Ünite 5: Algı ve Motivasyon Unsurları — Önemli Kavramlar

Duyu organları aracılığıyla çevreden alınan uyarıcıların bireyin zihinsel süreçleri tarafından organize edilip anlamlandırılması ve bilişsel düzeyde yeniden inşa edilmesi sürecidir.

Dış dünyadan gelen fiziksel uyarıcıların duyu organları tarafından yalnızca kaydedilmesi ve ham veri olarak sinirsel yollarla beyne iletilmesi sürecidir.

Bireylerin çevresindeki uyarıcılardan yalnızca kendi ilgi, ihtiyaç, beklenti ve sosyo-kültürel normlarına uygun olanları seçip algılama ve diğerlerini göz ardı etme eğilimidir.

Bireyin dış dünyadaki nesne veya durumları algılarken mevcut duyusal verileri kendi anlık duygusal durumu, sevgileri, korkuları ve ideolojileriyle harmanlayarak yorumlamasıdır.

Deri reseptörleri aracılığıyla titreşim ve basınç bilgisinin işlenmesiyle nesnelerin yüzey, yapısal ve geometrik özelliklerinin aktif bir şekilde keşfedilip anlamlandırılması sürecidir.

Bir kişi, nesne veya durum hakkındaki genel bir olumlu ya da olumsuz izlenimin, o varlığın diğer tüm spesifik özelliklerinin değerlendirilmesini sistematik olarak çarpıtmasıdır.

Bireyin zihninde belirli bir model veya kategori oluşturarak, dış dünyadaki olayları, nesneleri ve insanları bu hazır zihinsel modele göre yorumlaması ve sınıflandırması eğilimidir.

Bireyin davranışlarını başlatan, yönlendiren, enerji veren ve hedefe ulaşana kadar sürdürülmesini sağlayan içsel ya da dışsal itici güçlerin bütünüdür.

Bireyi bir davranışı yapmaya iten gücün doğrudan aktivitenin kendisinden, duyulan kişisel hazdan, merak, zevk ve ilgi alanlarından kaynaklandığı motivasyon türüdür.

Bireyin bir davranışı kendi içsel hazzı için değil, dışarıdan gelecek bir ödülü elde etmek, takdir kazanmak veya bir cezadan kaçınmak amacıyla gerçekleştirdiği motivasyon türüdür.

Bireyleri neyin motive ettiğine, yani davranışları tetikleyen ve yönlendiren içsel ihtiyaçların ve faktörlerin neler olduğuna odaklanan motivasyon yaklaşımlarıdır.

Motivasyonun nasıl gerçekleştiğine, bireylerin davranışsal kararları alırken hangi bilişsel süreçlerden, beklentilerden ve değerlendirmelerden geçtiğine odaklanan teorilerdir.

Herzberg'in teorisinde yer alan, işyerinde bulunmadıklarında çalışanlarda yüksek düzeyde tatminsizliğe yol açan ancak bulunduklarında tek başlarına motivasyon sağlamayan çevresel faktörlerdir.

Herzberg'in teorisinde yer alan, işin kendisinden kaynaklanan, çalışanlara doğrudan doyum, başarı duygusu ve sorumluluk hissi vererek motivasyonu artıran faktörlerdir.

Vroom'un Beklenti Teorisi'nde, bireyin elde edeceği olası bir sonuca veya ödüle verdiği kişisel önem, değer ve çekicilik derecesidir.

Vroom'un Beklenti Teorisi'nde, gösterilen performansın bireyi arzuladığı kişisel ödüllere ulaştıracağına dair algılanan olasılık ve inanç düzeyidir.

Vroom'un Beklenti Teorisi'nde, bireyin sarf ettiği çabanın kendisini hedeflediği performans düzeyine ulaştıracağına dair duyduğu inançtır.

Adams'ın teorisinde, çalışanların işe kattıkları girdiler ile elde ettikleri çıktıların oranını, başkalarının oranlarıyla kıyaslayarak ulaştıkları adalet ve denge algısıdır.