesi gibi mevkiler kayalık arazinin tanrıçaya ibadet amacıyla nasıl dönüştürüldüğünü gözler önüne serer. Bu alanlar, Pergamon'un sadece akropolis üzerindeki kraliyet binalarıyla değil, eteklerindeki kadim ana tanrıça inanç kültleriyle de şekillendiğini kanıtlamaktadır. Bu dağ ve tepe kutsal alanları, tanrıçanın koruyucu gücüne duyulan inancın bir yansımasıdır. Doğal kayalık yüzeylerin kabartmalar veya adak nişleri için tuval gibi kullanılması, bu kutsal alanların ortak mimari karakteristiğini oluşturur. Metnin son bölümünde Yunan kenti dersinin kapsamına giren ve Anadolu'nun en görkemli kehanet ve tanrı merkezleri arasında yer alan dört büyük kutsal alan vurgulanmaktadır: Didim Apollon Kutsal Alanı, Klaros Apollon Kutsal Alanı, Apollon Smintheus Kutsal Alanı ve Labraunda Zeus Kutsal Alanı. Didim Apollon Kutsal Alanı, M.Ö. 6. yüzyıla tarihlenen kökenleriyle antik dünyanın en büyük kehanet merkezlerinden biridir. Devasa boyutları ve ion düzenindeki mimari kurgusuyla Ege dünyasında yankı uyandırmıştır. Benzer şekilde bir kehanet merkezi olan Klaros Apollon Kutsal Alanı ise M.Ö. 3. yüzyıla tarihlenmekte olup, su kaynağı ve kehanet ritüelleriyle ünlüdür. Apollon Smintheus Kutsal Alanı fare tanrı sıfatıyla Apollon'a adanmış özgün bir tapınma alanıyken, Labraunda Zeus Kutsal Alanı ise dağlık bir teras üzerinde yer alan kutsal yolu, Andron yapıları ve Zeus kültüne ait anıtsal kalıntılarıyla Karia bölgesinin dini ve siyasi merkezi konumundadır.