Ünite 8: Aile Sorunları ve Çocuklara Yönelik Hizmetler

Dünya Sağlık Örgütü Şiddet Verileri

Dünya Sağlık Örgütü'nün küresel tahminlerine göre, dünya genelindeki kadınların yaklaşık üçte biri (%33) eşleri veya eşleri olmayan kişiler tarafından fiziksel ya da cinsel şiddete maruz bırakılmaktadır.

Küresel Kadın Cinayetleri Oranı

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, dünya genelinde işlenen kadın cinayetlerinin %38'i kurbanların kendi resmi veya gayriresmi kocaları/partnerleri tarafından gerçekleştirilmektedir.

OECD 2014 Türkiye Şiddet Verisi

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) 2014 verilerine göre, Türkiye'de kadınlara yönelik şiddetin yaşam boyu yaygınlık oranı %42 gibi yüksek bir seviyede seyretmektedir.

OECD 2014 Şiddete Yönelik Tutum Verisi

OECD 2014 verilerine göre, Türkiye'deki kadınların %25'i, kocasının belirli şartlar altında (örneğin yemek yakma, itaatsizlik vb.) karısını dövmede haklı olduğunu kabul eden bir tutuma sahiptir.

Anahtar Kavramlar

AileBireyin ilk düşünce, duygu, davranış ve eğitimini kazandığı temel sosyal kurum, toplumun en küçük sosyal örgütü ve eğitim birimidir.

ŞiddetBireyin fiziksel güç veya gücünü kendisine, başka birine ya da bir topluluğa karşı yaralanma, ölüm ve psikolojik zararla sonuçlanacak şekilde kasıtlı olarak kullanmasıdır.

Duygusal ŞiddetKorkutmak, tehdit etmek, tecrit etmek, küçümsemek ve eşyalara zarar vermek gibi yöntemlerle bireyin psikolojik bütünlüğünü hedef alan en yaygın şiddet türüdür.

Ekonomik ŞiddetKadının kaynaklara erişimini engellemek, çalışmasına izin vermemek veya gelirini kontrol altında tutarak ekonomik bağımsızlığını elinden almaktır.

YoksullukElde edilen kazancın, bir bireyin biyolojik varlığını sürdürebilmesi için gereken asgari düzeydeki fiziksel ihtiyaçlarını karşılamaya yetmemesi durumudur.

BoşanmaYasal olarak kurulmuş bir evlilik birliğinin, tarafların birlikte yaşama arzusunun sona ermesiyle yine yasal yollarla sonlandırılması sürecidir.

Kaba Boşanma HızıBelirli bir yıl içinde her 1000 nüfus başına düşen boşanma sayısını ifade eden ve son yıllarda Türkiye'de artış eğiliminde olan demografik bir göstergedir.

KentleşmeSanayileşme ve tarımdaki gelişmeler sonucunda nüfusun kırsal alanlardan kent merkezlerine göç etmesi ve buna bağlı olarak şehirsel yaşam biçimlerinin gelişmesi olgusudur.

Eşitler Arası İletişimEşlerin birbirine üstünlük taslamadan, emir vermeden, karşılıklı fikirlerine değer vererek ve istişareyi ön planda tutarak kurdukları sağlıklı iletişim şeklidir.

Kuşak (Jenerasyon)Tarihsel olarak aynı zaman aralığında dünyaya gelmiş, benzer ekonomik ve sosyal hareketlerden etkilenmiş ortak yaş grubundaki bireyler topluluğudur.

Danışmanlık Tedbiri5395 sayılı Kanun kapsamında, çocuğun bakımından sorumlu kişilere çocuk yetiştirme konusunda yol gösteren ve çocuğun gelişimsel sorunlarına çözüm arayan rehberlik hizmetidir.

Eğitim TedbiriÇocuğun bir eğitim kurumuna devam etmesini veya bir meslek edinmesi amacıyla sanat kurslarına ya da bir ustanın yanına yerleştirilmesini içeren koruyucu tedbirdir.

Bakım TedbiriBakım sorumluluğu yerine getirilemeyen çocukların resmi/özel bakım yurtlarına veya koruyucu aile yanına yerleştirilmesini öngören yasal tedbirdir.

Barınma TedbiriBarınacak yeri bulunmayan çocuklu ailelere veya yaşamı tehlikede olan hamile kadınlara güvenli bir barınma alanı sağlanmasına yönelik koruyucu hizmettir.

