İnfografik
← Ünite 4
Acil Yardım ve Kurtarma Çalışması

Ünite 4: Resüsitasyon ve Havayolu Yönetimi

Nabız Kontrol Süresi Sınırı
Erişkinlerde karotis nabzı kontrolü en fazla 10 saniye sürmelidir. Bu süre içinde nabız hissedilmezse hasta arrest kabul edilerek derhal kalp masajına başlanır.
Bebeklerde 6 Saniye Kuralı
Bebeklerde ve yenidoğanlarda kalp tepe atımı steteskopla 6 saniye dinlenir. Bu süredeki atım sayısı 10 ile çarpılır; elde edilen değer 60'ın altında ise resusitasyona başlanır.
Erişkin KPR Bası Derinliği
Kaliteli bir resusitasyon için göğüs kafesi 5-6 cm derinliğinde çöktürülmelidir. 5 cm'den az bası yetersiz kan pompalanmasına, 6 cm'den fazlası ise kalbin kanla dolamamasına yol açar.
KPR Dakika Bası Hızı
KPR esnasında kalp basısı hızı dakikada 100 ile 120 bası arasında olmalıdır. Bu hız aralığı, organ perfüzyonunu optimize etmek için en ideal dolaşım hızını sağlar.

Anahtar Kavramlar

Kardiyak ArrestKalbin pompalama işlevinin ve solunumun aniden durmasıyla karakterize, bilincin tamamen kapandığı acil klinik durumdur. Bu durumda dokulara kan akışı kesilir ve hızlıca müdahale edilmezse biyolojik ölüm gerçekleşir.
Gasping (Çene Atma)Kardiyak arrest sonrasında görülebilen, düzensiz ve yetersiz bir omurilik refleksi olan çene hareketidir. Bu hareket aktif bir solunum çabası olmayıp, hastanın arrest olduğunun ve KPR'ye başlanması gerektiğinin bir göstergesidir.
Karotis RefleksiBoynun her iki yanındaki karotis arterlerine aynı anda bası yapılması sonucu vagal uyarının tetiklenmesiyle oluşan durumdur. Bu durum kalbi çalışan hastalarda tehlikeli bradikardi ve hipotansiyona yol açabileceği için nabız kontrolü tek taraflı yapılmalıdır.
Temel Yaşam Desteği (TYD)Herhangi bir ilaç veya özel tıbbi cihaz kullanmaksızın, sadece havayolu açıklığının sağlanması, suni solunum ve dış kalp masajı uygulamalarını içeren hayat kurtarıcı acil müdahale bütünüdür.
Otomatik Eksternal Defibrilatör (OED)Halka açık kalabalık alanlarda bulunan, ani kalp durmalarında hastanın ritmini otomatik olarak analiz eden ve şoklanabilir ritim saptadığında uygulayıcıyı sesli yönlendirerek şok uygulayan cihazdır.
Ventriküler Fibrilasyon (VF)Kalbin ventriküllerinden kaynaklanan, organize bir kasılma oluşturamayan, tamamen düzensiz ve ölümcül bir şoklanabilir ritimdir. Monitörde saptandığı an en kısa sürede defibrilasyon uygulanmalıdır.
Nabızsız Ventriküler Taşikardi (VT)Geniş QRS kompleksleri ile karakterize, hızlı ve düzenli bir ventriküler ritim olmasına rağmen hastada nabzın alınamadığı, acil defibrilasyon gerektiren şoklanabilir bir arrest ritmidir.
AsistolKalbin elektriksel ve mekanik aktivitesinin tamamen durduğunu gösteren, monitörde düz bir çizgi şeklinde izlenen şoklanamaz bir arrest ritmidir. Tedavisinde defibrilasyon uygulanmaz, KPR ve erken adrenalin verilir.
Nabızsız Elektriksel Aktivite (NEA)Monitörde organize bir elektriksel ritim izlenmesine rağmen, kalbin mekanik olarak kasılmaması nedeniyle hastada nabız alınamaması durumudur. Asistol gibi şoklanamaz ritimler grubunda yer alır.
5H ve 5TKardiyak arrest esnasında araştırılması ve tedavi edilmesi gereken, geri döndürülebilir 10 temel nedeni (Hipoksi, Hipovolemi, Hidrojen iyonu, Hipo/Hiperkalemi, Hipotermi ve Toksinler, Tamponad, Tansiyon Pnömotoraks, Koroner Tromboz, Pulmoner Tromboz) temsil eden kısaltmadır.
Baş Geri - Çene Yukarı ManevrasıTravma şüphesi olmayan bilinci kapalı hastalarda, dil kökünün geriye düşerek havayolunu tıkamasını önlemek amacıyla başın geriye çekilip çenenin yukarı kaldırılması işlemidir.
Çene Açma (Jaw Thrust) ManevrasıServikal omurga travması şüphesi olan hastalarda, baş ve boyun hareket ettirilmeden, temporomandibüler eklemlerden tutularak çenenin iki elle yukarı ve ileri itilmesiyle havayolunun açılması yöntemidir.
Oral AirwayDil kökünün geriye düşerek havayolunu tıkamasını engellemek amacıyla ağız içine yerleştirilen kavisli plastik tüptür. Öğürme refleksi olan hastalarda kusmaya yol açabileceği için kullanılmamalıdır.
C-E TekniğiBalon-valv-maske uygulanırken maskenin yüze sızdırmaz şekilde yerleştirilmesini sağlayan tutuş tekniğidir. Baş ve işaret parmakları maske üzerinde 'C' çizerken, diğer üç parmak çene kemiğini kavrayarak 'E' harfi oluşturur.
Endotrakeal EntübasyonLaringoskop yardımıyla vokal kordların görülerek, soluk borusuna (trakea) koruyucu bir tüp yerleştirilmesi işlemidir. Havayolu güvenliğini sağlamada en kesin ve güvenilir yöntemdir.
Supraglottik Havayolu CihazlarıLaringeal Maske (LMA) gibi, vokal kordların seviyesine inmeden, körlemesine yerleştirilerek glottik açıklık üzerinden hastanın solutulmasını sağlayan alternatif havayolu ekipmanlarıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

