Ünite 13: Çocuklarda Duygusal Gelişim — Önemli Kavramlar

Bir olay, kişi ya da nesnenin insanın iç dünyasında ve bedeninde uyandırdığı izlenimler ile fizyolojik uyarılma, zihinsel değerlendirme ve davranışsal tepkilerin bütünüdür.

Zorlayıcı bir durumla karşılaşıldığında ortaya çıkan duyguyu fark edebilme, bu duygunun olası sonuçlarını düşünüp duygu, düşünce ve davranışları yöneterek en uygun tepkiyi verebilme becerisidir.

Otonom sinir sisteminin, tehdit edici veya stresli durumlarda kalp atış hızını artırarak, solunumu hızlandırarak vücudu acil eyleme ve savunmaya hazırlayan bölümüdür.

Tehdit veya stres durumu geçtikten sonra devreye girerek kalp atışını yavaşlatan, vücudu sakinleştiren ve homeostatik dengeye geri dönmesini sağlayan sistemdir.

Yenidogan bebeklerde uykuda veya uyanıkken görülebilen, göz ve yanak kaslarının dahil olmadığı, sadece dudak hareketlerinin eşlik ettiği gülümseme türüdür.

Sadece dudakları değil, aynı zamanda yanakların yukarı kalkmasını ve göz kenarlarının kırışmasını sağlayan göz kaslarının da aktif olarak katıldığı gerçek ve içten gülümsemedir.

Kalkık kaşlar, kocaman açılmış gözler ve açık bir ağız ile karakterize edilen, yüksek düzeyde uyarılmayı gösteren ve duruma göre pozitif, negatif ya da nötr olabilen birincil duygudur.

Burnun kırışması ve üst dudağın yukarı kalkmasıyla ayırt edilen, genellikle sevilmeyen yiyeceklere veya uyarıcılara karşı gösterilen temel bir olumsuz duygudur.

O anda yaşanan, yaklaşan somut bir tehlike hissi veya kötülük olasılığının neden olduğu, bilişsel değerlendirme içeren acı ve huzursuzluk duygusudur.

Gelecekteki olası tehlikeli durumları hayal etme ve tahmin etme gibi gelişmiş bilişsel beceriler gerektiren, zamana yayılmış huzursuzluk hissidir.

Gerçek, sözde veya tehdit edilen bir sevgi ve ilgi kaybına karşı verilen, özellikle birincil bakıcının ilgisini başkasıyla paylaşma durumunda ortaya çıkan normal bir tepkidir.

Başka bir kişinin ne hissettiğini ve bu hissin arkasındaki nedenleri doğru şekilde anlama, onun duygusal dünyasını paylaşabilme sürecidir.

Sosyal normların ihlal edilmesi veya başarısızlık durumunda hissedilen, çökkün duruş ve yere bakma gibi fiziksel tepkilerle kendini gösteren, gururun zıttı olan sosyal bir duygudur.

Bireyin vicdan gelişimiyle yakından ilişkili olan, tüm benliği kapsayan utancın aksine, doğrudan pişmanlık verici belirli bir eyleme odaklanan ahlaki duygudur.

Bebek ile bakıcısı arasında zaman içerisinde karşılıklı etkileşimle kurulan, hem duyuşsal hem de bilişsel boyutları olan karmaşık ve gelişimsel bir ilişki sürecidir.