← Ünite 14
Acil Durum ve Afet Yönetimine Giriş

Ünite 14: Acil Durum ve Afet Yönetim Planları Mevzuatı

7269 Sayılı Kanun Tarihi
Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun, 25/05/1959 tarih ve 10213 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Mülkiye Amirlerinin Olağanüstü Yetki Süresi
7269 sayılı Kanun'un 6. maddesi kapsamında vali ve kaymakamlara verilen canlı/cansız araçlara el koyma ve işgal yetkilerinin süresi, afetin sona ermesinden itibaren 15 gündür.
Mülkiye Amirlerinin Görevlendirme Yaş Sınırı
Afet sonrasında vali ve kaymakamlar, askerler ve hakim sınıfı hariç olmak üzere 18 ile 65 yaş arasındaki bütün erkek vatandaşlara afet çalışmalarında görev vermeye yetkilidir.
AFAD Kanunu Resmi Gazete Bilgisi
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı İle İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun, 17/06/2009 tarih ve 27261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

Anahtar Kavramlar

Acil DurumToplumun tamamının veya belli kesimlerinin normal hayat ve faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan ve acil müdahaleyi gerektiren olaylar ile bu olayların oluşturduğu kriz halidir.
AfetToplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan, etkilenen toplumun baş etme kapasitesinin yeterli olmadığı doğa, teknoloji veya insan kaynaklı olaydır.
Doğal TehlikeDeprem, sel-taşkın, volkan püskürmeleri gibi doğa olaylarıdır; ancak bunların afet olarak tanımlanabilmesi için mutlaka insan can ve mal kaybına yol açması gerekir.
Kanun (Yasa)Devletin yetkili makamlarınca hazırlanan, anayasal hukuk sisteminde yetkili organlarca meydana getirilen ve herkesin uymak zorunda olduğu yazılı kurallardır.
YönetmelikCumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere çıkardıkları yazılı hukuk kurallarıdır.
MevzuatBir ülkede yürürlükte olan kanun, yönetmelik, kararname ve diğer tüm yazılı hukuk kurallarının bütününe verilen isimdir.
Sivil SavunmaDüşman saldırılarına ve afetlere karşı halkın can ve mal kaybının en az seviyeye indirilmesi, kritik tesislerin korunması ve faaliyetlerinin devamı için alınan silahsız koruyucu tedbirlerin tümüdür.
Hassas BölgeHayati önem ve özelliklerinden dolayı düşman taarruzlarına bilhassa hedef olabilecek veya doğal afetlerin tehditlerine maruz kalması muhtemel olan şehir, kasaba ve tesislerdir.
Rezerv Yapı AlanıAfet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca gerçekleştirilecek uygulamalarda kullanılmak üzere, TOKİ'nin veya İdarenin talebiyle ya da resen Bakanlıkça belirlenen alanlardır.
Riskli AlanZemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan ve Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan alanlardır.
Riskli YapıRiskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı bilimsel ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıdır.
TAMPTürkiye Afet Müdahale Planı; afet öncesi, sırası ve sonrasına ait müdahale planlamasının temel prensiplerini, çalışma gruplarını ve koordinasyon birimlerinin görevlerini içeren ulusal plandır.
AYDESAfet Yönetim ve Karar Destek Sistemi; afet müdahale planlarının, kaynak envanterlerinin ve operasyonel verilerin dijital ortamda takip edildiği, güncellendiği ve yönetildiği bilişim sistemidir.
DekontaminasyonKişi, araç, malzeme ve binalar üzerinde etki gösteren kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer (KBRN) maddelerin etkilerinin tamamen giderilmesi veya güvenli seviyeye indirilmesi işlemidir.
KBRN OlayıKimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerin kasten veya kazaen yayılmasıyla oluşan, insan ve çevre için zararlı ve tehlikeli durumlardır.
Sıcak BölgeKBRN maddeleri ile kirlendiği tespit edilmiş, çevreyi ve insan yaşamını doğrudan tehdit eden tehlikeli bölgedir.
Soğuk BölgeSıcak bölgede tespit edilen tehlikeli maddelerle kirlenme ihtimali bulunmayan, acil tıbbi müdahale ve ambulans hizmetlerinin yürütüldüğü temiz alandır.
PrekürsörHangi yöntemle olursa olsun, bir kimyasal maddenin üretimi sırasında herhangi bir aşamada rol oynayan öncü kimyasal maddedir.
Söndürme Ekibiİşyerlerinde çıkabilecek yangınlara derhal müdahale ederek yangını kontrol altına almak, yayılmasını önlemek ve söndürme faaliyetlerini yürütmekle görevli acil durum ekibidir.
Kurtarma Ekibiİşyerlerinde acil durum sonrasında çalışanların, ziyaretçilerin ve diğer kişilerin arama ve kurtarma işlerini gerçekleştirmekle yükümlü ekiptir.
Koruma EkibiAcil durum anında ortaya çıkabilecek panik ve kargaşayı önlemek, ekipler arası koordinasyonu sağlamak ve tahliye sonrası sayım işlerini yürütmekle görevli ekiptir.

