Ünite 5: Erken Dönem Abbasi Halifelerinin Din Politikası — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Erken dönem Abbâsî halifelerinin 'ehl-i sünne' ve 'ehl-i bid’a' tanımlamalarını dikkate alarak, o dönemde siyasi otoritenin meşruiyetini korumak için hangi fırkaları neden tehdit olarak gördüğünü karşılaştırarak analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, Kaderiyye, Rafiza, Haricîlik ve Mürcie gibi fırkaların neden ehl-i bid'a sayıldığını araştırmalıdır. Özellikle Hz. Ebû Bekir ve Hz. Ömer'e yönelik eleştirilerin hilafetin meşruiyetine etkisi ile bu fırkaların devlete yönelik siyasi tehditleri arasındaki ilişkiyi kurmalıdır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Halîfe Mansûr’un Muvatta’yı resmi hukuk kodu yapma teklifini ve Mâlik b. Enes’in bu teklifi reddetme gerekçelerini inceleyerek, hukukta tek tipleşme ile içtihat özgürlüğü arasındaki ilişkiyi tartışınız.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, Mâlik b. Enes'in farklı coğrafyalardaki sünnet birikimine ve içtihat çeşitliliğine saygı duyulması gerektiği yönündeki argümanını değerlendirmelidir. Teklifin kabul edilmesi durumunda İslam hukukunun gelişiminin nasıl etkilenebileceğini yorumlamalıdır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Halîfe Me’mûn döneminde başlatılan Mihne sürecini ve 'Halku’l-Kur'an' (Kur’an’ın yaratılmış olması) tartışmasının arka planındaki siyasi ve teolojik nedenleri araştırıp raporlayınız.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, Me'mûn'un Mu'tezile ekolünü benimseyerek ulema üzerinde otorite kurma çabasını ve Hz. Ali'nin diğer sahabeden üstün görülmesi politikasının Abbasi hilafetinin meşruiyet arayışındaki rolünü incelemelidir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Halîfe Me’mûn’un Kur’an’ın mahlûk olduğu tezini savunurken kullandığı 'ceale' fiili üzerinden geliştirdiği dilbilimsel argümanı ve Hristiyanlık inancı ile kurduğu benzerlik ilişkisini analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, 'ceale' (kıldı/yarattı) fiilinin geçtiği ayetleri incelemeli ve Kur'an'ın ezeli kabul edilmesinin Hristiyanlıktaki 'Kelime' (Logos/Hz. İsa) inancıyla nasıl bir teolojik çelişki oluşturduğuna dair Me'mûn'un mantıksal kurgusunu çözümlemelidir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Abbâsî devletinin 'zındıklar' (zendeka faaliyetleri) ile 'zımmîler' (gayrimüslim tebaa) arasında uyguladığı hukuki ve idari yaklaşım farkını, devlet güvenliği ve inanç özgürlüğü bağlamında değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, Maniheizm ve Mazdekçilik gibi dualist inançların (zındıklık) neden devlete yönelik yıkıcı bir tehdit olarak görülüp kovuşturulduğunu, buna karşın cizye ödeyen zımmîlerin neden klasik hukuk çerçevesinde ibadet ve mülkiyet özgürlüğüne sahip kılındığını ayırt etmelidir.
