← Ünite 6
Aile Eğitimi

Ünite 6: Aile Eğitimi Çalışmalarını Planlama, Uygulama ve Değerlendirme

Sosyokültürel Yapının Belirleyiciliği
Her okulun içinde bulunduğu çevrenin sosyokültürel yapısı farklıdır. Bu durum yapılacak aile eğitimi çalışmalarını planlama sürecinde en belirleyici faktördür ve programların okula özgü bir değer kazanmasını sağlar.
Yetişkinlerin Deneyim Direnci
Yetişkinler yılların getirdiği deneyimler sonucu köklü alışkanlıklar veya ön yargılar edinmiş olabilirler. Bu nedenle, kendi görüşlerini benimsetmeye çalışan eğitimcilere direnç gösterebilirler; bu durum uygulamalı yöntemlerin seçilmesini zorunlu kılar.
Zaman Kazanma Paradoksu
Öğretmenler arasında planlamanın çok zaman aldığı yönünde yaygın bir algı vardır. Ancak planlama sürecindeki işlemler, aslında uygulama esnasında öğretmene ve ailelere ciddi zaman kazandırır ve doğal akışı korur.
Olumlu Başlık Seçimi
Eğitim konularının isimleri seçilirken olumsuzluk yerine olumlu ifadeler tercih edilmelidir. Örneğin, 'Okul korkusuyla baş etmek' yerine 'Okulu sevdirmenin yolları' başlığı ailelerin katılımını ve motivasyonunu artırır.

Anahtar Kavramlar

Planlama SüreciAile eğitiminin amaçlarına ulaşması için eğitim-öğretim yılı boyunca yapılacak işlerin, yöntemlerin, bütçenin ve takvimin önceden belirlenmesi ve kararlaştırılması eylemidir.
Hazırlık AşamasıPlanlama sürecinin ilk adımı olup, ailelerin ilgi, ihtiyaç ve sorunlarının anket ve formlarla belirlendiği, okul ortamının ve eğitimcilerin eğitime hazır hâle getirildiği aşamadır.
ÖrgütlemeUygulama sürecinde aile eğitimi çalışmalarının amacına ulaşması için hangi personelin, hangi görev, yetki ve sorumluluklarla, hangi araç-gereçleri kullanarak çalışacağını belirleme ve düzenleme işidir.
Eşgüdüm (Koordinasyon)Aile eğitimi çalışmalarında görev alan tüm çalışanların ve katılan ailelerin uyum içinde, hareket birliği ve bütünlüğü sağlayarak ortak hedeflere yönelmesidir.
Öğrenen AileAilelerin çocuk gelişimi, ebeveynlik becerileri ve iletişim yöntemleri gibi konularda bilgi ve beceri edinmek amacıyla eğitimlere katıldığı aile katılım alanıdır.
Öğreten AileVelilerin sahip oldukları bilgi, beceri veya mesleki deneyimleri okulda veya evdeki etkinliklerde çocuklara aktararak öğretici rol üstlendikleri katılım alanıdır.
Yansıtıcı GünlükÖğretmenlerin aile eğitimi uygulamaları sırasındaki kendi deneyimlerini, karşılaştıkları sorunları ve ürettikleri çözümleri yazılı olarak kayıt altına aldıkları öz değerlendirme aracıdır.
Gözlem ve Davranış Değerlendirme FormuAile eğitimi sonrasında ebeveynlerin kazandıkları becerileri çocuklarıyla olan ilişkilerine ve günlük yaşamlarına ne derece yansıttıklarını ölçmek için kullanılan formlardır.
Çocuk ve Aile Tanıma FormuKayıt veya uyum haftasında velilerden alınan, çocuğun gelişimsel özelliklerini ve ailenin genel yapısını ortaya koyan bilgi toplama aracıdır.
Veli Memnuniyet AnketiVelilerin okulda gerçekleştirilen aile eğitimi çalışmaları ve genel okul uygulamaları hakkındaki olumlu-olumsuz görüşlerini ve önerilerini belirleyen değerlendirme aracıdır.
Buz Kırma TeknikleriAile eğitimi toplantılarının başlangıcında katılımcıların heyecanını azaltmak, birbirleriyle tanışmalarını ve kaynaşmalarını sağlamak amacıyla kullanılan etkileşimli yöntemlerdir.
Toplumsal İş BirliğiAilelerin, çocukların ve okulun birlikte sosyal sorumluluk projelerine, çevre düzenlemelerine veya toplumsal kampanyalara katılarak çevreyle bütünleştiği katılım alanıdır.
Ebeveynlik RolüAnne ve babaların çocuklarının bakımı, gelişimi, eğitimi ve korunması hususunda üstlendikleri yasal, sosyal ve ahlaki sorumlulukların bütünüdür.
Yetişkin EğitimiKendi kararlarından sorumlu, deneyim sahibi ve pratik bilgiye ihtiyaç duyan yetişkin bireylerin özelliklerini dikkate alan, katılımcı ve uygulamalı yöntemlerin kullanıldığı eğitim yaklaşımıdır.
Zamanın Ruhuyla ÖrtüşmeAile eğitimi etkinliklerinin yapılacağı tarihlerin, konunun anlam ve önemini artıracak özel günlerle (örneğin Anneler Günü'nde anne-çocuk iletişimi etkinliği yapılması) ilişkilendirilmesidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Çocuk Bakım Hizmeti Desteği

