Ana Sayfa » Atatürk Üniversitesi ATA AÖF » Bilgi Yönetimi Önlisans Programı » Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 1

Ünite 1: Amaç ve Kavramlar — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

İnkılap — Bir milletin siyasi, sosyal ve askeri kurumlarının devlet eliyle, ölçülü ve akılcı yöntemlerle köklü bir şekilde değiştirilerek yenileştirilmesidir. Türk Hukuk Lügatı'nda da bu şekilde tanımlanan kavram, hazırlık, aksiyon ve yeniden düzenleme olmak üzere üç aşamada gerçekleşir.

İhtilal — Bir devletin mevcut siyasal yapısını ve iktidar düzenini ortadan kaldırmak için hukuk kurallarına başvurmaksızın yapılan geniş çaplı bir halk hareketidir. İhtilal, mevcut düzeni dağıtmaya yönelikken, inkılabın eylem safhasını oluşturur.

İsyan — Toplum içinde belirli bir grubun veya teşkilatın sınırlı amaç ve hedeflerini gerçekleştirmek üzere devlete karşı başkaldırması, itaatsizlik etmesidir. Tarihte bazı isyanlar genişleyerek ihtilallere zemin hazırlamıştır.

Islahat — Mevcut kurum ve yapıyı ortadan kaldırmadan, onu muhafaza ederek ihtiyaçlara cevap verecek şekilde iyileştirme ve düzeltme faaliyetidir. Fransızcadaki 'reform' kelimesiyle aynı anlama gelir ve kanunların ihlali söz konusu değildir.

Tekâmül (Evrim) — Tamamlanmak, olgunlaşmak ve yavaş yavaş (tedricen) gelişmek anlamlarına gelen, günümüzdeki evrim kelimesinin karşılığı olan kavramdır. Dış müdahale olmaksızın toplumların kendi iç dinamikleriyle yaşadığı dönüşüm sürecini ifade eder.

Rönesans — Yeniden doğuş anlamına gelen, XIV. yüzyıldan XVI. yüzyıl sonuna kadar Avrupa'da bilim, sanat, edebiyat ve fikir alanlarında yaşanan büyük gelişmeleri ve hümanizm akımının doğuşunu ifade eden tarihi dönemdir.

Reform — XV. yüzyılda Avrupa'da Katolik Kilisesi'nin otoritesine karşı başlayan eleştiri süreciyle birlikte din ve kilise alanında yapılan köklü değişim ve dönüşüm hareketidir. Martin Luther'in 95 maddelik tezi bu sürecin fitilini ateşlemiştir.

Emperyalizm — Kapitalizmin en üst aşaması olarak kabul edilen, bir devletin başka bir ülkeyi veya ulusu siyasi ve ekonomik açıdan egemenliği altına alarak yayılması politikasıdır. Sömürgeciliğin modernleşmiş ve ekonomik bağımlılık boyutu kazanmış halidir.

Liberalizm — Bireyciliğe dayanan, bireylerin siyasal ve ekonomik hak ve özgürlüklerini güvence altına almayı ve devletin ekonomiye müdahalesini en aza indirmeyi savunan felsefi ve sosyal doktrindir.

Oligarşi — Yunanca 'az' anlamına gelen 'oligo' ve 'yönetmek' anlamına gelen 'arkhein' kelimelerinden türetilmiş olup, siyasi iktidarın küçük bir azınlığın veya ayrıcalıklı bir grubun elinde bulunduğu yönetim şeklidir.