← Ünite 13
Çocuk Gelişimi Uygulamaları

Ünite 13: Çocuklara Hizmet Veren Kurumlar

Çocuk İzlem Merkezlerinin Sayısı
Türkiye genelinde çocukların adli süreçlerde ikincil travma yaşamasını önlemek amacıyla kurulan Çocuk İzlem Merkezleri (ÇİM), günümüz itibarıyla 37 farklı ilde toplam 41 merkez olarak hizmet vermektedir.
Bebek ve Çocuk İzlem Sıklığı
Sağlık Bakanlığı protokollerine göre Türkiye'de bebek izlemleri ilk bir yaş içerisinde en az 9 kez, altı yaşına kadar toplam 16 kez, 6-19 yaş arasında ise yılda bir kez olmak üzere düzenli olarak gerçekleştirilir.
Çocuk Koruma Kanunu'nun Kabulü
5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu, korunma ihtiyacı olan veya suça sürüklenen çocukların korunmasını sağlamak amacıyla 2005 yılında yürürlüğe girmiş ve çocuk koruma sisteminin yasal temelini oluşturmuştur.
Çocuk Koruma Koordinasyon Strateji Belgesi
Çocuk Koruma Kanunu'nun kurumlar arası etkin uygulanmasını sağlamak amacıyla hazırlanan 'Çocuk Koruma Hizmetlerinde Koordinasyon Strateji Belgesi', 2014-2019 yıllarını kapsayacak şekilde yürürlüğe konulmuştur.

Anahtar Kavramlar

Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM)Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan, cinsel istismara maruz kalmış çocukların adli ve tıbbi işlemlerinin tek bir merkezde, uzmanlar eşliğinde ve ikincil örselenmeyi önleyecek şekilde yürütüldüğü birimlerdir.
ÇEMATEMÇocuk Ergen Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezi anlamına gelen, çocuk ve ergenlerin madde bağımlılığı tedavilerini ve rehabilitasyon süreçlerini yürüten Sağlık Bakanlığına bağlı özel arındırma merkezleridir.
ÇPGD Programı0-6 Yaş Grubu Çocukların Psikososyal Gelişimini Destekleme programı olup, Aile Sağlığı Merkezlerinde çocukların gebelikten itibaren altı yaşına kadar gelişimsel riskler açısından bütüncül olarak izlenmesini sağlar.
Çocuk Destek Merkezi (ÇODEM)Suça yöneltilen, suç mağduru, sokakta yaşayan, madde bağımlısı veya sığınmacı gibi özel desteğe ihtiyaç duyan çocuklara psikososyal destek ve geçici barınma hizmeti sunan ihtisaslaşmış yatılı sosyal hizmet kuruluşlarıdır.
Sosyal ve Ekonomik Destek (SED)Ekonomik yoksunluk nedeniyle korunmaya muhtaç duruma düşebilecek çocukların, aile bütünlüğü bozulmadan kendi aileleri yanında bakılabilmesi amacıyla yapılan ayni ve nakdi yardımları içeren hizmet modelidir.
Rehberlik ve Araştırma Merkezi (RAM)Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak çalışan, özel eğitime ihtiyacı olan çocukların eğitsel değerlendirme ve tanılamasını yapan, okul rehberlik servislerine ve ailelere danışmanlık sunan merkezlerdir.
Çocuk ÜniversitesiÜniversiteler bünyesinde kurulan, çocukları erken yaşlarda bilimsel düşünceyle, laboratuvar ortamlarıyla ve akademik bilgiyle buluşturarak onların merak duygularını ve eleştirel düşünme becerilerini geliştiren yaygın eğitim birimleridir.
Sosyal Etkinlik Merkeziİl Milli Eğitim Müdürlükleri ile belediyeler arasındaki ortak iş birliği protokolleri çerçevesinde açılan, öğrencilerin ödev, proje ve sosyal-kültürel gelişimlerini destekleyen özel öğretim kurumlarıdır.
Bireyselleştirilmiş İyileştirme Sistemi (BİSİS)Ceza infaz kurumlarında bulunan her çocuk için ayrı bir durum saptaması yapılarak hazırlanan, çocuğun kuruma kabulünden salıverilmesine kadar tüm iyileştirme ve eğitim süreçlerini planlayan vaka temelli sistemdir.
ÇOGEPÇocuk ve Gençler Sosyal Koruma ve Destek Programı olup, Emniyet Genel Müdürlüğü Toplum Destekli Polislik birimlerince risk altındaki çocukları suça sürüklenmekten korumak ve topluma kazandırmak amacıyla yürütülen çok yönlü sosyal destek projesidir.
Otizm Spektrum Bozukluğu Tarama ProgramıAile hekimleri tarafından 18-36 ay arasındaki çocukların otizm riski yönünden değerlendirilmesini ve riskli çocukların çocuk psikiyatristlerine yönlendirilerek erken tanı almasını sağlayan takip zinciridir.
İl Çocuk Hakları KomitesiAile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı il müdürlükleri bünyesinde çocukların haklarını öğrenmesi ve yaygınlaştırması amacıyla kurulan, akrandan akrana eğitim yöntemini kullanan çocuk kulübü niteliğindeki yapılardır.
Tıbbi Sosyal Hizmet BirimiSağlık tesislerinde tedavi gören korunmaya muhtaç, ihmal veya istismar riski altındaki çocukların sosyal durumlarını değerlendiren ve gerekli sosyal hizmet modellerine yönlendiren hastane içi birimlerdir.
Grup LiderliğiCeza infaz kurumlarında pedagojik eğitim almış infaz koruma memurlarının, sorumlu oldukları çocuklarla sürekli zaman geçirerek onlara yaşam becerisi kazandırdığı ve akran zorbalığını önlediği koruyucu uygulamadır.
UNICEFBirleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu olup, çocuk haklarının korunması, eğitimi, sağlığı ve güvenliği için ulusal ve uluslararası düzeyde resmi kurumlar ve sivil toplumla ortak projeler yürüten küresel kuruluştur.

