myders

Kavram Sözlüğü

Görsel Programlama 2 dersindeki 152 kavram, ünite sırasına göre.

JavaFX uygulamasının en üst düzey kapsayıcısıdır, yani uygulamanın penceresidir. Her JavaFX uygulaması bir 'primaryStage' ile başlar.

Sahne grafiğindeki tüm görsel öğelerin (Node) yerleştirildiği içerik alanıdır. Bir Stage içinde tek bir Scene aktif olabilir.

JavaFX arayüzündeki tüm görsel bileşenlerin (Button, Label, VBox vb.) temel sınıfıdır. Sahne grafiği, bu düğümlerin hiyerarşik yapısından oluşur.

JavaFX Application ThreadÜnite 1

Arayüzün güncellenmesinden ve kullanıcı etkileşimlerinin işlenmesinden sorumlu olan özel iş parçacığıdır. Tüm UI değişiklikleri bu iş parçacığında yapılmalıdır.

init()Ünite 1

Uygulama başlatıldığında, arayüz gösterilmeden önce çalışan ve gerekli hazırlıkların yapıldığı yaşam döngüsü metodudur.

start()Ünite 1

JavaFX uygulamasının ana giriş noktasıdır; arayüzün kurulduğu, bileşenlerin sahneye eklendiği ve pencerenin gösterildiği metottur.

stop()Ünite 1

Uygulama kapatılırken çalışan, kaynakların serbest bırakılması ve temizlik işlemlerinin yapıldığı yaşam döngüsü metodudur.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Platform.exit()Ünite 1

Uygulamanın kontrollü bir şekilde sonlandırılmasını sağlayan ve stop() metodunun devreye girmesine olanak tanıyan komuttur.

ObservableÜnite 1

Veri üzerindeki değişikliklerin izlenmesini sağlayan ve bu değişiklikleri arayüze otomatik bildiren bir yapıdır. Örnek olarak ObservableList, bir listeye eleman eklendiğinde arayüzü günceller.

Sahne Grafiği (Scene Graph)Ünite 1

JavaFX'te arayüz bileşenlerinin hiyerarşik bir ağaç yapısında düzenlenmesidir. Stage, Scene ve içindeki tüm Node'lar bu yapıyı oluşturur.

ObservableListÜnite 2

İçeriğinde değişiklik olduğunda dinleyicilerine otomatik bildirim gönderen, JavaFX arayüz bileşenlerinin veri kaynağı olarak kullanılan özel bir liste yapısıdır. Örneğin, bir ListView'e bağlı ObservableList'ten bir öğe silindiğinde, arayüz otomatik olarak güncellenir.

SelectionModelÜnite 2

ListView gibi bileşenlerde kullanıcının seçim davranışlarını yöneten ve izleyen soyut yapıdır. getSelectionModel() ile erişilir ve seçili öğe, indeks veya çoklu seçim modunun yönetilmesini sağlar.

ToggleGroupÜnite 2

Birden fazla RadioButton'ı bir araya getirerek, gruptan sadece birinin seçili kalmasını sağlayan mantıksal bir yapıdır. Kullanıcı yeni bir RadioButton seçtiğinde, diğerleri otomatik olarak seçimi bırakır.

Direct ManipulationÜnite 2

Kullanıcının arayüzdeki nesneler üzerinde doğrudan işlem yapması ve sistemin bu eylemlere anında geri bildirim vermesidir. Örneğin, bir öğeye sağ tıklayıp 'Sil' demek doğrudan manipülasyondur.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Indeterminate StateÜnite 2

CheckBox bileşeninin sahip olduğu, seçili veya seçili değil durumlarının dışında 'belirsiz' veya 'karışık' durumu ifade eden üçüncü bir durumdur.

SpinnerValueFactoryÜnite 2

Spinner bileşeninin sayısal değer üretim kurallarını (aralık, adım miktarı vb.) belirleyen ve arayüz ile mantığı birbirinden ayıran modeldir.

ContextMenuÜnite 2

Kullanıcının bir bileşen üzerinde sağ tıkladığında açılan, bağlama duyarlı eylemler (MenuItem) içeren bir popup menüsüdür. Arayüzü sade tutmak için kullanılır.

Listener (Dinleyici)Ünite 2

Bir özellikte veya veri yapısında meydana gelen değişiklikleri yakalayan ve buna bağlı bir kod bloğunu çalıştıran mekanizmadır. Örneğin, selectedItemProperty() bir listener ile izlenerek seçim değişikliği yakalanır.

