Ünite 9: Çalışma İlişkilerinde Stres ve Yönetimi — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Metinde geçen Hans Selye'nin stres tanımını dikkate alarak, stres ile baskı (stress vs. pressure) kavramları arasındaki temel farkları kendi cümlelerinizle karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Baskı, bireyi uyum sağlamaya zorlayan dışsal bir uyarıcıyken; stres, bu dışsal uyarıcılara karşı vücudun tüm sistemleriyle verdiği topyekûn biyokimyasal ve psikolojik tepkidir. Yani baskı bir neden, stres ise bu nedenin organizma üzerinde yarattığı kontrol edilemeyen geniş kapsamlı bir sonuçtur.
Alıştırma 2myders hazırladı
A ve B tipi kişilik özelliklerini göz önünde bulundurarak, iş yaşamında tepe yöneticilerin daha çok hangi kişilik tipinden çıktığını ve bunun nedenlerini metindeki veriler doğrultusunda tartışınız.
Yanıt / ipucu
Metne göre yöneticilerin çoğunluğu yükselmeyi kolaylaştıran rekabetçi A tipidir; ancak en başarılı tepe yöneticileri genellikle sakin, dengeli ve sabırlı B tipi kişilerden çıkar. Bunun nedeni, B tipi kişilerin zamanı bir tehdit olarak görmemesi, olaylara daha geniş açılardan bakabilmesi ve kriz anlarında soğukkanlı kalabilmesidir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Bir işletmede çalışanların rol belirsizliği ve rol çatışması yaşamaması için yönetim düzeyinde ne gibi somut önlemler alınabileceğini metindeki örgütsel stres yönetimi tekniklerinden yola çıkarak örneklendiriniz.
Yanıt / ipucu
Yönetim, çalışanların görev tanımlarını netleştirmek için detaylı rol analizleri yapabilir ve çelişkili talepleri önlemek adına yetki-sorumluluk dengesini kurabilir. Ayrıca çalışanların kararlara katılımını sağlayan katılmalı yönetim modelini benimseyerek belirsizlikleri ve iletişim kopukluklarını en aza indirebilir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Hizmet sektöründe çalışanların sıklıkla sergilemek zorunda olduğu 'duygusal emek' kavramının, çalışan üzerinde nasıl bir psikososyal baskı yarattığını ve uzun vadede hangi sonuca yol açtığını açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Duygusal emek, çalışanın sürekli güler yüzlü ve nazik olma zorunluluğu nedeniyle kendi gerçek duygularını bastırmasına ve sahte bir pozitiflik sergilemesine yol açar. Bu durum, çalışanın üzerinde görünmeyen bir psikososyal baskı oluşturarak uzun vadede tükenmişlik sendromuna neden olur.
Alıştırma 5myders hazırladı
Metinde belirtilen 'tekno-stres' ve 'mobbing' gibi modern stresörlerin, klasik örgütsel stres kaynaklarından (fiziksel şartlar, yetersiz ücret vb.) farkını ve çalışan psikolojisi üzerindeki etkilerini araştırıp değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Klasik stresörler genellikle işin fiziksel ve maddi koşullarıyla ilgiliyken, modern stresörler (mobbing ve tekno-stres) doğrudan psikolojik taciz ve sürekli dijital erişilebilirlik gibi ilişkisel ve teknolojik baskılardan kaynaklanır. Bu modern stresörler, çalışanın özel yaşam sınırlarını ihlal ederek daha derin psikolojik yıpranmalara yol açar.
