Ünite 2: Dolaşım-Sistemi — Önemli Kavramlar

Kalbin üst kısmında yer alan, vücuttan ve akciğerlerden gelen kanı toplayıp karşılayan ve kasılarak altındaki karıncıklara aktaran iki adet alıcı odacıktır.

Kalbin alt kısmında bulunan, atriumlardan gelen kanı alıp güçlü kasılmalarla akciğerlere veya tüm sistemik dolaşıma pompalayan iki adet pompalayıcı odacıktır.

Karbondioksit yüklü kirli kanın sağ ventrikülden arteria pulmonalis ile çıkıp akciğerlerde temizlendikten sonra vena pulmonalis ile sol atriyuma dönmesi sürecidir.

Oksijen ve besin yüklü temiz kanın sol ventrikülden aorta ile çıkıp tüm vücut dokularına dağıtıldıktan sonra vena kavalar ile sağ atriyuma geri dönmesi sürecidir.

Kalbin atriumları ile ventrikuluslarını birbirinden ayıran, üzerinde kan geçişini sağlayan dört adet delikçik barındıran kompakt bağ dokulu lifsel zar tabakasıdır.

Kalp kapakçıklarının serbest uçlarını ventrikül duvarındaki kaslara bağlayan ve ventriküller kasıldığında kapakların atriyumlara doğru ters dönmesini engelleyen ipliksi uzantılardır.

Kalbin sağ atriumu ile sağ ventrikulusu arasında yer alan, kanın sağ ventrikülden sağ atriyuma geri kaçmasını engelleyen üç parçalı kapakçıktır.

Kalbin sol atriumu ile sol ventrikulusu arasında bulunan, kanın sol ventrikülden sol atriyuma geri dönmesini engelleyen iki parçalı (mitral) kapakçıktır.

Fötal dönemde anne karnındaki bebeğin kalbinde sağ ve sol atriyumlar arasında bulunan, doğumdan sonra kapanarak fossa ovale adını alan geçit deliğidir.

Aorta ve arteria pulmonalis'in kalpten çıktığı noktalarda bulunan, pompalanan kanın gevşeme anında kalbe geri dönmesini engelleyen yarım ay şeklindeki kapakçıklardır.

Sağ atriyum ile vena kava kranialisin birleştiği yerde bulunan, kalbin ritmik kasılma uyarılarını kendi kendine başlatan özelleşmiş hücrelerden oluşan doğal kalp pilidir.

Sinoatriyal düğümden gelen elektriksel uyarıları toplayıp güçlendiren ve atriyoventriküler demetler aracılığıyla ventriküllere ileten özel düğüm noktasıdır.

Subendokardiyum tabakasında yer alan, elektriksel uyarıları normal kalp kası hücrelerine göre 4 kat daha hızlı ileten modifiye olmuş büyük kalp kası hücreleridir.

Kalbin odacıklarının iç yüzeyini ve kapakçıklarını örten, tek katlı yassı endotel ve fibroelastik subendotel tabakalarından oluşan en iç katmandır.

Kalp duvarının ana gövdesini oluşturan, kasılma işlevini gerçekleştiren ve ventriküllerde atriyumlara göre çok daha kalın olan kas tabakasıdır.

Kalbi dıştan saran çift katlı perikard zarının içteki viseral yaprağı olan, koroner damarları barındıran en dış seröz katmandır.

Kalp kası hücrelerinin uç uca birleştikleri bölgelerde bulunan, hem mekanik tutunmayı hem de elektriksel uyarının hücreler arası hızlı geçişini sağlayan özelleşmiş bağlantı bölgeleridir.

Kan damarlarının en iç yüzeyini oluşturan, tek katlı yassı endotel hücreleri ve onun altındaki subendotel bağ dokusundan meydana gelen tabakadır.

Damar duvarının orta tabakası olup, elastik lifler ve sirküler dizilmiş düz kas hücrelerinden oluşan, damar çapını ayarlayan katmandır.

Damarların en dış tabakası olan, gevşek bağ dokudan yapılmış ve damarın aşırı gerilmesini önleyen kollajen lifler içeren koruyucu katmandır.

Büyük kan damarlarının (özellikle venlerin) kalın duvarlarını beslemek amacıyla tunika adventisya ve medya tabakalarında dallanan küçük kılcal damar ağlarıdır.

Tunika medyasında sadece 1-2 sıra düz kas hücresi barındıran, kılcallara giden kan akımını ve sistemik kan basıncını düzenleyen en küçük arter dallarıdır.

Kılcal damarların dış yüzeyini saran, içerdikleri aktin filamanları sayesinde kasılarak kılcal damar çapını ve lokal kan akımını düzenleyen hücrelerdir.

Dalak ve kemik iliğinde bulunan, duvarlarında kesintisiz endotel bulunmayan, etrafı fagositoz yeteneği yüksek kıyı hücreleriyle sarılı açık kanallardır.

Vücudun alt ve sol bölgelerinden toplanan lenf sıvısını birleştirerek büyük kan dolaşımına (venöz sisteme) aktaran en büyük lenf damarıdır.