Ünitenin tamamını tek sayfada görPremium
Okul psikolojik danışmanları, lisans veya lisansüstü eğitimlerini psikolojik danışma ve rehberlik alanında tamamlamış, bilişsel, duyuşsal ve davranışsal müdahale stratejilerini uygulayan profesyonellerdir. Temel amaçları, öğrencilerin kişisel, sosyal, akademik ve kariyer alanlarında kendilerini geliştirmelerini sağlamak, karşılaştıkları sorunlarla baş etmelerine yardımcı olmak ve ruh sağlıklarını güçlendirmektir.
Bu hizmetler, öğrencinin sürekli gelişen kişiliğini tanıması ve kabul etmesi, bir üst eğitim kademesine yönelik kararlar alması ve potansiyelini en üst düzeyde kullanarak kendini gerçekleştirmesi üzerine kuruludur. Hizmetler; bireysel ve grup psikolojik danışma, rehberlik, konsültasyon, koordinasyon ve program planlama gibi çeşitli etkinlikleri kapsar.
PDR hizmetleri, öğrencinin bulunduğu gelişimsel dönemin görevlerini başarıyla tamamlamasına yardımcı olmayı hedefler. Okul öncesinden üniversiteye kadar her kademede ihtiyaçlar ve gelişimsel özellikler farklılaştığı için, sunulan rehberlik hizmetleri de bu yaş grubunun gelişimsel görevlerine göre özelleştirilmelidir.
Türkiye'de okullarda sunulan PDR hizmetlerinin yeterli düzeyde olmadığı, geçmişten günümüze yapılan birçok akademik çalışma ile ortaya konmuştur. Gelişimsel PDR yaklaşımı henüz tam anlamıyla yerleşmemiş olup, bu kavram ancak 18. Milli Eğitim Şurası'nda (2010) gündeme gelebilmiştir.
Yapılan araştırmalar, öğrencilerin, öğretmenlerin ve okul yönetimlerinin PDR hizmetlerini yetersiz gördüğünü göstermektedir. Özellikle ortaöğretim düzeyinde öğrencilerin, psikolojik danışmanların görevlerini tam olarak anlamlandıramadığı ve PDR dışı faaliyetleri danışmanın sorumluluğu gibi algıladığı gözlenmektedir.
Okul psikolojik danışmanlarının kendi hizmetlerini değerlendirdikleri öz-değerlendirme çalışmaları oldukça sınırlıdır. Bu çalışma, danışmanların kendi okullarındaki hizmetleri akademik, kariyer ve kişisel/sosyal açılardan değerlendirmelerini sağlayarak mevcut durumu netleştirmeyi ve iyileştirme önerileri sunmayı amaçlamaktadır.
Araştırma sonuçlarına göre, okul psikolojik danışmanları kişisel PDR hizmetlerini daha yoğun sunarken, eğitsel ve mesleki hizmetler daha geri planda kalmaktadır. Hizmetlerin yeterliliği okul düzeyine göre farklılık göstermekte; ortaöğretimdeki danışmanlar ilköğretim kademesine göre kendilerini daha yeterli görmektedir.
Hizmet kalitesini artırmak için danışmanların sunduğu en kritik öneriler; fiziksel koşulların iyileştirilmesi, danışman sayısının yeterli olması, öğretmen ve yöneticilerin PDR konusunda hizmet-içi eğitimle bilinçlendirilmesi ve desteklenmesidir. Ayrıca, alan dışı atamaların sonlandırılması ve danışmanların görev tanımlarının netleştirilmesi hayati önem taşımaktadır.
Danışmanlar, okul müdürlerinin doğrudan amir olmasının yarattığı idari baskıdan şikayetçidir. Bunun yerine, PDR alanında yetkin, bağımsız bir denetim mekanizmasının kurulması ve danışmanların asli görevleri dışındaki (sekreterlik, nöbet vb.) işlerden arındırılması, hizmet kalitesini doğrudan artıracak unsurlar olarak belirtilmektedir.