Ana Sayfa » Atatürk Üniversitesi ATA AÖF » Adalet Önlisans Programı » Cezaevi Yönetimi ve İnfaz Hukuku Bilgisi
← Ünite 14
Cezaevi Yönetimi ve İnfaz Hukuku Bilgisi

Ünite 14: Denetimli Serbestlik

TCK 191. Madde
Kullanmak için uyuşturucu madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak suçunu düzenler. Bu suç için kamu davasının açılması 5 yıl süreyle ertelenebilir.
TCK 221. Madde
Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu ile ilgilidir. Etkin pişmanlıktan yararlanan sanıklar hakkında 1 yıl süreyle denetimli serbestlik uygulanabilir.
CMK 231. Madde
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını (HAGB) düzenler. Sanık için 5 yıl denetim süresi öngörülür.
30 Mart 2020 Tarihi
Geçici 6. madde kapsamında, denetimli serbestlik sürelerinin 1 yıldan 3 yıla çıkarıldığı suç işleme tarih sınırıdır.

Anahtar Kavramlar

Tamamlayıcı ÖzellikDenetimli serbestliğin bağımsız bir yaptırım olmayıp, hapis cezası ve diğer güvenlik tedbirlerinin infazını destekleyen bir infaz kurumu olmasıdır. Örneğin, hapis cezasının son bir yılının dışarıda geçirilmesi bu tamamlayıcılığa örnektir.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)Sanık hakkında kurulan hükmün hukuki sonuç doğurmamasıdır. Sanık 5 yıl denetim süresine tabi tutulur, bu sürede kasıtlı suç işlemezse dava düşer.
Kamu Davasının Açılmasının ErtelenmesiÖzellikle uyuşturucu kullanma suçlarında (TCK 191), savcının 5 yıl süreyle dava açmayı ertelemesi ve bu sürede denetimli serbestlik uygulamasıdır.
Denetim SüresiKişinin denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulduğu, yükümlülüklerini yerine getirmesi beklenen süredir. HAGB'de bu süre 5 yıldır.
İyi Hâlli HükümlüCeza infaz kurumundaki kurallara uyan, infaz sürecinde olumlu davranışlar sergileyen ve denetimli serbestlikten yararlanma şartlarını taşıyan kişidir.
Vaka SorumlusuDenetimli serbestlik müdürlüğünde hükümlünün infaz sürecini, tedaviye sevki ve rehberlik çalışmalarını takip eden görevlidir.
Tedavi TedbiriUyuşturucu bağımlısı kişilerin vücutlarının arındırılması ve yoksunluk belirtilerinin giderilmesi için sağlık kuruluşlarında uygulanan süreçtir.
Rehberlik ÇalışmalarıHükümlünün sosyal uyumunu artırmak, madde kullanımını bırakmasını sağlamak ve sorumluluk bilinci kazandırmak için uzmanlarca yürütülen faaliyetlerdir.
Koşullu SalıverilmeHükümlünün cezasının belirli bir kısmını infaz kurumunda iyi hâlli geçirdikten sonra, kalan cezasını dışarıda denetimli serbestlik altında çekmesidir.
TekerrürDaha önce işlenen suçtan dolayı verilen hüküm kesinleştikten sonra, belirli süreler içinde yeni bir suç işlenmesidir. Mükerrirler hakkında infaz sonrası denetimli serbestlik uygulanır.
Mükerrirlere Özgü İnfaz RejimiTekerrür durumunda cezanın daha ağır şartlarda infaz edilmesi ve infaz sonrasında denetimli serbestlik tedbirinin zorunlu tutulmasıdır.
İtiyadi SuçluKasıtlı bir suçun temel veya nitelikli şekillerini bir yıl içinde farklı zamanlarda ikiden fazla işleyen kişidir.
Suçu Meslek Edinen KişiGeçimini kısmen de olsa suçtan elde ettiği kazançla sağlamaya alışmış kişidir.
Örgüt Mensubu SuçluBir suç örgütünü kuran, yöneten veya örgüte katılarak suç işleyen kişidir.
Koruma KurullarıSalıverilen hükümlülerin topluma uyum sağlaması ve iş bulmalarına yardımcı olmak amacıyla kurulan kurullardır.
Disiplin Hapsiİnfaz sonrası denetim süresinde yükümlülüklere aykırı hareket eden mükerrirlere infaz hâkimi tarafından verilen 15 gün ile 3 ay arası hapis cezasıdır.
Denetim PlanıDenetimli serbestlik müdürlüğü tarafından hükümlünün risk ve ihtiyaçlarına göre hazırlanan, uyması gereken kuralları içeren belgedir.
KocamaHükümlünün yaşlılık veya hastalık nedeniyle hayatını tek başına idame ettiremeyecek duruma gelmesidir.
İnfaz HâkimiDenetimli serbestlik tedbirlerinin uygulanmasına, koşullu salıverilmeye veya yükümlülük ihlallerine ilişkin kararları veren yargı merciidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Sıfır-Altı Yaş Çocuğu Olan Kadınlar

Koşullu salıverilmesine 2 yıl veya daha az süre kalan kadın hükümlüler, denetimli serbestlik tedbirinden yararlanabilirler.

Ağır Hastalık ve Kocama

Hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlüler, koşullu salıverilmesine 3 yıl veya daha az süre kalmışsa denetimli serbestlikten yararlanabilir.

Adli Tıp Kurumu Onayı

Ağır hastalık veya kocama hâlinin, Adli Tıp Kurumunca onaylanmış bir sağlık kurulu raporu ile belgelenmesi zorunludur.

Üç Gün İçinde Müracaat

Hükümlü, ceza infaz kurumundan ayrıldıktan sonra denetimli serbestlik müdürlüğüne en geç 3 gün içinde başvurmak zorundadır.

5402 Sayılı Kanun

Denetimli serbestlik hizmetlerinin kuruluşu, çalışma yöntem ve esaslarını düzenleyen temel kanundur.

Mükerrirler İçin Disiplin Hapsi

İnfaz sonrası denetim süresini ihlal eden mükerrirlere infaz hâkimi tarafından 15 günden 3 aya kadar disiplin hapsi verilir.

Çocuk Koruma Kanunu m. 19

Çocuklar hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesi durumunda erteleme süresini 3 yıl olarak belirler.

Çocuk Koruma Kanunu m. 23

Çocuklar hakkında HAGB kararı verilmesi durumunda denetim süresini 3 yıl olarak belirler.

İkinci Defa Tekerrür

Bu durumda süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı 3/4 (dörtte üç) olarak uygulanır.

Geçici 6. Madde İstisnaları

Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ticareti gibi ağır suçlar denetimli serbestlik süresinin uzatılması kapsamı dışındadır.

Sınavda Dikkat Et

  • Denetimli serbestliğin bağımsız bir yaptırım olmadığını, hapis cezasını tamamlayıcı bir kurum olduğunu unutmayın.
  • HAGB'de denetim süresinin 5 yıl, çocuklar için ise 3 yıl olduğunu karıştırmayın.
  • Uyuşturucu suçlarında kamu davasının ertelenmesi süresinin 5 yıl olduğunu ve bu sürede en az 1 yıl denetimli serbestlik uygulandığını not edin.
  • Geçici 6. madde ile getirilen 3 yıllık sürenin, kasten öldürme ve cinsel saldırı gibi ağır suçları kapsamadığına dikkat edin.
  • Mükerrirler için infaz sonrası denetimli serbestliğin zorunlu olduğunu ve ihlal durumunda disiplin hapsi uygulanabileceğini hatırlayın.