CellFactoryÜnite 2

ListView gibi listelerin hücrelerinin nasıl görüntüleneceğini (metin, ikon, buton vb.) özelleştirmeye yarayan yapıdır. Listelerin görsel zenginliğini artırır.

Event-Driven ProgrammingÜnite 2

Programın akışının kullanıcı eylemleri veya sistem olayları tarafından belirlendiği bir programlama yaklaşımıdır. JavaFX uygulamaları bu mantıkla çalışır.

ObservableListÜnite 3

Veri değişikliklerini izleyen ve bu değişiklikleri otomatik olarak arayüze bildiren gözlemlenebilir bir liste yapısıdır. Örnek: Tabloya yeni bir öğrenci eklendiğinde, bu listenin güncellenmesi tablonun da anında güncellenmesini sağlar.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
CellValueFactoryÜnite 3

Bir sütunun modeldeki hangi veriyi göstereceğini belirleyen bir Callback mekanizmasıdır. Örnek: Öğrenci notunu 'Not' sütununa bağlamak için kullanılır.

PropertyValueFactoryÜnite 3

Sütun verilerini property ismi üzerinden otomatik eşleyen bir kolaylaştırıcı sınıftır. Örnek: 'no' adında bir property varsa, bu sınıf ile sütuna hızlıca bağlanabilir.

PredicateÜnite 3

Filtreleme işlemlerinde kullanılan ve öğenin listelenip listelenmeyeceğine karar veren bir mantıksal kuraldır. Örnek: Arama kutusuna yazılan metni içeren öğrencileri filtrelemek için kullanılır.

FilteredListÜnite 3

Ana veriyi silmeden, belirli bir koşula göre görünümü daraltan bir liste sarmalayıcısıdır. Örnek: Kullanıcı arama kutusuna 'Bilgisayar' yazdığında sadece o bölümdeki öğrencileri gösterir.

SortedListÜnite 3

Verileri belirli bir kritere göre sıralayan ve bu sıralamayı TableView ile eşleyen bir görünüm listesidir. Örnek: 'Not' sütununa tıklandığında notları küçükten büyüğe sıralar.

SelectionModelÜnite 3

Tablodaki satır seçimlerini yöneten ve seçilen öğeye erişim sağlayan bir yapıdır. Örnek: Silinecek öğrenciyi belirlemek için seçili satırı yakalamaya yarar.

TextFieldTableCellÜnite 3

Tablo hücrelerini düzenlenebilir bir metin kutusuna dönüştüren hazır bir hücre sınıfıdır. Örnek: Öğrenci adını tablo üzerinde doğrudan değiştirmek için kullanılır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
StringConverterÜnite 3

Düzenlenebilir hücrelerdeki metin değerini modeldeki veri tipine (veya tam tersine) dönüştüren bir araçtır. Örnek: TextField'dan gelen metni integer bir nota çevirmek için gereklidir.

Lambda BağlamaÜnite 3

Java'da isimsiz fonksiyonlar kullanarak veri bağlamayı daha okunabilir ve güvenli hale getiren bir yöntemdir. Örnek: 'c -> c.getValue().nameProperty()' ifadesi ile sütuna veri aktarımı.

Scene (Sahne)Ünite 4

JavaFX uygulamasında bir pencere (Stage) içinde gösterilen tüm arayüz bileşenlerini kapsayan temel yapıdır. Örnek: Bir giriş ekranı için ayrı bir sahne, ana menü için ayrı bir sahne tanımlanması.

Uygulama AkışıÜnite 4

Kullanıcının uygulama içindeki hareketlerinin önceden planlanmış bir düzen içinde ilerlemesidir. Örnek: Kullanıcının giriş ekranından ana menüye, oradan da ayarlar ekranına geçiş süreci.

JavaFX uygulamalarında kullanıcı arayüzünü XML formatında tanımlamaya yarayan bir işaretleme dilidir. Örnek: Butonların ve metin alanlarının yerleşiminin bir FXML dosyasında tanımlanması.

ControllerÜnite 4

FXML dosyasındaki arayüz bileşenlerinin davranışlarını ve olay yönetimini üstlenen Java sınıfıdır. Örnek: Butona tıklandığında ekran geçişini tetikleyen metodun bu sınıfta yer alması.