Küçük çocuklarını evde bırakamadığı için eğitimlere katılamayan aileler için okulda uygun bir ortam hazırlanarak eğitim süresince çocuk bakım hizmeti sunulması katılım oranlarını doğrudan yükseltir.

Çalışan Veliler İçin Zamanlama

Çalışan anne ve babaların eğitimlere katılımını sağlamak amacıyla, etkinliklerin mesai saatleri dışında veya hafta sonu planlanması katılımda fırsat eşitliği yaratır.

Okul Öncesi Yıllık Plan Örneği

MEB 2013 Okul Öncesi Eğitim Programı'na göre hazırlanan yıllık planlarda; aylar, amaç ve kazanımlar, kavramlar, belirli gün ve haftalar, alan gezileri, aile katılımı ve değerlendirme sütunları yer alır.

İletişim Bilgilerinin Güncelliği

Grup üyelerine gerektiğinde hızlıca ulaşabilmek için adres ve telefon bilgilerinin güncelliği kontrol edilmeli ve ortak bir iletişim kanalı (sosyal gruplar, mesaj ağları vb.) aktif hâle getirilmelidir.

Yüz Yüze Eğitim Modeli

Okullarda uygulanan aile eğitim çalışmaları ağırlıklı olarak yüz yüze eğitim modeline dayanır. Bu model ailelerin aktif katılımını, etkileşimini ve kalıcı öğrenmesini destekler.

Eğitim Toplantısı Sonu Formları

Toplantı sonunda dağıtılan hızlı değerlendirme formları, ebeveynlere görüşlerinin önemsendiği mesajını verirken, uygulayıcının ve eğitimin etkililiği hakkında anında geri bildirim sağlar.

Yoğurt Yapma Deneyi Etkinliği

60-72 aylık çocuklara yönelik hazırlanan bu aile katılım etkinliğinde, veliler sınıfta çocuklarla birlikte yoğurt mayalayarak evdeki günlük işlerin nasıl birer öğrenme yaşantısına dönüşebileceğini deneyimler.

Sınavda Dikkat Et

  • Planlama ve Uygulama süreçlerinin işlem basamaklarını karıştırmayın; 'yöneltme', 'güdüleme' ve 'örgütleme' uygulama sürecine, 'hedef belirleme' ve 'takvim oluşturma' ise planlama sürecine aittir.
  • Öğretmenin sahip olması gereken olumlu/olumsuz varsayımlar tablosuna dikkat edin; sınavda 'Öğretmen çocuğu ailesinden daha iyi tanır' ifadesinin olumsuz bir varsayım olduğu sorulabilir.
  • Değerlendirme araçlarının işlevlerini iyi ayırt edin; öğretmenlerin kendi performansını değerlendirdiği araçlar 'öz değerlendirme formları' ve 'yansıtıcı günlükler'dir.
  • Eğitim konularının başlıklarında olumlu dil kullanımının önemini unutmayın; 'Okul korkusu' yerine 'Okulu sevdirmek' ifadesinin tercih edilmesi gerektiği bilgisini aklınızda tutun.
  • Aile katılım alanlarını (öğrenen, öğreten, bilgi kaynağı vb.) örnek etkinliklerle eşleştirebilmelisiniz; örneğin velinin meslek tanıtması 'bilgi kaynağı', yoğurt yapması ise 'öğretici' katılım alanıdır.