KPR Döngü Oranı

Temel yaşam desteğinde hem tek hem de çoklu kurtarıcılı senaryolarda 30 kalp basısına karşılık 2 kurtarıcı soluk (30:2) verilir. Bu döngü her 2 dakikada bir kontrol edilir.

Bifazik Defibrilasyon Enerjisi

Günümüzde yaygın kullanılan bifazik defibrilatörlerde, üretici önerisi yoksa erişkin hastalar için standart şok enerjisi 200 Joule olarak uygulanır.

Monofazik Defibrilasyon Enerjisi

Eski tip monofazik defibrilatör cihazlarının kullanıldığı durumlarda, şoklanabilir ritimler için uygulanması gereken standart enerji düzeyi 360 Joule'dür.

Çocuklarda Defibrilasyon Dozu

Pediyatrik kardiyak arrest vakalarında şoklanabilir ritim saptandığında uygulanacak defibrilasyon enerji dozu kilogram başına 2-4 Joule (2-4 J/kg) olarak hesaplanır.

Supraglottik Cihaz Kullanım Süresi

LMA gibi supraglottik cihazlar, oluşturdukları lokal basınç nedeniyle faringeal ve laringeal ödeme yol açabileceğinden en fazla 2-3 saat boyunca kullanılabilirler.

Erişkin Entübasyon Tüp Boyutları

Endotrakeal entübasyonda kullanılacak tüp iç çapı standart olarak yetişkin kadınlarda 7.0-7.5 mm, yetişkin erkeklerde ise 7.5-8.0 mm olarak seçilir.

Tüp Yerleşim Derinliği Sınırları

Entübasyon sonrasında tüpün dudak hizasındaki derinliği anatomik yapıya göre değişmekle birlikte ortalama olarak kadınlarda 21 cm, erkeklerde ise 23 cm olarak sabitlenir.

Sınavda Dikkat Et

  • Karotis nabzı kontrolünün tek taraflı yapılması gerektiğini unutmayın; iki taraflı bası karotis refleksini uyararak bradikardiye yol açar.
  • Bebeklerde resusitasyona başlamak için kalbin tamamen durması beklenmez; kalp tepe atım hızı 60'ın altına indiğinde KPR başlanır.
  • Şoklanabilir ritimler (VF/Nabızsız VT) ile şoklanamaz ritimlerin (Asistol/NEA) ayrımını iyi yapın; şoklanamaz ritimlerde defibrilasyon uygulanmaz.
  • Entübasyon öncesi ilaç uygulamasında sıralamaya dikkat edin; hastaya her zaman önce sedasyon, ardından paralizasyon (kas gevşetici) uygulanmalıdır.
  • Öğürme refleksi olanlarda oral airway, kafa tabanı kırığı olanlarda ise nazal airway kullanımının kesinlikle yasak (kontrendike) olduğunu unutmayın.
  • Entübasyon sonrası tüpün yerini doğrulamak için yapılan oskültasyonda ilk olarak epigastriumun (mide) dinlendiğini ve buradan ses gelmemesi gerektiğini hatırlayın.