Doğrusal AkışÜnite 4

Kullanıcının her aşamayı sırayla tamamlaması gereken, adım adım ilerleyen akış modelidir. Örnek: Bir kurulum sihirbazında birinci adımı bitirmeden ikinciye geçilememesi.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Dallanmış AkışÜnite 4

Kullanıcının yaptığı seçimlere göre uygulamanın farklı ekranlara yönlendiği akış modelidir. Örnek: Bir yönetim panelinde 'Kullanıcılar' veya 'Ayarlar' menüsüne göre farklı ekranların açılması.

Panel Tabanlı NavigasyonÜnite 4

Tek bir sahne üzerinde, sabit bölümler korunarak içerik alanının dinamik değiştirilmesidir. Örnek: BorderPane kullanarak sol menüyü sabit tutup orta kısmı değiştirmek.

Constructor ile Veri AktarımıÜnite 4

Yeni ekranın Controller'ı oluşturulurken verilerin parametre olarak iletilmesidir. Örnek: Kullanıcı adının, detay ekranı açılırken constructor üzerinden gönderilmesi.

Setter ile Veri AktarımıÜnite 4

Ekran yüklendikten sonra verilerin özel metotlar aracılığıyla Controller'a aktarılmasıdır. Örnek: Ekran açıldıktan sonra `setUserName()` metoduyla verinin gönderilmesi.

Ortak Model SınıflarıÜnite 4

Uygulamanın genelinde kullanılan verilerin merkezi bir sınıfta tutulmasıdır. Örnek: Oturum bilgilerinin tüm ekranlar tarafından erişilebilir bir model sınıfında saklanması.

Stage (Pencere)Ünite 4

JavaFX uygulamasının en üst düzey kapsayıcısıdır ve sahneleri içinde barındırır. Örnek: Uygulamanın açıldığı ana pencere çerçevesi.

Programatik YaklaşımÜnite 5

Kullanıcı arayüzünün tüm bileşenlerinin doğrudan Java koduyla oluşturulduğu ve yönetildiği yöntemdir. Örneğin, bir butonu 'Button btn = new Button();' şeklinde kod içinde tanımlamak programatik bir işlemdir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Deklaratif YaklaşımÜnite 5

Arayüzün görsel yapısının XML tabanlı FXML dosyalarıyla tanımlandığı, iş mantığından ayrıştırıldığı yöntemdir. Örneğin, butonun metni ve konumu Java kodu yerine FXML dosyasındaki <Button text='Göster'/> etiketiyle belirlenir.

JavaFX arayüzlerini tanımlamak için kullanılan, XML tabanlı bir işaretleme dilidir. Arayüz bileşenlerinin hiyerarşik yapısını ve özelliklerini koddan bağımsız bir dosyada tutar.

ControllerÜnite 5

FXML tabanlı arayüzlerde kullanıcı etkileşimlerini (tıklama, metin girişi vb.) yöneten Java sınıfıdır. Arayüz ile iş mantığı arasındaki köprüdür.

Hibrit YaklaşımÜnite 5

Arayüzün statik yapısının FXML ile, dinamik ve davranışsal kısımların ise Java kodu ile yönetildiği birleştirilmiş bir geliştirme yöntemidir.

Controller sınıfındaki değişkenlerin veya metotların, FXML dosyasındaki bileşenlere bağlanmasını sağlayan bir Java ek açıklamasıdır (annotation). Örneğin, FXML'deki bir TextField'a erişmek için kullanılır.

MVC (Model-View-Controller)Ünite 5

Uygulama mantığını, arayüzü ve veriyi birbirinden ayıran bir mimari desendir. FXML 'View' katmanını, Controller ise 'Controller' katmanını temsil eder.

Olay Dinleyiciler (Event Listeners)Ünite 5

Kullanıcının arayüzdeki bir bileşenle etkileşime girdiğinde (tıklama gibi) tetiklenen kod bloklarıdır. Programatik yaklaşımda 'btn.setOnAction(...)' şeklinde tanımlanır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Ayrık Sorumluluk (Separation of Concerns)Ünite 5

Yazılımın farklı bölümlerinin (arayüz, mantık, veri) birbirine bağımlılığını azaltarak ayrı modüllerde yönetilmesidir. Deklaratif yaklaşımın temel motivasyonudur.

Dinamik ArayüzÜnite 5

Kullanıcı etkileşimi veya koşullara bağlı olarak çalışma zamanında bileşenlerin eklenip çıkarıldığı veya güncellendiği arayüz yapısıdır.

JavaFX arayüzlerini tanımlamak için kullanılan, XML tabanlı deklaratif bir işaretleme dilidir. Görsel tasarımı iş mantığından ayırarak kodun sürdürülebilirliğini artırır.

