Ünite 6: Tanımlar ve Patofizyoloji — Önemli Kavramlar

35. gebelik haftası ve sonrasında doğmuş, erken yenidoğan döneminde bilinç bozukluğu veya konvülsiyonlarla kendini gösteren, solunum depresyonu ve hipotoni ile karakterize heterojen bir klinik sendromdur. Doğum asfiksisi ve hipoksik iskemik ensefalopati bu tablonun en önemli sebeplerindendir.

Sistemik kan basıncındaki değişmelere rağmen beyin fonksiyonel aktivitesini korumak amacıyla serebral kan akımını sabit tutmak için damarların kontraksiyon ve dilatasyon mekanizmalarını kullandığı fizyolojik sistemdir. Büyük serebral damarlar ve arterioller bu süreçte kritik rol oynar.

Asfiksi esnasında ekstraselüler alanda glutamat miktarının artması ve geri alımının azalmasıyla glutamat reseptörlerinin aşırı uyarılması, sonucunda hücre içine aşırı Na+, Cl-, su ve Ca++ girişine bağlı olarak nöron hasarı ve hücre ölümünün tetiklendiği süreçtir.

Orta ve ağır hipoksik iskemik ensefalopati tanısı alan term ve terme yakın bebeklerde mortalite ve morbiditeyi düşürmek amacıyla teknik donanımlı merkezlerde uygulanan etkinliği kanıtlanmış bir tedavi yöntemidir.

Hipoksi ve eksitotoksisite sonucunda glutamata bağlı iyon kanallarından hücre içine çok fazla miktarda sodyum (Na+), klor (Cl-) ve su girmesiyle nöron hücrelerinin şişerek parçalanması veya hasar görmesidir.

Yenidoğanın doğum salonundaki genel durumunu, solunumunu, kalp atımını ve reflekslerini değerlendiren klinik bir skorlamadır. Özellikle 5. dakikadaki skorun 5 veya altında olması umbilikal kordondan kan gazı alınması endikasyonları arasında yer alır.

Kordon kanı gaz analizi değerlendirmesinde metabolik asidozun derecesini ve fetal hipoksinin şiddetini gösteren temel parametrelerden biridir. -12 ile -16 mmol/L arası değerler hipoksik doğumu, >16 mmol/L değerler ise ciddi hipoksiyi gösterir.

Tek kanallı EEG sinyallerinin amplitüdünü integre ederek kaydeden, yorumlanması için ileri düzey eğitim gerektirmeyen ve neonatal ensefalopatinin tanı, tedavi ve takibinde yaygın olarak kullanılan yararlı bir beyin aktivitesi izleme yöntemidir.

aEEG zemin paternlerinden biri olup, değişken olmayan sıfıra yakın düşük alt amplitüdler ile yüksek amplitüdlü burst aktivitelerinin bir arada görüldüğü anormal bir beyin elektrik aktivitesi formudur.

Asfiksi ve hipoksi sonrasında dokuların yeniden oksijenlenmesi sürecinde (reoksijenasyon) serbest oksijen radikallerinin artışına bağlı olarak beyin ve miyokard gibi dokularda ortaya çıkan ikincil hücre hasarını ifade eder.