Ünite 1: İş Sağlığı ve Güvenliği Kavram ve Kurallarının Gelişimi — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
İş sağlığı ve güvenliğinin temel amaçlarından olan 'çalışanları korumak', 'üretim güvenliğini sağlamak' ve 'işyeri güvenliğini sağlamak' kavramlarını bir tekstil fabrikası örneği üzerinden açıklayarak aralarındaki ilişkiyi tartışınız.
Yanıt / ipucu
Çalışanları korumak için ergonomik koltuklar ve koruyucu maskeler sağlanır; bu durum iş gücü kaybını önleyerek üretim güvenliğini (kesintisiz üretimi) destekler. İşyeri güvenliği için ise elektrik tesisatının ve makinelerin bakımı yapılarak yangın riski önlenir, böylece hem çalışanlar hem de üretim süreci güvenceye alınmış olur.
Alıştırma 2myders hazırladı
Antik Çağ'da yaşamış bilim insanlarından Hipokrat, Plini ve Ramazzini'nin iş sağlığı alanına yaptıkları katkıları karşılaştırarak bir tablo hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
Hipokrat kurşunun zararlı etkilerini ve kurşun koliğini tanımlamış; Plini tozlara karşı korunmak için başa torba geçirilmesini (ilk maske fikrini) önermiş; Ramazzini ise iş kazalarının önlenmesini savunup ergonomiyi açıklayarak işçilere 'ne iş yaptıklarının' sorulması gerektiğini belirtmiştir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Sanayi Devrimi döneminde İngiltere'de çıkarılan '1833 Fabrikalar Yasası'nın çocuk işçiliği ve iş yeri denetimi açısından getirdiği yenilikleri ve önemini araştırıp özetleyiniz.
Yanıt / ipucu
Bu yasa ile 9 yaşından küçük çocukların çalıştırılması yasaklanmış, 18 yaş altı bireylerin gece çalışması sınırlandırılmış ve fabrikaların kurallara uyup uymadığını denetlemek üzere ilk kez iş müfettişleri görevlendirilmiştir. Bu düzenleme, devletin çalışma hayatına denetleyici olarak müdahale etmesinin önünü açmıştır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Osmanlı Dönemi'nde kömür madenleri için çıkarılan Dilaver Paşa Nizamnamesi ile Maadin Nizamnamesi'ni işçi hakları ve işveren yükümlülükleri açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Dilaver Paşa Nizamnamesi çalışma süresini 10 saatle sınırlayıp hekim bulundurma zorunluluğu getirirken; Maadin Nizamnamesi zorla çalıştırmayı yasaklamış, kazaya uğrayan işçilere tazminat ödenmesini ve kusurlu işverene para cezası verilmesini düzenleyerek yaptırımları daha kapsamlı hale getirmiştir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Türkiye'de 2012 yılında yürürlüğe giren 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun getirdiği 'risk odaklı önleyici yaklaşım' ile eski 'kuralcı yaklaşım' arasındaki farkları örneklerle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Kuralcı yaklaşım sadece kaza oluştuktan sonra ceza vermeye veya belirli kurallara uyulup uyulmadığını denetlemeye odaklanırken; risk odaklı modern yaklaşım, iş yerinde henüz kaza oluşmadan tehlikeleri öngörüp risk değerlendirmesi yapmayı ve tüm çalışanları (kamu, özel, stajyer dahil) kapsayarak önleyici tedbirler almayı esas alır.
