Ünite 6: İşitme Engelli Çocukların Eğitimi — Önemli Kavramlar

İşitme engelli bir çocuğun, konuşma seslerini işitme cihazı veya koklear implant yardımıyla ilk kez duymaya başladığı andan itibaren geçen süredir. Örneğin, 2 yaşında implant dış parçası açılan bir çocuğun kronolojik yaşı 2 iken, işitme yaşı sıfırdır.

Dış kulak, kulak zarı veya orta kulaktaki anatomik yapılarda meydana gelen rahatsızlıklar nedeniyle sesin iç kulağa iletilememesi durumudur. Genellikle medikal veya cerrahi tedaviyle düzeltilebilir bir kayıp tipidir.

İç kulaktaki koklea veya işitme sinirindeki hasar nedeniyle oluşan, genellikle kalıcı olan ve tıbbi tedavisi bulunmayan işitme kaybı tipidir. Bu kayıplarda işitme cihazı ve koklear implant kullanımı zorunludur.

Aynı kulakta hem iletim tipi hem de sensörinöral tip işitme kaybının bir arada bulunması durumudur. Hem iç kulak hasarını hem de orta/dış kulak problemlerini içerir.

İç kulak ve işitme yolları normal çalışmasına rağmen, beynin işitsel korteksindeki problem nedeniyle sesleri anlamlandırma, ayırt etme ve gürültüde dinleme becerilerinde yaşanan sıkıntıdır.

Bireyin kulağında organik bir bozukluk olmamasına rağmen, psikolojik nedenlerle veya kasıtlı olarak işitme kaybı varmış gibi davranması durumudur.

İleri ve çok ileri derecede sensörinöral işitme kaybı olan bireylerde, iç kulağa cerrahi olarak yerleştirilen elektrotlar vasıtasıyla işitme sinirini doğrudan elektriksel olarak uyaran cihazdır.

Özellikle sınıf gibi gürültülü ortamlarda, konuşmacının sesini bir mikrofon aracılığıyla doğrudan çocuğun işitme cihazına veya implantına telsiz dalgalarıyla ileten yardımcı dinleme teknolojisidir.

İşitme engelli çocukların eğitiminde görsel ipuçlarını (dudak okuma, işaret) dışarıda bırakarak sadece işitme duyusunu geliştirmeyi ve bu yolla konuşma dilini kazandırmayı amaçlayan yaklaşımdır.

İşitme engelli çocukların eğitiminde işaret dili, dudak okuma, jest, mimik, yazı ve işitsel kalıntıların tamamının bir arada kullanıldığı bütüncül yöntemdir.

İşitsel-sözel eğitimin ilk aşaması olup, çocuğun ortamda bir sesin var olduğunu veya bittiğini algılayıp sese yönelme veya irkilme gibi tepkiler vermesi becerisidir.

İki veya daha fazla ses arasındaki benzerlik ve farklılıkları algılama becerisidir. Çocuğun annesinin sesi ile babasının sesini veya farklı nesne seslerini ayırt etmesini kapsar.

Duyulan bir ses veya kelimenin neye ait olduğunu bilip onu nesnesiyle eşleştirebilme, resmini gösterebilme veya taklit edebilme becerisidir.

İşitsel-sözel eğitimin en üst aşaması olup, çocuğun sorulan soruları yanıtlayabilmesi, sıralı yönergeleri yerine getirebilmesi ve karşılıklı sohbete aktif katılması sürecidir.

Kullanıldığında iç kulaktaki işitme hücrelerine veya işitme sinirine zarar vererek kalıcı veya geçici işitme kaybına yol açan kimyasal maddeler ve ilaçlardır.

Bireyin farklı frekanslardaki sesleri en az hangi şiddette duyabildiğini gösteren, işitme testleri sonucunda elde edilen grafiksel çizimdir.

İşitsel fark etme aşamasında kullanılan ve konuşma alanındaki tüm frekansları temsil eden altı temel sestir (ah, uu, mm, ii, şşh, ss).