Ana Sayfa » Atatürk Üniversitesi ATA AÖF » Fotoğrafçılık ve Kameramanlık Önlisans Programı » Radyo ve Televizyonda Temel Kavramlar

Ünite 5: Radyo ve Televizyon Yayıncılığında Örgütlenme Biçimleri — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Ulusal (Devlet) Yayın Sistemi — Yayınların siyasal iktidar ile ilişkisinin doğrudan yasalara tabi olduğu, devlet kontrolünde kamusal yarar gözetilerek yapılan yayıncılık modelidir. Kâr amacı gütmez ve finansmanı devlet bütçesinden ya da ruhsal ücretlerinden karşılanır; örnek olarak İngiltere'deki BBC gösterilebilir.

Hükümet Yayın Sistemi — Radyo ve televizyon kanallarının yönetim ve denetiminin doğrudan hükümet-devlet kontrolünde, siyasi iktidarın kurallarına göre yürütüldüğü yayın sistemidir. Genellikle antidemokratik veya merkeziyetçi ülkelerde görülür ve iktidar politikalarının meşrulaştırılmasına hizmet eder.

Özel (Tecimsel) Yayın Sistemi — Yayınların tamamen kâr elde etmek amacıyla gerçek veya tüzel kişiler tarafından yapıldığı, finansmanını reklam ve sponsorluk gelirlerinden sağlayan girişimci sistemdir. İzleyici reytingleri bu sistemde hayati önem taşır; günümüzdeki en yaygın örneği ABD sistemidir.

Kurumsal Yayın Sistemi — Tek başına bir ülkenin tüm yayın sistemini açıklamayan, üniversiteler, polis, doktor veya asker gibi belirli kurumların kendi hizmetleri hakkında kamuoyunu bilgilendirmek ve eğitmek amacıyla gerçekleştirdiği yayıncılık modelidir.

Korsan Yayınlar — Politik nedenlerden ziyade vergi yükünden veya ulusal denetimden kurtulmak amacıyla kurulan, genellikle uluslararası sularda gemi veya tekneler üzerinden yapılan yasa dışı radyo ve televizyon yayınlarıdır.

Gizli Yayınlar — Korsan yayınlardan farklı olarak amacı tamamen politik olan, genellikle hedef aldığı ülkenin aleyhine ve başka bir ülke sınırları içerisinden vericilerinin yeri gizli tutularak gerçekleştirilen yasa dışı yayın türüdür.

Kamu Hizmeti Yayın Sistemi (UNESCO) — UNESCO'nun sınıflandırmasında ulusal yayın sistemiyle örtüşen, toplumun tüm kesimlerinin haber alma özgürlüğünü tarafsızlıkla karşılayan, kâr amacı gütmeyen ve kamu yararı gözeten yayıncılık biçimidir.

Platform Temelli Yayıncılık — Geleneksel lineer kanal akışının ötesine geçerek sayısal altyapıdan beslenen; abonelik, reklam ve veri temelli gelir modelleriyle çalışan, algoritmik öneri sistemleri ve katalog düzeni sunan dijital yayıncılık modelidir.

Sosyal Medya Yayıncılığı — YouTube, TikTok, Instagram ve Twitch gibi mecralar üzerinden haber, bilgi, eğlence, tanıtım ve kişisel performans odaklı içeriklerin dolaşıma sokulduğu, geleneksel medya kurumlarının dışındaki üretim ağlarıdır.

Influencer (Sosyal Medya Kişiliği) — Sosyal medyada kamera karşısına geçerek ürettiği içeriklerle takipçi kitlelerini etkileyen, tüketim tercihlerini yönlendiren ve markalar ile kullanıcılar arasında köprü kurarak dijital ekonomiye katkı sağlayan yayın aktörüdür.

Çapraz Sahiplik — Geleneksel medya yapısında bir medya grubunun gazete, televizyon ve radyo alanlarında aynı anda faaliyet göstermesini ifade ederken; dijital çağda bu kavram televizyon, haber sitesi, sosyal medya ve dijital platformları kapsayacak şekilde genişlemiştir.

Podcast (İnternet Radyoculuğu) — Geleneksel radyonun işitsel mirasını devralan ancak internet sayesinde 'isteğe bağlı' (on-demand) olarak dinlenebilen, niş topluluklara hitap eden kişisel sesli yayın formatıdır.

Medya Yakınsaması — Eski ve yeni medya teknolojilerinin teknolojik, endüstriyel ve kültürel olarak iç içe geçmesi durumudur; geleneksel televizyon içeriklerinin YouTube kesitleri ve sosyal medya ortaklıklarıyla birden fazla mecrada aynı anda dolaşıma çıkmasını sağlar.

Radyo ve Televizyon Yüksek Kurulu (RTYK) — 1982 Anayasası'nın 133. maddesine dayanılarak 1984'te yürürlüğe giren 2954 sayılı Kanun ile kurulan ve TRT dışındaki yayınların yasal esaslara uygunluğunu yayın sonrası denetimle değerlendiren kuruludur.

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) — 3984 sayılı Kanun ile 1994 yılında kurulan; radyo ve televizyon faaliyetlerini düzenlemek ve denetlemekle görevli, özerk ve tarafsız bir kamu tüzel kişiliği niteliğindeki üst denetim kurumudur.

Kamu Hizmeti Medyası — Geleneksel karasal kamu yayıncılığının internet, mobil uygulamalar ve dijital platformları da kapsayacak şekilde genişletilmiş; ticari algoritmalara karşı doğru haberciliği ve kültürel çeşitliliği savunan güncel yayın anlayışıdır.

Platform Ekonomisi — Medyanın geleneksel reklama dayalı yapısından farklı olarak; izleyicinin doğrudan abonelik ücreti ödediği, kişisel verilerin işlendiği ve algoritmaların devreye girdiği yeni dijital ticari düzenin adıdır.

Lineer (Çizgisel) Yayın Akışı — Televizyon ve radyo yayınlarının belirli bir gün ve saatte sabit bir akış programına bağlı olarak izleyiciye sunulduğu geleneksel yayıncılık modelidir.

Magic Box Star 1 — 1989 yılında Lihtenştayn Vaduz'da kurulan ve Uzan ailesi girişimiyle 1990'da Eutelsat F5 uydusu üzerinden test yayınlarına başlayarak Türkiye'de özel televizyon yayıncılığını fiilen başlatan öncü özel kuruluştur.