Diğer Önemli Bilgiler

Özel Kreşlerde Ücretsiz Bakım Kontenjanı

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı özel kreş ve gündüz bakımevleri ile çocuk kulüpleri, kapasitelerinin %3'ü oranında dezavantajlı ailelerin çocuklarına ücretsiz bakım hizmeti sunmakla yükümlüdür.

Okul Sağlığı Protokolü Tarihi

Millî Eğitim Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı arasında 'Okul Sağlığı Hizmetleri İşbirliği Protokolü' 17 Mayıs 2016 tarihinde imzalanarak 'Okulda Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Programı' başlatılmıştır.

Jandarma Çocuk Şube Kurulma Yılı

Jandarma Genel Komutanlığı Asayiş Daire Başkanlığı bünyesinde kadın ve çocuk işlemlerinin tek elden yürütülmesi amacıyla Aile İçi Şiddetle Mücadele ve Çocuk Şube Müdürlüğü 2012 yılında kurulmuştur.

Jandarma Kısım Amirlikleri Yaygınlığı

İl Jandarma Komutanlıkları Asayiş Şube Müdürlükleri bünyesinde çocuk ve kadınlara yönelik adli-idari işlemleri yürütmek üzere 2017 yılı itibarıyla 81 ilin tamamında Çocuk ve Kadın Kısım Amirlikleri oluşturulmuştur.

Mehmetçik İçin Yurttaşlık Eğitimi

Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde vatani görevini yapan erbaş ve erlere verilen bu eğitim programına 'Çocuk Hakları Modülü' eklenerek çocuk katılımı ve hak ihlalleri konusunda farkındalık sağlanmaktadır.

Kayıp Yüzler Filtresi Uygulaması

2019 yılında bir gönüllü yazılımcı tarafından geliştirilen ve sosyal medya üzerinden kayıp çocukların daha hızlı ve kolay bulunmasını amaçlayan dijital filtre uygulamasıdır.

Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kuruluşu

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, çocuklara yönelik tüm koruyucu, önleyici ve rehabilite edici hizmetleri tek bir çatı altında toplamak amacıyla Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nü 2011 yılında kurmuştur.

Sınavda Dikkat Et

  • Çocuk İzlem Merkezlerinin (ÇİM) Sağlık Bakanlığı bünyesinde, Çocuk Destek Merkezlerinin (ÇODEM) ise Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde olduğunu karıştırmayın; sınavda kurum eşleştirmesi sorulabilir.
  • Bebek izlem sıklığı rakamlarına (ilk yılda en az 9, altı yaşa kadar 16 kez) dikkat edin; doğrudan sayısal bilgi sorusu olarak karşınıza çıkabilir.
  • Derneklerin Dernekler Yasası'na, vakıfların ise Türk Medeni Kanunu ve Vakıflar Yasası'na tabi olduğunu unutmayın; STK'ların yasal dayanakları ayırt edici bir sınav konusudur.
  • BİSİS ve ÇOGEP kısaltmalarının açılımlarını ve hangi bakanlıklara (Adalet ve İçişleri) ait olduğunu mutlaka ezberleyin.
  • Özel kreşlerdeki %3 ücretsiz bakım kontenjanı gibi spesifik oranlar sınavlarda çeldirici seçeneklerde sıkça kullanılır, bu oranı aklınızda tutun.