İnfografik
← Ünite 1
Çocuk İhmal ve İstismarı

Ünite 1: Çocuk İstismarı ve İhmalinin Tanımı

1960'lar ve 1970'lerdeki Gelişmeler
Çocuk istismarı kavramı ilk kez 1960'lı yıllarda Amerika ve İngiltere'de tartışılmaya başlanmıştır. Ardından 1970'li yıllarda tüm dünyada yaygın olarak çalışılan ve toplum tarafından konuşulan bir konu haline gelmiştir.
Henry Kempe'nin Tanımı (1972)
Çocuk istismarı olgusu ilk kez 1972 yılında Henry Kempe tarafından resmi olarak tanımlanmıştır. Bu tarih, çocuk koruma sistemlerinin tarihi açısından dönüm noktalarından birini oluşturur.
Dünya Sağlık Örgütü 2014 Tanımı
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından 2014 yılında yapılan tanımda, istismar sadece ebeveynlerle sınırlandırılmamış; bir yetişkin, toplum veya ülke tarafından bilerek veya bilmeyerek yapılan davranışlar olarak genişletilmiştir.
19. Yüzyılda Okul Disiplini Örneği
19. yüzyılda okullarda kemerle vurarak disiplin uygulamak kabul edilebilir bir yöntem iken, günümüzde öğretmenin çocuğa hafifçe vurması bile soruşturma açılması için yeterli bir neden sayılmaktadır.

Anahtar Kavramlar

Çocuk İstismarıÇocukların anne babaları veya bakmakla yükümlü yetişkinler tarafından fiziksel, duygusal, zihinsel veya cinsel gelişimlerini engelleyen durumlarla karşı karşıya kalmasıdır. Örneğin, bir çocuğun evden atılması veya iple bağlanması çocukta fiziksel iz bırakmasa dahi bu kapsamdadır.
Çocuk İhmaliÇocuğun beslenme, barınma, eğitim, sağlık ve güvenlik gibi temel gereksinimlerinin bakmakla yükümlü kişiler tarafından ihmal edilmesi veya karşılanmamasıdır. Metne göre bu durum çocukta ciddi problemlere yol açtığında istismar olarak kabul edilir.
Fiziksel İstismarYetişkinlerin çocuk üzerinde fiziksel zarar verecek eylemlerde bulunmasıdır. Kemerle vurma veya fiziksel şiddet uygulama gibi davranışlar bu türe örnek oluşturur.
Cinsel İstismarÇocuğun bir yetişkin tarafından cinsel amaçlı olarak kullanılması veya cinsel davranışlara maruz bırakılmasıdır. Çocuğun genital organlarına dokunulması gibi eylemler bu kategoriye girer.
Duygusal İstismarÇocuğun ruh sağlığını ve psiko-sosyal gelişimini olumsuz yönde etkileyen, psikolojik zarar veren tutum ve davranışlardır. Çocuğun sevgiden yoksun bırakılması veya sürekli eleştirilmesi bu kapsamda değerlendirilebilir.
Henry KempeÇocuk istismarı kavramını ilk kez 1972 yılında tanımlayan ve bu alandaki çalışmalarıyla tanınan bilim insanıdır. Onun bu çalışmaları sayesinde konu küresel düzeyde bilinirlik kazanmıştır.
Kasıt ÖgesiÇocuğa acı verme, incitme veya zarar verme niyetini ifade eden temel kriterdir. Ancak iş kazalarında olduğu gibi kastın bulunmadığı durumlarda bile eylemin doğası gereği istismar sayılabildiği durumlar vardır.
Potansiyel ZararBir eylemin çocuk üzerinde fiilen bir zarar oluşturmamış olsa bile zarar verme potansiyeli taşıması durumudur. Çocuğu iple bağlamak fiziksel bir iz bırakmasa bile bu potansiyel nedeniyle istismardır.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)Çocuk istismarını, çocuğun sağlığını, fiziksel ve sosyal gelişimini olumsuz etkileyen bir yetişkin, toplum veya ülke tarafından bilerek veya bilmeyerek yapılan davranışlar olarak 2014 yılında tanımlayan uluslararası kuruluştur.
Kültürel NormlarBir toplumun değer yargılarını, inançlarını ve alışkanlıklarını içeren kurallar bütünüdür. Çocuk istismarının tanımı zamana ve ülkeden ülkeye bu kültürel normların değişmesiyle birlikte farklılık gösterebilmektedir.

Diğer Önemli Bilgiler

Fabrikada Çalışma ve İş Kazası Örneği

Bir çocuğun para kazanmak için güvenliği yetersiz bir fabrikada çalışırken parmağını kaybetmesi durumunda, işverenin doğrudan zarar verme kastı olmasa bile bu olay çocuk istismarı ve ihmali olarak ele alınmaktadır.

İz Bırakmayan İstismar Eylemleri

Bir çocuğu iple bağlamak, evden atmak veya genital organlarını ellemek gibi eylemler çocukta fiziksel ya da ruhsal bir iz veya yara bırakmasa bile doğrudan istismar eylemi olarak kabul edilmektedir.

Sınavda Dikkat Et

  • Sınavda istismar olgularında 'niyet'in değil, 'sonuç'un ön planda olduğunu unutmayın; yetişkinin iyi niyetli olması eylemin istismar sayılmasını engellemez.
  • Henry Kempe'nin 1972 yılındaki tanımını ve 1960-1970'li yıllardaki tarihsel gelişimi ezberleyin, çıkmış sınav sorularında sıklıkla sorulur.
  • Doğal afetler (deprem, sel) ve hastalıkların çocuk istismarı kapsamına girmediğini, olayın mutlaka insan eyleminden kaynaklanması gerektiğini unutmayın.
  • Eylemin zarar vermiş olmasının şart olmadığını, çocukta zarar verebilecek 'potansiyel' taşımasının da istismar sayılması için yeterli olduğunu karıştırmayın.
  • Çocuk istismarının üç temel grubunun fiziksel, cinsel ve duygusal istismar olduğunu, ihmalin ise kimi yazarlarca alt tür olarak değerlendirildiğini bilin.
  • Kültürel normların ve zamanın değişmesiyle birlikte elli yıl önce normal kabul edilen bazı disiplin yöntemlerinin günümüzde istismar sayıldığını göz ardı etmeyin.