Ünitenin tamamını tek sayfada görPremium
Gymnospermler, tohum taslaklarının (makrosporangiyum) makrosporofiller üzerinde açıkta bulunması nedeniyle 'açık tohumlu' olarak adlandırılırlar. Bu grupta yer alan Pinus sp. (çam), evrimsel açıdan oldukça ileri bir türdür ve monoik (bir evcikli) bir yapı sergiler; yani aynı bitki üzerinde hem erkek hem de dişi çiçekler bulunur.
Erkek çiçekler, bitkinin alt dal uçlarında ilkbahar mevsiminde gelişir. Kozalak formunda olan bu yapılar, kısa bir sürgün ucunda pul şeklindeki yaprakların arasından çıkan bir eksen ve bu eksen etrafında spiral dizilmiş mikrosporofillerden meydana gelir.
Mikrosporofillerin alt yüzeyinde iki adet polen kesesi yer alır. Bu keselerin içerisindeki polen ana hücreleri, mayoz bölünme geçirerek polenleri üretir. Olgunlaşan polenler, kanatlı (balonlu) yapıları sayesinde rüzgarla taşınmaya uygun hale gelir ve keselerin birleşme yüzeyinden açılarak serbest kalırlar.
Dişi çiçekler, erkek çiçeklerin aksine bitkinin üst dallarında konumlanır ve ilkbaharda oluşurlar. Bu yapılar, erkek çiçeklere kıyasla bitki üzerinde çok daha uzun süre kalırlar; hatta tohumların dağılmasından sonra bile bitki gövdesinde varlıklarını sürdürürler.
Dişi çiçek yapısı, pulsu yaprakların arasından çıkan bir eksen ve bu eksen üzerinde spiral şekilde dizilmiş braktelerin koltuğundan çıkan etli pullardan (makrosporofillerden) oluşur. Her bir etli pulun üzerinde ikişer adet tohum taslağı bulunur.
Tohum taslaklarının uç kısımlarında mikropil bölgesi yer alır. Bu bölgedeki kenarlar çıkıntı yaparak tozlaşma sırasında gelen polenlerin tutunmasını sağlar. Polenler bu çıkıntıların içine konarak döllenme sürecini başlatırlar.
Gramineae ailesinde çiçek durumu 'spika' yani başak tipindedir. Küçük çiçekler, ana eksene saplı veya sapsız olarak bağlanır. Çayır bitkilerinin büyük çoğunluğunda bu küçük çiçekler eksene kısa bir sapla tutunur.
Her bir başakçık, alttan 'glume' adı verilen iki yaprakçıkla çevrilidir. Bunların üzerinde, angiospermlerdeki braktelere karşılık gelen iki adet 'lemma' bulunur. Lemmalar çiçeği örten yapraklar olup, uçları genellikle uzun kılçık şeklindedir.
Çiçeğin örtü yaprakları palea ve lodikullardan oluşur. Lodikullar, terazi kefesini andıran yapılarıyla şişkinleşerek çiçeğin açılmasını sağlar. Ginekeum (dişi organ) ise tek odacıklı bir ovaryum, üç karpel ve üç stigmadan oluşur; ancak çoğu türde iki karpel ve iki stigma baskındır.
Çiçeklerin en belirgin özelliği olan renkler, petallerde bulunan pigmentler tarafından sağlanır. Bu pigmentler hücre öz suyunda çözünmüş, kristal veya plastid formunda bulunabilirler. Mavi ve kırmızı tonlar, hücrelerdeki 'antosiyan' maddesinden kaynaklanır.
Yeşil renk klorofil pigmenti ile sağlanırken; portakal ve sarı tonlar karotenoidler (kristal veya plastid halinde) ve flavonoidler (yağ damlacıkları halinde) sayesinde ortaya çıkar. Doğadaki gökkuşağı renkleri, bu pigmentlerin hücrelerde yan yana veya bir arada bulunmasıyla oluşur.
Beyaz renk ise, herhangi bir pigment içermeyen hücrelerin güneş ışığını tamamen yansıtması sonucu meydana gelir. Papaver (gelincik), Rosa (gül), Viola (menekşe) ve Hyacynthus (sümbül) gibi bitkiler antosiyaninlerin yoğun olduğu çiçeklere örnek gösterilebilir.