İnfografik
← Ünite 8
Radyo ve Televizyonda Temel Kavramlar

Ünite 8: Televizyon Yayın Teknikleri

SD ve HD Çözünürlük Standartları
Analog dönemden dijital döneme geçişte SD PAL formatı 720x576 çözünürlük sunarken, HD yayınlar 1920x1080 çözünürlüğe ulaşmıştır. Günümüzde Ultra HD (3840x2160) ve 8K (7680x4320) sistemler prodüksiyonlarda yerini almaktadır.
Tamamen Akıllı Telefonla Çekilen İlk Dizi: Çıplak
Dijital platformda yayınlanan ve Can Evrenol'un yönetmenliğini yaptığı 'Çıplak' dizisi, Türkiye'de tamamen akıllı telefon kameraları kullanılarak çekilen ilk dizi olma özelliğini taşımaktadır.
Ses Seviyesi ve Güvenli Desibel Aralıkları
Ses kaydı yapılırken VU metre üzerinde '0' desibele ulaşılmamalıdır. Distorsiyona uğramamak için kırmızı alandan kaçınılmalı, yeşil veya -10 dB civarındaki sarı/güvenli bölgelerde kalınmalıdır.
Anahtar Işığın Konumlandırma Açısı
Üç nokta aydınlatma tekniğinde en güçlü kaynak olan anahtar ışık, kameradan konuya bakıldığında genellikle önde ve kamera lensinin aksıyla tam 45 derece açı yapacak şekilde yerleştirilmelidir.

Anahtar Kavramlar

ENG KameraElectronic News Gathering kelimelerinin kısaltması olan, haber toplama amacıyla üretilmiş, basit ve hızlı kullanım sunan portatif kamera türüdür. Sinema kameralarına göre daha küçük sensörlere (2/3 inç) ve camcorder özelliğine sahiptir; örneğin sokak röportajlarında kameramanın hızlı hareket etmesini sağlar.
CCU (Kamera Kontrol Ünitesi)Stüdyo kameralarının diyafram, renk, kontrast, siyah ve beyaz ayarlarının kamera üzerinden değil, kablo aracılığıyla uzaktan birimler tarafından yapılmasını sağlayan elektronik kontrol sistemidir. Stüdyo çekimlerinde görüntü kalitesinin merkezî olarak yönetilmesine olanak tanır.
PedestalStüdyo kameralarının yer değiştirmesini ve dolly hareketi yapmasını sağlayan, optik ve mekanik düzenekleri taşıyan özel tekerlekli ve yükseklik ayarlı stüdyo kamera ayağıdır. Kameramanın büyük ve ağır stüdyo kameralarını stüdyo içinde rahatça hareket ettirmesine imkân tanır.
IntercomTelevizyon stüdyolarında reji ekibi ile kameramanlar, stüdyo şefi ve teknik personel arasında kesintisiz çift yönlü sesli iletişim kurmayı sağlayan dahili haberleşme sistemidir. Örneğin yönetmenin kameramana hangi açıyı alacağını anında bildirmesini sağlar.
Drone Kameraİnsansız hava araçlarına yüksek çözünürlüklü kameraların monte edilmesiyle oluşturulan, havadan görüntüleme sağlayan modern çekim sistemidir. İnsanların günlük yaşamda göremeyeceği açıları yakalayarak televizyon yapımlarında görsel zenginliği artırır.
VU MetreSes kayıt ve yayın cihazlarında ses seviyesinin desibel (dB) cinsinden izlenmesini ve ölçülmesini sağlayan görsel seviye gösterge aracıdır. Sesin 'peak' yapıp distorsiyona uğramaması için sesçinin yeşil ve güvenli bölgelerde kalmasını kontrol etmesine yardım eder.
Cardioid MikrofonMikrofona en yakın mesafeden gelen sesleri alan, arka plandaki gürültülere karşı duyarsız olan ve televizyon yapımlarında en yaygın kullanılan tek yönlü mikrofon tipidir. Konuşmacının ses netliğini artırarak çevre seslerinin yayına karışmasını engeller.
Boom MikrofonTüfeğe benzeyen yapısı ve doğrultulduğu yöndeki sesleri yüksek kalitede alma kabiliyetinden ötürü shotgun olarak da bilinen, genellikle boom sopasıyla kadraj dışında tutulan mikrofon türüdür. Dizi ve film setlerinde oyuncunun sesine odaklanmak için sıklıkla tercih edilir.
Dead CatAçık havada yapılan dış çekimlerde boom veya tüp mikrofonların üzerine takılarak rüzgârın ve dış hava akımlarının neden olduğu cızırtı ve patlama seslerini engelleyen kılıf benzeri akustik aksesuardır.
Havuz TekniğiStüdyoda çoklu kamera çekimleri yapılırken kameraların farklı açılardan karanlık veya aydınlık görünmesini engellemek amacıyla, konunun etrafına dairesel açılarla yerleştirilen yumuşak ışık projektörleri aydınlatma tekniğidir.
Üç Nokta AydınlatmaAnahtar ışık, dolgu ışığı ve geri ışığı olmak üzere üç temel ışık kaynağı kullanılarak iki boyutlu ekran yüzeyinde derinlik, hacim ve dramatik atmosfer yaratan temel stüdyo aydınlatma tekniğidir. Nesnenin konturlarını ortaya çıkararak fondan ayrılmasını sağlar.
Anahtar Işık (Key Light)Üç nokta aydınlatma tekniğinde nesnenin formunu, dokusunu ve konturlarını ortaya çıkaran, en yüksek şiddete sahip ana aydınlatma kaynağıdır. Genellikle kameraya 45 derece açı yapacak şekilde konumlandırılır.
İngest SistemiDijital yayıncılıkta stüdyo veya sahadan gelen tüm video kayıtlarının broadcast (yayın) kalitesinde, otomatik arşivleme ve sıkıştırma (codec) imkânlarıyla kaydedilmesini sağlayan otomasyon tabanlı profesyonel kayıt sistemidir.
Playout SistemiTelevizyon yayın otomasyonunda hangi programın, hangi reklamın veya video kaydının tam olarak ne zaman yayına gireceğini ve ne süreyle ekranda kalacağını yöneten dijital yazılım ve donanım bileşenlerinden oluşan oynatıcı otomasyonudur.
Prova Kurgusu (Off-line Editing)Ham görüntülerin yarı profesyonel formatlara aktarılıp zaman kodu (timecode) bindirilerek ekonomik ve hızlı bir şekilde ana kurgu denemelerinin yapıldığı, kurgu karar listesinin (EDL) oluşturulduğu hazırlık aşamasıdır.
Yayın Kurgusu (On-line Editing)Prova kurgusu tamamlandıktan sonra bilgisayar belleğindeki sıkıştırılmamış orijinal yüksek kaliteli dijital dosyaların, seslerin ve resimlerin bire bir birleştirilerek final yapımın oluşturulduğu ve master çıkışın alındığı kurgu aşamasıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Havuz Aydınlatma Tekniğinin Amacı

