Ünite 9: Ölçme ve Ölçekleme Kavramları — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Sıcaklık ölçümünde kullanılan Santigrat (Celsius) ölçeği ile bir kişinin aylık gelirini gösteren ölçeği başlangıç noktaları (sıfır) açısından karşılaştırarak aralarındaki farkı açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Santigrat ölçeğindeki sıfır noktası itibari (görece) bir başlangıç noktasıdır ve sıcaklığın yokluğunu ifade etmez (aralıklı ölçek). Gelir ölçeğindeki sıfır ise mutlak yokluğu temsil eder (oranlı ölçek); bu sayede geliri oranlayarak karşılaştırma yapmak mümkündür.
Alıştırma 2myders hazırladı
Sosyal bilimlerde sıkça kullanılan Likert ölçeği ile Stapel ölçeğini yapısal özellikleri, seçenek sayıları ve nötr nokta barındırma durumları açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Likert ölçeği genellikle dengeli, 5'li ve nötr seçeneği olan bir yapıya sahipken; Stapel ölçeği nötr noktası bulunmayan, +5 ile -5 arasında değişen 10 noktalı dikey ve zorlayıcı bir ölçektir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Bir araştırmada katılımcıların eğitim durumlarını (ilkokul, ortaokul, lise, üniversite) ölçmek için hangi ölçme düzeyini kullanmanız gerektiğini gerekçesiyle açıklayınız ve bu düzeyde hangi istatistiksel işlemlerin yapılabileceğini belirtiniz.
Yanıt / ipucu
Eğitim durumu verileri belirli bir hiyerarşik sıra taşıdığı için sıralı (ordinal) ölçme düzeyi kullanılmalıdır. Bu düzeyde frekans dağılımları, yüzdelik oranlar ve medyan (ortanca) hesaplanabilir ancak birimler arası mesafe eşit olmadığından aritmetik ortalama hesaplanamaz.
Alıştırma 4myders hazırladı
'Bir ölçeğin güvenilir olması, onun her zaman geçerli bir ölçek olduğu anlamına gelmez.' ifadesini ölçmede güvenilirlik ve geçerlilik ilişkisi çerçevesinde bir örnekle tartışınız.
Yanıt / ipucu
Güvenilirlik geçerlilik için bir ön şarttır ancak yeterli değildir. Örneğin, her ölçümde gerçek ağırlıktan 5 kilo eksik gösteren bozuk bir tartı tutarlı sonuçlar verdiği için güvenilirdir ancak doğru ağırlığı ölçmediği için geçersizdir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Sosyal bilimlerde tutumların ölçülmesinde karşılaşılan zorlukları, tutumun üç temel bileşenini (bilişsel, duygusal, davranışsal) göz önünde bulundurarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Tutumlar somut nesneler gibi doğrudan gözlemlenemeyen soyut yapılardır. Ölçüm yaparken bireyin bilgi/inançlarını (bilişsel), beğenilerini (duygusal) ve eyleme geçme eğilimlerini (davranışsal) aynı anda ve tarafsız şekilde sayısallaştırmak karmaşık ölçek tasarımları gerektirir.