FXMLLoaderÜnite 6

FXML dosyalarını okuyan, içerisindeki etiketleri JavaFX nesnelerine dönüştüren ve controller sınıfıyla bağlantı kuran temel JavaFX sınıfıdır.

FXML dosyasındaki bir bileşene verilen benzersiz isimdir. Controller sınıfındaki değişkenlerle eşleşerek, Java kodunun arayüz bileşenlerine erişmesini sağlar.

Controller SınıfıÜnite 6

FXML dosyasındaki arayüzün davranışlarını yöneten, olayları işleyen ve iş mantığını barındıran Java sınıfıdır. MVC mimarisindeki 'Controller' katmanını temsil eder.

initialize()Ünite 6

FXML dosyası yüklendikten ve bileşenler enjekte edildikten sonra otomatik olarak çağrılan metottur. Bileşenlerin başlangıç değerlerini atamak için kullanılır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250

Controller sınıfındaki değişkenlerin veya metotların, FXML dosyası tarafından erişilebilir olduğunu belirten bir anotasyondur. Bu anotasyon olmazsa bağlantı gerçekleşmez.

Root ElementÜnite 6

FXML dosyasındaki en dış kapsayıcı etikettir (örneğin VBox veya BorderPane). Tüm arayüz hiyerarşisi bu kök bileşenin altında tanımlanır.

Scene GraphÜnite 6

JavaFX uygulamalarındaki arayüz bileşenlerinin hiyerarşik ağaç yapısıdır. FXML, bu ağaç yapısının metinsel/deklaratif bir yansımasıdır.

onActionÜnite 6

FXML'de buton gibi bileşenlere eklenen ve tıklama gibi olayların hangi metodla işleneceğini belirten bir özniteliktir.

Namespace (xmlns:fx)Ünite 6

FXML dosyasında fx önekiyle kullanılan özel komutların (fx:id, fx:controller) tanımlandığı XML alanıdır. Kök etikette belirtilmesi zorunludur.

Stage ve SceneÜnite 6

Stage, uygulamanın ana penceresini; Scene ise bu pencere içinde gösterilen içeriği temsil eder. FXML'den yüklenen arayüz, bir Scene içine yerleştirilerek gösterilir.

Kullanıcı ile bilgisayar programı arasında butonlar, menüler ve metin kutuları gibi görsel öğeler aracılığıyla iletişim kurulmasını sağlayan arayüzdür.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
JavaFXÜnite 7

Java programlama dili ile modern, esnek ve görsel açıdan zengin masaüstü uygulamaları geliştirmek için kullanılan, sahne grafiği yapısına dayalı kütüphanedir.

MVC MimarisiÜnite 7

Uygulamayı Model (veri), View (arayüz) ve Controller (iş mantığı) olarak üç parçaya ayıran, kodun yönetilebilirliğini ve sürdürülebilirliğini artıran yazılım mimarisidir.

JavaFX arayüzlerini tanımlamak için kullanılan, XML tabanlı bir işaretleme dilidir. Arayüz tasarımı ile Java kodunun birbirinden ayrılmasını sağlar.

SceneBuilderÜnite 7

JavaFX uygulamaları için geliştirilmiş, bileşenlerin sürükle-bırak yöntemiyle yerleştirilerek FXML dosyalarının otomatik üretildiği görsel tasarım aracıdır.

JavaFX uygulamalarında ana pencereyi temsil eden, tüm sahne ve bileşenleri içerisinde barındıran temel yapıdır.

Inspector PaneliÜnite 7

SceneBuilder'da seçilen bileşenin metin, renk, boyut, hizalama ve kod (fx:id, onAction) gibi özelliklerinin düzenlendiği sağ taraftaki paneldir.

Hiyerarşi (Hierarchy)Ünite 7

Arayüzdeki tüm bileşenlerin iç içe geçmiş yapısını ağaç düzeninde gösteren, hangi bileşenin hangi layout içinde olduğunu takip etmeyi sağlayan paneldir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250

FXML dosyasındaki bir bileşene Java tarafında erişebilmek için verilen benzersiz kimlik tanımlayıcısıdır; Controller sınıfında @FXML anotasyonu ile eşleştirilir.

onActionÜnite 7

Bir butona tıklandığında veya bir etkileşim gerçekleştiğinde hangi fonksiyonun çalışacağını belirten, Controller sınıfındaki metotla bağlantı kuran olay tanımlayıcısıdır.

Kullanıcıdan belirli bilgileri düzenli bir şekilde toplamak, görüntülemek veya güncellemek için tasarlanmış arayüz yapısıdır. Örnek: Bir öğrenci kayıt ekranı.

