Ünite 2: Antropoloji Kuramları — Önemli Kavramlar

İnsanlık tarihinin tüm toplumlar için geçerli olan tek bir gelişim çizgisi üzerinde ilerlediğini savunan görüştür. Örneğin; Morgan'ın yabanıllık, barbarlık ve uygarlık aşamaları bu tek hatlı ilerlemenin bir yansımasıdır.

Kültürel değişimlerin başka kültürlerden alınan maddi ve manevi öğelerin yayılmasıyla gerçekleştiğini savunan kuramdır. Kültürün çekirdek bölgelerden çevreye yayıldığını varsayar.

Her kültürün kendine özgü bir tarihsel geçmişi olduğunu ve evrensel yasalardan ziyade yerel koşulların incelenmesi gerektiğini savunan yaklaşımdır. Franz Boas tarafından geliştirilmiştir.

Bir kültürü kendi içindeki değerler ve tarihsel bağlamla anlamaya çalışan, dışarıdan bir yargıda bulunmayı reddeden yaklaşımdır. Tarihsel özgücülüğün temel ilkelerinden biridir.

Kültürel öğelerin toplumun bütünü içinde hangi ihtiyacı karşıladığını ve nasıl uyum sağladığını inceleyen yaklaşımdır. Malinowski, her kültürün insanların temel ihtiyaçlarını karşılamak için var olduğunu savunur.

Toplumsal düzenin ve dengenin korunmasına odaklanan, bireyden ziyade toplumsal yapının işleyişini inceleyen kuramdır. Radcliffe-Brown, Durkheim'in sosyolojik yaklaşımlarından etkilenmiştir.

Toplumsal olguların, dilbilimsel modeller kullanılarak zihinde inşa edilen gizli mekanizmalarla anlaşılabileceğini savunan yaklaşımdır. Claude Levi-Strauss tarafından geliştirilmiştir.

Kültürün, bireyin temel kişilik yapısını biçimlendiren en önemli etken olduğunu savunan yaklaşımdır. Ruth Benedict'in çalışmaları bu kuramın psikolojik antropolojiye temel oluşturmasını sağlamıştır.

Kültürlerin tek bir çizgide değil, çevresel koşullara uyum sağlama biçimlerine göre farklı yollardan evrildiğini savunan görüştür. Julian Steward'ın kültürel ekoloji yaklaşımının temelidir.

Kültürel değişimin temel dinamiğinin üretim araçları, kaynak dağılımı ve bunlara bağlı toplumsal çatışmalar olduğunu savunan yaklaşımdır. Toplumsal ilişkilerdeki uyumdan ziyade eşitsizlik ve çatışmaya odaklanır.

Kültürel norm, değer ve kodların, başta çevresel koşullar olmak üzere toplumun maddi yaşam koşullarının bir ürünü olduğunu savunan yaklaşımdır. Marvin Harris bu kuramın en önemli temsilcisidir.