Ünite 1: İktisat Bilimi ve Temel Kavramları — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 15 soru var.

1 / 150 doğru

Normatif İktisat

Ekonomik olayları değer yargılarına ve ahlaki kurallara dayanarak 'ne olması gerekir' sorusu çerçevesinde ele alan ve politika önerileri sunan yaklaşımdır. Örneğin, 'Hükümet dar gelirli ailelere konut desteği sağlamalıdır' ifadesi ••• bir yaklaşımdır.

Normatif İktisat — Ekonomik olayları değer yargılarına ve ahlaki kurallara dayanarak 'ne olması gerekir' sorusu çerçevesinde ele alan ve politika önerileri sunan yaklaşımdır. Örneğin, 'Hükümet dar gelirli ailelere konut desteği sağlamalıdır' ifadesi normatif bir yaklaşımdır.

Şekil Yönünden Üretim — Üretim faktörlerinin fiziksel durumlarının veya kimyasal yapılarının değiştirilerek onlara yeni bir form kazandırılması ve böylece faydalarının artırılması faaliyetidir. Örneğin, ormandan kesilen kerestelerin marangoz atölyesinde işlenerek masa ve sandalyeye dönüştürülmesi bu üretim türüdür.

Üretim İmkânları Eğrisi — Bir ekonominin elindeki mevcut tüm kaynakları ve teknolojiyi kullanarak üretebileceği iki farklı mal grubunun maksimum üretim sınırlarını gösteren eğridir. Eğrinin üzerindeki noktalar tam istihdamı ve etkinliği, altındaki noktalar ise eksik istihdamı ve âtıl kapasiteyi gösterir.

Mülkiyet Yönünden Üretim — Mal ve hizmetlerin sahipliğinin (mülkiyetinin) el değiştirmesi yoluyla, o mallardan elde edilen toplam toplumsal faydanın artırılması işlemidir. Örneğin, iki evi olan Ali ile iki otomobili olan Ahmet'in, birer varlıklarını takas ederek her ikisinin de bir ev ve bir otomobile sahip olmasıdır.

Görünmez El Prensibi — Bireylerin kendi kişisel çıkarlarını maksimize etmek amacıyla hareket ederken, fiyat mekanizması aracılığıyla toplumsal refahı da kendiliğinden en iyi duruma getireceğini savunan klasik iktisadi ilkedir. Adam Smith tarafından ortaya atılan bu ilkeye göre piyasaya müdahale edilmemelidir.

Mekân Yönünden Üretim — Mal ve hizmetlerin üretildikleri veya bol bulundukları yerlerden alınarak, daha kıt ve talep edilen başka yerlere taşınması yoluyla sağlanan fayda artışıdır. Örneğin, Diyarbakır'da bolca üretilen karpuzların, üretimin olmadığı Erzurum'a nakledilerek oradaki tüketicilere sunulmasıdır.

Mikroiktisat — Tüketiciler, firmalar ve endüstriler gibi bireysel ekonomik karar birimlerinin davranışlarını ve bu birimlerin piyasadaki etkileşimlerini inceleyen iktisat dalıdır. Örneğin, bir ayakkabı fabrikasının kârını maksimize etmek için belirleyeceği fiyat ve üretim miktarının analizi mikroiktisadın konusudur.

Fırsat Maliyeti — Bir kararın verilmesiyle vazgeçilmek zorunda kalınan en iyi ikinci alternatif seçeneğin değeridir. Örneğin, elindeki kaynaklarla askeri uçak üretmeyi seçen bir devletin, bu tercih yüzünden üretemediği sivil yolcu uçaklarının miktarı fırsat maliyetidir.

Kişisel Bölüşüm — Bir ekonomide yaratılan toplam gelirin, üretim sürecine katkılarına bakılmaksızın, toplumdaki bireyler veya hane halkları arasındaki dağılımını gösteren kavramdır. Örneğin, ülkedeki en zengin %20'lik nüfus ile en fakir %20'lik nüfusun milli gelirden aldığı payların karşılaştırılmasıdır.

Makroiktisat — Ekonomiyi bir bütün olarak ele alıp, toplam üretim, milli gelir, enflasyon, işsizlik ve ekonomik büyüme gibi toplulaştırılmış büyüklükleri inceleyen iktisat dalıdır. Örneğin, Türkiye'deki yıllık enflasyon oranının düşürülmesi için uygulanacak para politikasının analizi makroiktisadın alanına girer.

Pozitif İktisat — Ekonomik olayları değer yargılarına yer vermeden, neden-sonuç ilişkisi çerçevesinde 'nedir' sorusuyla inceleyen ve mevcut durumu objektif olarak açıklayan yaklaşımdır. Örneğin, 'Asgari ücret artışı, ceteris paribus, üretim maliyetlerini artırır' önermesi pozitif bir analizdir.

Fonksiyonel Bölüşüm — Üretim sürecine katılan üretim faktörlerinin (emek, sermaye, toprak, müteşebbis) üretimden aldıkları payların (ücret, faiz, kira, kâr) dağılımını ifade eden bölüşüm türüdür. Örneğin, bir fabrikada çalışan işçilerin toplam gelirden aldıkları ücret payının analizi bu bölüşüme girer.

Zaman Yönünden Üretim — Mevsimsel olarak üretilen veya belirli dönemlerde bol bulunan malların depolanarak, üretimlerinin olmadığı veya kıtlaştığı dönemlerde piyasaya sürülmesiyle sağlanan fayda artışıdır. Örneğin, yazın hasat edilen buğdayın silolarda saklanıp kış aylarında ekmek yapımı için piyasaya sunulmasıdır.

Ceteris Paribus — İktisadi analizlerde karmaşıklığı önlemek için kullanılan ve 'diğer tüm değişkenler sabit kalmak şartıyla' anlamına gelen Latince terimdir. Örneğin, 'Bir malın fiyatı düştüğünde, ceteris paribus (gelir ve tercihler sabitken), o mala olan talep miktarı artar' şeklinde kullanılır.

Kıtlık — İnsanların sınırsız istek ve ihtiyaçlarını karşılamaya yetecek miktarda kaynağın (üretim faktörünün) bulunmaması durumudur. Örneğin, en zengin ülkelerde bile tüm vatandaşların her türlü lüks tüketim talebini karşılayacak kadar hammadde ve üretim kapasitesi bulunmaz.