TextFieldÜnite 8

Kullanıcıdan tek satırlık metin girişi almak için kullanılan temel JavaFX bileşenidir. Örnek: Ad ve soyad bilgisi girişi.

PasswordFieldÜnite 8

TextField ile aynı işlevi gören ancak girilen karakterleri gizleyerek güvenlik sağlayan bileşendir. Örnek: Şifre girişi.

ToggleGroupÜnite 8

Birden fazla RadioButton'ı bir araya getirerek, gruptan sadece birinin seçilmesini sağlayan yapıdır. Örnek: Cinsiyet seçimi.

ComboBoxÜnite 8

Kullanıcıya önceden tanımlanmış seçenekleri bir liste halinde sunan ve veri giriş hatalarını azaltan bileşendir. Örnek: Şehir seçimi.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
DatePickerÜnite 8

Kullanıcıdan takvim üzerinden tarih seçmesini sağlayan ve format hatalarını engelleyen bileşendir. Örnek: Doğum tarihi girişi.

Event (Olay)Ünite 8

Kullanıcının uygulama arayüzünde gerçekleştirdiği tıklama, tuşa basma gibi işlemlerdir. Örnek: 'Kaydet' butonuna tıklanması.

Girdi DoğrulamaÜnite 8

Kullanıcıdan alınan verilerin eksiksiz, doğru formatta ve uygun türde olduğunu kontrol etme sürecidir. Örnek: Yaş alanına harf girilmesini engellemek.

Try-CatchÜnite 8

Hata oluşabilecek kod bloklarını güvenli bir şekilde çalıştırmak ve hata durumunda programın çökmesini engellemek için kullanılan yapıdır. Örnek: Sayısal dönüşüm hatalarını yakalamak.

Belirli bir metin desenine uygunluğu kontrol etmek için kullanılan düzenli ifadelerdir. Örnek: E-posta adresinin geçerliliğini denetlemek.

Kullanıcıya bilgi, uyarı veya hata mesajlarını göstermek için kullanılan JavaFX sınıfıdır. Örnek: 'Kayıt Başarılı' mesajı göstermek.

LayoutÜnite 8

Form bileşenlerinin arayüz üzerinde düzenli ve anlaşılır bir şekilde yerleştirilmesini sağlayan yapılardır. Örnek: VBox veya GridPane kullanımı.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kalıcılık (Persistence)Ünite 9

Verilerin programın çalışma süresi sona erdikten sonra da saklanabilmesi durumudur. Örneğin, bir öğrenci not defteri uygulamasında girilen verilerin program kapatılıp açıldığında hala erişilebilir olması kalıcılıktır.

Akış (Stream)Ünite 9

Verinin kaynaktan (dosya, ağ) programa veya programdan hedefe doğru tek yönlü taşınmasını sağlayan soyut bir yapıdır. Örneğin, bir metin dosyasından veri okumak için giriş akışı kullanılır.

Karakter AkışlarıÜnite 9

Metin verilerini Unicode formatında işleyen sınıflardır (Reader/Writer). Türkçe karakter içeren bir metin dosyasını okurken bu akışlar tercih edilmelidir.

Byte AkışlarıÜnite 9

Verileri 8 bitlik baytlar halinde işleyen sınıflardır (InputStream/OutputStream). Resim, video veya PDF gibi ikili dosyaların işlenmesinde kullanılır.

Tamponlama (Buffering)Ünite 9

Verinin diske küçük parçalar yerine bloklar halinde yazılıp okunmasıdır. BufferedReader kullanımı, okuma işlemini hızlandıran bir tamponlama örneğidir.

Try-with-resourcesÜnite 9

Dosya akışlarının işlem sonunda otomatik olarak kapatılmasını sağlayan bir Java yapısıdır. Bu yapı, kaynak sızıntılarını önleyerek belleğin verimli kullanılmasını sağlar.

Karakter Kodlaması (Encoding)Ünite 9

Dosyadaki baytların karakterlere dönüştürülme biçimidir. UTF-8, Türkçe karakterlerin farklı işletim sistemlerinde doğru görüntülenmesi için önerilen standarttır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
CSV FormatıÜnite 9

Verilerin virgül ile ayrıldığı bir metin dosyası formatıdır. Örneğin: 'Ahmet,90' satırı, isim ve not bilgisini virgülle ayırarak saklar.