Televizyon stüdyolarında birden çok kamera kullanıldığında, kamera değişimlerinde ışık tutarsızlığı ve karanlık alanlar oluşmaması için dairesel yerleştirilen yumuşak projektörlerle gölgesiz havuz tekniği uygulanır.

Canlı Yayın Araçları ve Uydu Uplink Sistemi

Stüdyo dışı canlı yayınlarda broadcast kalitesi yakalamak için van tipi büyük kapalı araçlar kullanılır; bu araçlar üzerindeki özel uydu takip ve uplink sistemleriyle Türksat üzerinden merkeze yayın aktarır.

Hücresel Bonding (3G/4.5G/5G) Sırt Çantaları

Günümüz haber toplama süreçlerinde muhabirler, sırtlarında taşıdıkları birden fazla 3G/4.5G modem hattını birleştiren (bonding) encoder cihazları sayesinde her yerden kesintisiz canlı yayın yapabilmektedir.

Tooway Uydu İnternet Yayın Çözümleri

Mobil 3G cihazlarının yetersiz kaldığı veya kapsama alanı dışındaki noktalarda, tam uydu internet bağlantısı ve anteninden oluşan Tooway sistemiyle sabit lokasyonlardan yüksek kaliteli canlı yayın iletilebilir.

Prova Kurgusu ve EDL Listeleri

Zaman kodlarının (timecode) ham görüntülere bindirilerek ekonomik ve hızlı denemelerle kurgu kararlarının oluşturulduğu offline aşamada 'Kurgu Noktaları Karar Listesi' (EDL) adı verilen veri dökümü elde edilir.

Blackmagic Studio Kamera Sistemleri

Yayıncılık sektöründe stüdyo çekimlerinde yaygın olarak kullanılan modern Blackmagic stüdyo kameraları, geniş vizörleri ve entegre fiber/HDMI/SDI bağlantı altyapılarıyla reji entegrasyonu sağlar.

Shure UniPlex Minyatür Yaka Mikrofonu

Televizyon programlarında ve dramalarda konuşmacılara hareket özgürlüğü tanıyan, kıyafetlere özel mandallarla tutturulan Shure UniPlex gibi yeni nesil yaka mikrofonları ışık gölgesi yaratmaz.

Røde Wireless GO II Kablosuz Sistemler

Günümüz vlogger ve mobil yayıncıları tarafından sıklıkla tercih edilen Røde Wireless GO II gibi kompakt kablosuz mikrofon sistemleri, alıcı ve verici arasında kablo gerektirmeden UHF/FM bantlarında ses aktarır.

Sınavda Dikkat Et

  • Kamera çözünürlüklerinin (SD, HD, Ultra HD, 4K, 8K) piksel değerleri ile ilgili sayısal verilere dikkat edin; soru olarak gelebilir.
  • Haber kameralarının (ENG) küçük sensör boyutuna sahip olduğunu ve stüdyo kameralarından farklı olarak CCU ünitesi barındırmadığını unutmayın.
  • Stüdyo kameralarında dâhili kayıt (camcorder) özelliğinin olmadığını, görüntülerin CCU kablosu ile rejiye aktarıldığını kesinlikle karıştırmayın.
  • Ses seviyesi ölçümünde (VU metre) '0' desibele ulaşılmaması gerektiğini, distorsiyondan kaçınmak için kırmızı bölgeden uzak durulmasını unutmayın.
  • Üç nokta aydınlatma elemanlarının (Anahtar, Dolgu, Geri ışık) görevlerini ve konum açılarının (anahtar ışık 45 derece) mantığını iyi kavrayın.
  • Havuz tekniğinin stüdyoda çoklu kameralı çekimlerde gölgesiz ve tutarlı aydınlatma sağlamak için tasarlandığını göz ardı etmeyin.
  • Prova kurgusu (off-line) ile yayın kurgusu (on-line) arasındaki temel farkın zaman kodu listeleri ve sıkıştırmasız dosya kullanımı olduğunu unutmayın.
  • Stüdyo dışı canlı yayınlarda en yüksek kaliteli yöntemin uydu uplink sistemine sahip 'Canlı Yayın Aracı' olduğunu aklınızda tutun.