Diğer Önemli Bilgiler

AFAD Bütçe Muafiyeti

AFAD özel hesabından afet hallerinde yapılacak harcamalar, bürokratik hızı artırmak amacıyla 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Kanunu ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine tabi değildir.

Sivil Savunma Kanunu Kabulü

Sivil Savunma Kanunu, 13/06/1958 tarih ve 9931 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak Türkiye'deki sivil savunma hizmetlerinin yasal temelini oluşturmuştur.

Sivil Savunmanın Tarihsel Kökeni

Türkiye'de sivil savunma hizmetleri ilk olarak 1928 yılında yürürlüğe giren 'Cephe Gerisinin Havaya Karşı Müdafaa Ve Muhafazası Talimnamesi' ile düzenlenmiştir.

Büyükşehir Belediyesi Kanunu Tarihi

Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 23/07/2004 tarih ve 25531 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak büyükşehirlerin afet planlama görevlerini tanımlamıştır.

Kentsel Dönüşüm Kanunu Tarihi

Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, 31/05/2012 tarih ve 28309 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak kentsel dönüşümün esaslarını belirlemiştir.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Tarihi

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 30/06/2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olup işyerlerinde acil durum planlamasını zorunlu kılmıştır.

Afet Müdahale Yönetmeliği Yayım Tarihi

Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği, yakın dönemde 24/02/2022 tarih ve 31760 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

İl Afet ve Acil Durum Koordinasyon Kurulu Toplantıları

İl düzeyindeki bu kurul, normal zamanlarda yılda en az iki kez toplanır; afet ve acil durum hallerinde ise çağrı beklemeksizin İl AFAD Merkezinde bir araya gelir.

KBRN Görev Yönetmeliği Tarihi

Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer Tehdit Ve Tehlikelere Dair Görev Yönetmeliği, 01/10/2020 tarih ve 31261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

İl AFAD Uzmanlığı Yönetmeliği Tarihi

İl Afet ve Acil Durum Uzmanlığı Yönetmeliği, en güncel mevzuatlardan biri olarak 03/04/2024 tarih ve 32509 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

İşyerlerinde Acil Durum Planı Yenileme Süreleri

İşyerlerindeki acil durum planları tehlike sınıfına göre; çok tehlikeli yerlerde 2 yılda, tehlikeli yerlerde 4 yılda, az tehlikeli yerlerde ise en geç 6 yılda bir yenilenir.

Sınavda Dikkat Et

  • 7269 sayılı Kanun'da mülkiye amirlerine verilen olağanüstü yetkilerin süresinin '15 gün' olduğuna dikkat edin; sınavlarda bu süre sıklıkla sorulmaktadır.
  • Afet ve acil durum harcamalarının Kamu İhale Kanunu'ndan muaf tutulduğunu unutmayın; bu muafiyet acil durumlarda bürokratik hızı sağlamak için getirilmiştir.
  • TAMP'ın (Türkiye Afet Müdahale Planı) Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe girdiğini aklınızda tutun; kurum içi yönetmeliklerle karıştırılmamalıdır.
  • İşyerlerindeki acil durum planı yenileme sürelerini (Çok Tehlikeli: 2 yıl, Tehlikeli: 4 yıl, Az Tehlikeli: 6 yıl) tehlike sınıflarıyla eşleştirerek ezberleyin.
  • KBRN Görev Yönetmeliği'nde soba zehirlenmeleri ve bulaşıcı hastalıkların kapsam dışı bırakıldığını unutmayın; sınavda çeldirici olarak karşınıza çıkabilir.
  • İl Afet ve Acil Durum Koordinasyon Kurulu'nun normal zamanlarda yılda en az iki kez toplandığını, afet anında ise çağrısız toplandığını kritik bir bilgi olarak not edin.