Göreli Yol (Relative Path)Ünite 9

Dosyanın, programın çalıştığı klasöre göre konumunu belirten yoldur. Örneğin, 'veri.txt' ifadesi dosyanın proje kök dizininde olduğunu belirtir.

NIO (New I/O)Ünite 9

Java 7 ile gelen, dosya işlemlerini daha modern ve esnek hale getiren paket yapısıdır. Files ve Path sınıfları bu paketin temelini oluşturur.

JavaFX uygulamasındaki en üst düzey kapsayıcı olan pencereyi temsil eder. Her uygulama en az bir Stage nesnesine sahiptir.

Scene GraphÜnite 10

JavaFX arayüz bileşenlerinin (düğümlerin) hiyerarşik ağaç yapısıdır. Arayüzdeki her öğe bu ağacın bir parçası olarak yönetilir.

JavaFX arayüzlerini XML formatında tanımlayan dildir. Tasarımın koddan ayrılmasını sağlayarak MVC mimarisini destekler.

Java uygulamalarının veritabanları ile iletişim kurmasını sağlayan standart API'dir. SQL komutlarını çalıştırmak için kullanılır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
PreparedStatementÜnite 10

SQL sorgularını önceden derleyerek çalıştıran ve parametre kullanımı sayesinde SQL enjeksiyonuna karşı koruma sağlayan güvenli bir sınıftır.

ObservableListÜnite 10

İçeriğinde bir değişiklik olduğunda dinleyicilerine haber veren özel bir liste yapısıdır. TableView'in verileri otomatik güncellemesini sağlar.

DAO (Data Access Object)Ünite 10

Veritabanı işlemlerini (CRUD) uygulama mantığından ayıran, veriye erişim katmanını yöneten tasarım desenidir.

BindingÜnite 10

İki nesne arasındaki verinin otomatik olarak senkronize edilmesini sağlayan mekanizmadır. Örneğin, TextField'deki değerin modele otomatik aktarılması.

Task/ServiceÜnite 10

JavaFX'te uzun süren veritabanı işlemlerini ana arayüz iş parçacığını (UI Thread) dondurmadan arka planda çalıştırmaya yarayan sınıflardır.

Model, View ve Controller bileşenlerini birbirinden ayırarak yazılımın daha düzenli ve sürdürülebilir olmasını sağlayan mimari desendir.

Veri GörselleştirmeÜnite 11

Nicel ve nitel verilerin, insan bilişsel kapasitesini desteklemek amacıyla görsel formata dönüştürülmesi sürecidir. Örneğin, karmaşık bir satış tablosunu bir çizgi grafiğine dönüştürerek trendleri saniyeler içinde anlamak.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
XYChartÜnite 11

JavaFX'te iki eksenli grafiklerin (Line, Bar, Area, Scatter) türetildiği temel soyut sınıftır. Eksenlerin otomatik çizimini ve veri serilerinin yönetimini üstlenir.

CategoryAxisÜnite 11

Metinsel veya kategorik verileri (örn. aylar, bölümler) temsil eden eksen türüdür. Sıralı olmayan, bağımsız kategoriler için kullanılır.

NumberAxisÜnite 11

Sayısal (Integer, Double) değerleri temsil eden eksen türüdür. Sıcaklık, not ortalaması veya satış tutarı gibi ölçülebilir veriler için kullanılır.

XYChart.SeriesÜnite 11

Grafikteki tek bir veri kümesini temsil eden yapıdır. Bir grafikte birden fazla seri bulunabilir ve her seri lejantta farklı bir isimle gösterilir.

XYChart.DataÜnite 11

Grafik üzerindeki tek bir veri noktasını (çubuk, nokta veya çizgi kesimi) temsil eden nesnedir. X ve Y koordinatlarını içerir.

LineChartÜnite 11

Zaman serisi verilerini çizgilerle birleştirerek eğilimleri gösteren grafik türüdür. Süreklilik vurgusu yapar.

BarChartÜnite 11

Kategorik verileri dikdörtgen çubuklarla karşılaştıran grafik türüdür. Kategoriler arası farkı görselleştirmek için en temel araçtır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
PieChartÜnite 11

Bir bütünün parçalarının oransal payını dairesel dilimlerle gösteren grafik türüdür. Eksen kullanmaz.

ScatterChartÜnite 11

İki sayısal değişken arasındaki ilişkiyi, kümelenmeyi veya aykırı değerleri noktalarla gösteren grafik türüdür. Noktalar birleştirilmez.

AreaChartÜnite 11

Çizgi grafiğine benzeyen ancak çizgi altındaki alanı doldurarak kümülatif toplamı vurgulayan grafik türüdür.

