Ünite 5: Zihinsel Engelli Çocukların Eğitimi — Önemli Kavramlar
Uygulamalı Davranış Analizi (UDA)
Edimsel koşullama kuramının öne sürdüğü davranış ilkelerini kullanarak toplumsal açıdan önemli davranışları değiştirmeyi amaçlayan bilimsel yöntemdir. Sınıfta hedef davranışların artırılması veya azaltılmasında pekiştirme süreçlerini kullanır.
Anlıksal (Entelektüel) Yetersizlik
DSM-V-TM tarafından kullanılan, kavramsal, toplumsal ve kılgısal alanlarda hem anlıksal hem de uyumsal işlev eksikliklerini kapsayan ve gelişimsel evrede başlayan bozukluktur. Sağlıkçılar ve uzmanlar tarafından zekâ geriliği yerine yaygın olarak tercih edilir.
Beceri Analizi
Karmaşık veya çok basamaklı bir becerinin ya da davranışın, öğretimi kolaylaştırmak amacıyla daha küçük ve öğretilebilir alt basamaklara ayrılması işlemidir. Örneğin, ceket giyme becerisinin ceketini askıdan almaktan başlayarak iliklemeye kadar küçük adımlara bölünmesidir.
Ekolali
Zihinsel yetersizliği olan çocuklarda sıklıkla rastlanan, başkalarından duyulan sözcüklerin, cümlelerin veya seslerin anlamlı bir iletişim amacı gütmeden aynen tekrarlanması durumudur. Dil gelişimindeki sınırlılıkların ve konuşma güçlüklerinin tipik bir göstergesidir.
Fırsat Öğretimi
Çocuk ile yetişkin arasındaki etkileşime odaklanan, etkileşimin çocuk tarafından başlatıldığı ve süreç boyunca çocuğun bireysel planındaki hedeflere yönelik doğal öğretim fırsatlarının yaratıldığı doğal öğretim tekniğidir.
Mand Modeli
Doğal öğretim tekniklerinden biri olup, etkileşimin çocuk tarafından başlatılmasını beklemeden, yetişkinin (öğretmenin) çocuk için etkileşim ve iletişim fırsatları yaratarak etkinliği kendisinin başlatması yöntemidir.
Yanlışsız Öğretim Yöntemleri
Öğrenme sürecinde hata miktarını en aza indirmeyi amaçlayan, sistematik ipuçlarının sunulduğu ve silikleştirildiği öğretim yöntemleridir. Sabit bekleme süreli öğretim ve eşzamanlı ipucuyla öğretim bu grupta yer alır.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Etkinlik Çizelgeleri ile Öğretim
Öğrencilerin bir gün boyunca ya da ders süresince yapacakları işleri gösteren resimli veya yazılı görsel destek sistemleridir. Öğrencinin bağımsızlığını artırarak bir sonraki adımı tahmin etmesine ve hazırlıklı olmasına yardımcı olur.
Video Modelle Öğretim
Öğrenciye öğretilmek istenen hedef zincirleme becerinin, bir model tarafından sergilenirken kaydedilmiş videosunun izletilmesi ve ardından öğrenciden bu beceriyi sergilemesinin istenmesi esasına dayanan yöntemdir.
Basamaklandırılmış Yöntem
Özellikle akademik ve kavramsal becerilerin öğretiminde kullanılan, sırasıyla 'Yap', 'Göster', 'Söyle' ve 'Yaz' aşamalarından oluşan, eğitimcinin doğru tepkileri pekiştirip yanlışlarda öğretime geri döndüğü yöntemdir.
Olumlu Pekiştirme
Bir davranışın ardından ortama hoşnutluk yaratan, istendik bir uyaranın eklenmesiyle o davranışın gelecekte sergilenme olasılığının artırılması sürecidir. Örneğin, ödevini tamamlayan çocuğun yanağının okşanması veya övülmesidir.
Olumsuz Pekiştirme
Bir davranışın sergilenmesiyle ortamda bulunan rahatsız edici bir uyaranın kaldırılması ve böylece o davranışın tekrarlanma olasılığının artmasıdır. Örneğin, ödev yapmadığı için şikayet edilen öğrencinin bir dahaki sefere şikayetten kurtulmak için ödev yapmasıdır.
Simian Çizgisi
Down sendromu gibi kromozom anomalilerine sahip zihinsel yetersizliği olan çocukların el ayasında (avuç içinde) görülen, yatay ve tek parça halindeki tipik anatomik çizgidir.