Ünite 5: Karotlu Sondaj Ekipmanları-5 — Önemli Kavramlar

Sondaj takımının en üst kısmında yer alan ve sondaj sıvısının sisteme basılmasını sağlayan ekipmandır. Pompadan gelen sıvının dönen tijlere sızdırmaz bir şekilde aktarılmasına olanak tanır.

Sondaj katarını oluşturan, içinden sondaj sıvısının geçtiği boru şeklindeki çelik çubuklardır. Matkaba dönme hareketini ve hidrolik basıncı iletir.

Sondaj sırasında kesilen silindirik kaya numunesini (karotu) içine alan ve koruyan boru şeklindeki ekipmandır. Formasyonun yapısına göre tek, çift veya üç tüplü çeşitleri bulunur.

Karotiyer ile matkap arasında mekanik bağlantıyı sağlayan ve sondaj takımının alt ucunda bulunan kritik bir ara bağlantı elemanıdır.

Karotiyer başlığı ve tek bir tüpten oluşan, su ile temas ettiğinde sudan etkilenmeyen homojen, sert ve kolay karot alınabilen formasyonlarda kullanılan sistemdir.

İç içe iki tüpten oluşan ve sondaj sıvısının tüplerin arasından dolaşarak karotla temasını en aza indiren, suya az dayanıklı kayaçlarda kullanılan sistemdir.

İç içe üç tüpten oluşan ve en içteki tüpün kesinlikle dönmediği, özellikle yumuşak ve dağılgan ortamlarda karot kalitesini artıran gelişmiş bir karotiyer türüdür.

Derin karotlu sondaj kuyularında iç tüpün halat yardımıyla kuyudan çıkarılmasına imkan tanıyarak zamandan büyük tasarruf sağlayan sondaj sistemidir.

Kuyu delindikten sonra wire-line ile indirilerek mermiler ateşlemek suretiyle kuyunun yan duvarından küçük kaya tapaları (numuneleri) almayı sağlayan alettir.

Kuyu duvarından numunenin ezilmesine yol açmadan mekanik olarak küçük bir tapa (plug) kesip alabilen ve içerisinde saklayabilen modern bir wire-line aletidir.

Alınan karotun tabandan koparılmasını ve karotiyer dışarı çıkarılırken numunenin tüp içerisinde kalmasını sağlayan yaylı tutucu ekipmandır.

1.75 - 5.25 inç çaplarında olan, üzerine tungsten karbür veya PDC elmas parçalar yerleştirilmiş, formasyonu keserek ilerleyen sondaj kesici ucudur.

Sondaj boyunca kesilerek tam çapında alınan büyük kaya örnekleridir. Heterojen ve karmaşık litolojiler için formasyonu en iyi temsil eden numune türüdür.

Tüm karottan veya yan duvar örnekleme yöntemleriyle çıkarılan küçük silindirik kaya örnekleridir. Gözeneklilik ve laboratuvar analizlerinde yaygın olarak kullanılır.

Karot matkaplarının üzerine yerleştirilen, aşınmaya karşı son derece dayanıklı kesici elmas ve alaşım parçacıklarıdır.