Seçici (Selector)Ünite 12

Stil kuralının hangi JavaFX bileşenine uygulanacağını belirleyen yapıdır. Örneğin, .button seçicisi tüm butonları hedefler.

Özellik (Property)Ünite 12

Bileşenin değiştirilecek görsel niteliğini ifade eder ve JavaFX'te her zaman -fx- ön ekiyle başlar. Örnek: -fx-background-color.

Değer (Value)Ünite 12

Özelliğe atanan görsel parametredir. Örneğin, -fx-font-size özelliğine atanan '15px' değeri bir değerdir.

Inline StilÜnite 12

Doğrudan Java kodu içinde setStyle() metodu ile tanımlanan stillerdir. En yüksek önceliğe sahiptir ve diğer tüm stilleri geçersiz kılar.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Pseudo-sınıfÜnite 12

Bileşenin anlık durumunu (fare üzerindeyken, odaklanmış vb.) ifade eden ve : işaretiyle kullanılan CSS yapılarıdır. Örnek: .button:hover.

Modena TemasıÜnite 12

JavaFX 8'den itibaren varsayılan olarak gelen, uygulamalara modern ve profesyonel bir görünüm kazandıran dahili tema dosyasıdır.

ID SeçicisiÜnite 12

Bir bileşene verilen benzersiz kimliği hedefleyen, # işareti ile başlayan seçicidir. Sadece tek bir bileşeni etkilemek için kullanılır.

Sınıf SeçicisiÜnite 12

Belirli bir stil sınıfına sahip tüm bileşenleri hedefleyen, . işareti ile başlayan seçicidir. .button veya .custom-style gibi.

Tip SeçicisiÜnite 12

Doğrudan Java sınıf adını kullanarak o sınıftan türetilen tüm bileşenleri hedefleyen seçicidir. Ön ek almaz.

Cascading (Basamaklı) MantıkÜnite 12

Stillerin hiyerarşik bir öncelik sırasına göre uygulanmasıdır. Inline > Parent > Scene > Modena şeklinde bir öncelik akışı vardır.

Proje bağımlılıklarını ve yapılandırma ayarlarını otomatik yöneten bir araçtır. Örn: pom.xml dosyası üzerinden sqlite-jdbc kütüphanesini projeye dahil etmek için kullanılır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250

JavaFX uygulamalarında arayüzü Java kodundan ayırarak XML formatında tanımlayan bir dildir. Örn: primary.fxml dosyası ile buton ve tablo gibi bileşenlerin yerleşimi belirlenir.

SQLiteÜnite 13

Sunucu kurulumu gerektirmeyen, verileri tek bir dosya üzerinde saklayan hafif bir veritabanı sistemidir. Örn: Uygulama verilerini budget.db dosyasında kalıcı olarak tutar.

Katmanlı MimariÜnite 13

Uygulamanın sunum, iş mantığı ve veri erişim gibi bölümlere ayrılmasıdır. Örn: DatabaseHelper veritabanı işlemlerini, PrimaryController ise arayüz etkileşimlerini yönetir.

Try-with-resourcesÜnite 13

Java 7 ile gelen, try bloğu bittiğinde kaynakları (bağlantı vb.) otomatik kapatan bir yapıdır. Örn: DatabaseHelper içinde veritabanı bağlantısını güvenli kapatmak için kullanılır.

PreparedStatementÜnite 13

SQL sorgularını önceden derleyen ve parametreleri güvenli bir şekilde yerleştiren yapıdır. Örn: Kullanıcı girdilerini doğrudan sorguya eklemek yerine ? yer tutucularını kullanarak SQL enjeksiyonunu önler.

Model SınıfıÜnite 13

Veritabanındaki bir tablo satırını Java nesnesi olarak temsil eden sınıftır. Örn: Islem sınıfı, tablodaki bir kaydı id, tarih, tür gibi alanlarla Java nesnesine dönüştürür.

ObservableListÜnite 13

İçeriği değiştiğinde bağlı olduğu UI bileşenini otomatik güncelleyen bir liste türüdür. Örn: Veritabanından gelen veriler bu listeye eklendiğinde TableView anında güncellenir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
PropertyValueFactoryÜnite 13

Tablo sütunlarını model sınıfındaki getter metotlarıyla eşleştiren mekanizmadır. Örn: 'tarih' sütunu için getTarih() metodunu otomatik çağırır.

