Ünite 11: Örgütlerde Çatışma Yönetimi — Önemli Kavramlar

Bireyler veya gruplar arasında algılanan farklılıklar, uyumsuzluklar veya engellemeler sonucu ortaya çıkan ve taraflarca olumsuz değerlendirilen etkileşim sürecidir. Metinde iki kız kardeşin aynı ayakkabıyı giymek istemesi bireysel çatışmaya örnek gösterilmiştir.

Bir tarafın eylemlerinin ve kazançlarının diğer tarafın durumunu ve sonuçlarını doğrudan etkilemesi durumudur. Taraflar arasında bu bağımlılık ilişkisi yoksa çatışma gerçekleşmez; karşılıklı bağımlılığın fark edilmesi yapıcı çözümü tetikler.

Her iki tarafın da uyumlu hedefler taşıdığı, iş birliğine dayalı, yeni fikirlerin ve iyi düşünülmüş kararların üretilmesini sağlayan faydalı çatışma türüdür. Metinde farklı uzmanlık alanlarından oluşan bir etik komitenin çalışması buna örnek verilmiştir.

Durgunluk, korku, memnuniyetsizlik, üretkenlik kaybı ve düşmanlıkla sonuçlanan, ilişkileri tahrip eden uyumsuzluk durumudur. Metinde aynı kurumda birlikte çalışamayan iki bölüm başkanı arasındaki kişisel kinden kaynaklanan uyumsuzluk buna örnektir.

Çatışmanın yapısını davranışlar, durumlar ve tutumlar olmak üzere üç birbiriyle ilişkili bileşen üzerinden açıklayan ve bu unsurların karşılıklı etkileşimini gösteren modeldir.

Tarafların bilgi ve kaynaklarını birleştirerek her iki tarafın da ihtiyaçlarını tamamen karşılayan, açık iletişime dayalı bir kazan-kazan çatışma yönetimi stratejisidir.

Karşılıklı olarak kabul edilebilir bir karara varmak için tarafların ödünler vererek orta noktada buluştuğu, genellikle eşit güce sahip gruplar arasında kullanılan al-ver stratejisidir.

Kendi ihtiyaç ve kaygılarını geri plana iterek, diğer tarafın beklenti ve endişelerini gidermeyi ve ortak noktaları vurgulamayı esas alan uyum sağlama stratejisidir.

Başkalarının ihtiyaç ve beklentilerini tamamen görmezden gelerek, kendi amaç ve çıkarlarını en üst düzeyde gerçekleştirmeyi hedefleyen kazan-kaybet yönelimli rekabetçi stratejidir.

Çatışma durumundan fiziksel veya psikolojik olarak geri çekilmeyi, sorunu görmezden gelmeyi veya ertelemeyi içeren, hem kendi hem de başkalarının kaygılarını yok sayan stratejidir.

Çatışan tarafların farklılıklarına ilişkin ortak ve kabul edilebilir bir sonuca ulaşmalarını sağlamak amacıyla yürüttükleri iletişim ve pazarlık sürecidir.

Çatışma durumundaki yıkıcı davranışların ve düşmanca tutumların azaltılarak, olumsuz duygusal durumların etkisizleştirilmesi ve tarafların anlaşmaya hazır hale getirilmesi sürecidir.

Çatışma durumlarında tarafların çıkarlarını en iyi şekilde karşılayacak ortak ve kabul edilebilir çözümler bulmak amacıyla sistematik adımlarla yürütülen ortak çabadır.