Ünite 2: Vetfarma 115 Dersformu 1 a 2020 2021Guz — Önemli Kavramlar

Tıbbi ve aromatik bitkilerin yapılarını, metabolizmalarını, etken maddelerini ve canlılar üzerindeki farmakolojik etkilerini inceleyen bilim dalıdır. Örneğin, veteriner hekimlikte kullanılan bitkisel drogların tanınması ve uygulanması bu alanın konusudur.

Bitkilerin kurutulmuş veya uygun yöntemlerle hazırlanmış, tedavi amacıyla kullanılan kısımlarıdır. Örneğin, bitkisel ilaç üretiminde ham madde olarak kullanılan yaprak, kök veya çiçek drogları bu kapsamdadır.

Bitki örneklerinin belirli bir bilimsel metoda göre kurutularak kartonlar üzerine yapıştırıldığı ve sistematik olarak saklandığı koleksiyondur. Örneğin, bitkilerin teşhis ve sınıflandırılması için Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi gibi kurumlarda referans olarak kullanılır.

Yapısında genellikle azot atomu bulunduran, bitkilerde sentezlenen ve canlılar üzerinde genellikle güçlü fizyolojik etkilere sahip bazik karakterli organik bileşiklerdir. Örneğin, tıbbi bitkilerde bulunan bazı zehirli veya tedavi edici etken maddeler bu gruptadır.

Bir şeker molekülünün şeker olmayan bir grup (aglikon) ile birleşmesiyle oluşan organik bileşiklerdir. Örneğin, bitkilerde saptanan ve kalp üzerinde etkili olan bazı önemli etkin maddeler glikozit yapısındadır.

Fenolik yapıda olan, bitkilere renk veren ve genellikle güçlü antioksidan özellikler taşıyan ikincil bitki metabolitleridir. Örneğin, bitkisel çaylarda ve droglarında bulunan koruyucu bileşenler flavonoid sınıfındandır.

İzopren birimlerinden oluşan, bitkilerin uçucu yağlarının yapısında bolca bulunan ve kendine has kokuları veren organik bileşik gruplarıdır. Örneğin, aromatik bitkilerin kokusunu sağlayan maddeler terpenoid yapısındadır.

Bitkisel materyal içerisindeki etken maddelerin uygun çözücüler yardımıyla dışarı alınması işlemidir. Örneğin, tıbbi bitkilerden etken madde eldesinde çözücü kullanılarak yapılan sıvı ekstrakt hazırlama yöntemi buna örnektir.

Bir tıbbi bitkinin botanik özelliklerini, kimyasal bileşimini, etki mekanizmalarını, endikasyonlarını ve dozaj bilgilerini içeren resmi rapordur. Örneğin, eczacılık ve veterinerlikte bitkilerin standardizasyonunu sağlamak için monograflardan yararlanılır.

Bitkiler ve bitkisel droglar kullanılarak yapılan hastalıklardan korunma ve tedavi etme yöntemidir. Örneğin, veteriner hekimlikte bazı klinik durumlarda bitkisel kökenli preparatların tercih edilmesi fitoterapötik bir yaklaşımdır.