InitializableÜnite 13

FXML bileşenleri yüklendikten sonra çalışacak 'initialize' metodunu barındıran arayüzdür. Örn: Controller sınıfında bileşenleri başlatmak için uygulanır.

Lambda İfadeleriÜnite 13

Daha kısa ve okunabilir kod yazmayı sağlayan anonim fonksiyonlardır. Örn: Buton tıklama olaylarını (setOnAction) tanımlarken kullanılır.

LinkedHashMapÜnite 13

Anahtar-değer çiftlerini ekleme sırasına göre saklayan bir harita yapısıdır. Örn: Pasta grafikteki dilimlerin tutarlı bir sırada görünmesi için kullanılır.

XYChart.SeriesÜnite 13

Grafik verilerini gruplandıran ve seri olarak isimlendiren yapıdır. Örn: BarChart üzerinde 'Toplam' adında bir seri oluşturarak gelir ve gider çubuklarını tutar.

CSS SeçicileriÜnite 13

HTML veya JavaFX bileşenlerine stil uygulamak için kullanılan tanımlayıcılardır. Örn: .button seçicisi ile tüm butonlara yeşil arka plan rengi verilir.

Savunmacı ProgramlamaÜnite 13

Hataları önceden kestirip kodun çökmesini engelleyen yaklaşımdır. Örn: 'Gelir'.equals(tur) yazarak tur değişkeni null olsa bile hata almamayı sağlamak.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
JavaFX Application ThreadÜnite 14

JavaFX'in kullanıcı arayüzü güncellemelerini tek bir iş parçacığı üzerinden yürüttüğü modeldir. Bu thread'in bloke edilmesi arayüzün donmasına neden olur, bu yüzden uzun işlemler arka plana atılmalıdır.

MVC (Model-View-Controller)Ünite 14

Uygulamayı veri (Model), arayüz (View) ve kullanıcı etkileşimi (Controller) olarak üç katmana ayıran mimari yaklaşımdır. JavaFX'te kodun sürdürülebilirliğini ve okunabilirliğini artırmak için temel alınır.

JavaFX uygulamalarında arayüz tasarımını koddan ayırmak için kullanılan XML tabanlı deklaratif bir dildir. Arayüzün görsel yapısını tanımlamak için kullanılır.

Sanallaştırma (Virtualization)Ünite 14

TableView gibi bileşenlerin, tüm veriyi değil sadece ekranda görünen satırları render etme teknolojisidir. Büyük veri setlerinde performans kaybını önler.

RefactoringÜnite 14

Kodun dış davranışını değiştirmeden, iç yapısını daha temiz, okunabilir ve bakımı kolay hale getirme sürecidir. Teknik borcu azaltmak için düzenli yapılmalıdır.

ObservableListÜnite 14

Veri değişikliklerini otomatik olarak arayüze yansıtan bir liste türüdür. JavaFX'te veri bağlama (binding) mantığı ile dinamik arayüzler oluşturmak için kullanılır.

Teknik Borç (Technical Debt)Ünite 14

Hızlı ve özensiz kod yazımı sonucu oluşan, gelecekte düzeltilmesi gereken bakım maliyetidir. Refactoring yapılmayan projelerde birikerek yazılımı yönetilemez hale getirir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kullanılabilirlik (Usability)Ünite 14

Bir yazılımın kullanıcı tarafından ne kadar kolay öğrenilebilir, hatırlanabilir ve kullanılabilir olduğunu ifade eden tasarım ilkesidir. Kullanıcıyı yormadan hedefe ulaştırmayı amaçlar.

Platform BağımsızlıkÜnite 14

JavaFX uygulamalarının Windows, MacOS ve Linux gibi farklı işletim sistemlerinde ek bir değişiklik gerektirmeden çalışabilme yeteneğidir.

CSS (Cascading Style Sheets)Ünite 14

JavaFX bileşenlerinin görsel özelliklerini (renk, font, kenar boşluğu) merkezi bir dosyadan yönetmeyi sağlayan stil dilidir. Tasarımın iş mantığından bağımsız olmasını sağlar.

Hibrit Masaüstü YaklaşımıÜnite 14

JavaFX arayüzü ile web teknolojilerinin (WebView gibi) bir arada kullanılmasıdır. Özellikle raporlama ve web servis entegrasyonlarında tercih edilir.

Bellek Sızıntısı (Memory Leak)Ünite 14

Kullanılmayan nesnelerin veya listener'ların referanslarının bellekten silinmemesi sonucu oluşan durumdur. Uzun ömürlü uygulamalarda performansın düşmesine ve uygulamanın çökmesine yol açar.