Koruyucu Aile HizmetiÖz ailesi tarafından bakılamayan çocukların bakım ve eğitiminin, devlet denetiminde gönüllü veya ücretli aileler tarafından kendi ev ortamlarında üstlenilmesidir.

Çocuk Evi HizmetiKorunma altındaki çocukların apartman dairelerinde veya müstakil evlerde, toplumla iç içe ve aile ortamına en yakın şekilde yatılı olarak barındırılması hizmetidir.

Diğer Önemli Bilgiler

OECD 2019 Çocuk Yoksulluğu İstatistiği

OECD 2019 yılı verilerine göre, Türkiye'deki 18 yaş altındaki çocuk nüfusunun %25'i, genel Türk toplumunun ise %17'si yoksulluk sınırının altında yaşamını sürdürmektedir.

TÜİK 2019 Yoksulluk Sınırı Oranı

TÜİK 2019 yılı verilerine göre, eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin %50'si dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre Türkiye'deki yoksulluk oranı %14.4'tür.

TÜİK 2016 Boşanma Nedenleri Araştırması

TÜİK 2016 verilerine göre boşanma nedenlerinde ilk sırada %51 ile sorumsuz ve ilgisiz davranma, ikinci sırada %30 ile ekonomik geçimsizlik, üçüncü sırada ise %24 ile ailelere saygısızlık yer almaktadır.

TÜİK 2018 Kritik Evlilik Süresi Verisi

TÜİK 2018 verilerine göre Türkiye'deki boşanma olaylarının %38'i evliliğin ilk 5 yılı içerisinde gerçekleşmekte olup, bu dönem evliliğin en riskli dönemi olarak öne çıkmaktadır.

RTÜK Televizyon İzleme Süresi Araştırması

RTÜK tarafından yapılan araştırmaya göre, Türkiye'de hafta içi günlük ortalama televizyon izleme süresi 3 saat 30 dakika olup, en çok rahatsız olunan program türü 'kuşak programları'dır.

TÜİK 2019 Gençlerin İnternet Kullanım Oranı

TÜİK 2019 yılı hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım verilerine göre, Türkiye'deki 16-24 yaş grubundaki genç nüfusun %90.7'si aktif olarak internet kullanmaktadır.

Türkiye Nüfusunun Kentleşme Dönüşümü

1927 yılında Türkiye nüfusunun sadece %24.2'si il ve ilçe merkezlerinde yaşarken, 2012 yılında bu oran dramatik bir artış göstererek %77.3'e yükselmiş, köylerdeki nüfus ise %22.7'ye gerilemiştir.

Alo 183 Şiddet ve İstismar İhbar Hattı

Çocuklara yönelik şiddet, ihmal ve istismar vakalarının bildirildiği Alo 183 hattına gelen ihbarlar, eş zamanlı olarak emniyet birimlerine ve Aile Bakanlığı Acil Müdahale Ekiplerine iletilerek anında müdahale sağlanır.

Sınavda Dikkat Et

Evliliğin ilk 5 yılına dikkat edin; TÜİK verilerine göre boşanmaların %38'i bu dönemde gerçekleştiği için sınavlarda en çok sorulan istatistiklerden biridir.
Şiddet türlerini karıştırmayın; kadının arkadaşlarıyla görüşmesini engellemek veya telefonunu yasaklamak fiziksel değil, psikolojik/duygusal şiddet kapsamına girer.
Türkiye'deki kentleşmenin nedenini iyi öğrenin; sanayinin çekici gücünden ziyade tarımda makineleşme ve nüfus artışının 'itici gücüyle' gerçekleşmiştir.
Çocuk Koruma Kanunu'ndaki 5 tedbiri (Danışmanlık, Eğitim, Bakım, Sağlık, Barınma) isimleri ve tanımlarıyla eşleştirerek çalışın, doğrudan soru olarak gelmektedir.
Çocuk Evi ile Çocuk Destek Merkezi ayrımına dikkat edin; Çocuk Evi apartman dairesinde toplumsal yaşamı hedeflerken, Destek Merkezi suça sürüklenen çocuklara psikososyal müdahale sağlar.
İletişim türlerinde 'eşitler arası iletişim' kavramını iyi bilin; emir ve nasihat barındırmayan, istişareye dayalı sağlıklı evlilik içi iletişim modelidir.