Ünite 13: Spektroskopik Yöntemler-Uv-Vis — Önemli Kavramlar

Düşük enerji seviyesinden rezonans ile uyarılmış çekirdeklerin tekrar temel hallerine dönebilmek için absorpladıkları enerjiyi çevreye aktarma sürecidir. Metinde bu olay spin-örgü ve spin-spin relaksasyonu olmak üzere ikiye ayrılır.

Uyarılmış çekirdeklerin absorpladıkları fazladan enerjiyi çözücü molekülleri ve ortamdaki diğer maddelerden oluşan örgüye aktarması olayıdır. Bu süreç sonucunda ortamda çok az da olsa bir ısınma meydana gelir.

Uyarılmış çekirdeklerin kazandıkları enerjiyi elektromanyetik ışıma yoluyla değil, kinetik enerji aktarımı şeklinde spini olan başka çekirdeklere aktarmasıdır. Çözücü viskozitesi bu aktarımın hızı ve spektrum kalitesi açısından belirleyicidir.

Atom çekirdeğinin etrafındaki hareketli elektron bulutlarının, dıştan uygulanan magnetik alana zıt yönde çok küçük ikincil bir alan yaratarak net magnetik alan şiddetini azaltmasıdır. Bu etki moleküler yapı tayininde kilit rol oynar.

Analit ve standart maddelerin perdeleme etkileri arasındaki farkın milyonda birler mertebesindeki değerini ifade eden birimdir. NMR spektroskopisinde kimyasal kaymaların sayısal olarak belirtilmesinde standart ölçü olarak kullanılır.

1H-NMR ve 13C-NMR yöntemlerinde kimyasal kaymaların ölçülmesinde 0 ppm referans noktası olarak kullanılan standart maddedir. On iki hidrojen ve dört karbon içermesi, tek sinyal vermesi ve organik çözücülerde çözünmesi nedeniyle avantajlıdır.

Bir grup hidrojen rezonansa gelirken aynı moleküldeki komşu NMR aktif çekirdeklerin spin yönlerinin etkisiyle ana sinyalin birden fazla küçük pik grubuna ayrılmasıdır. Bu olay (n+1) kuralıyla açıklanır.

Pi (π) elektron sistemlerinin halka düzlemleri çevresinde hareket ederek oluşturduğu ek dairesel manyetik alanların, belirli protonların (aromatik ve etilenik hidrojenler) beklenen alan değerlerinden farklı konumlarda rezonans vermesine yol açmasıdır.

Yapısındaki hidrojen atomları yerine döteryum izotopu yerleştirilmiş, 1H-NMR spektrumlarında çözücü kaynaklı aşırı hidrojen sinyallerini engellemek için kullanılan özel çözücülerdir. Örnek olarak d1-CHCl3 ve d6-DMSO verilebilir.

1H-NMR spektrumunda farklı kimyasal çevrede bulunan hidrojenlerin pik alanlarının birbirine oranlanarak moleküldeki bağıl hidrojen sayıları hakkında bilgi veren bir nicel analiz uygulamasıdır.