Afet RiskiDoğal tehlikenin ve tehlike olayına maruz kalma zamanını ve yerini belirleyen insan sayısının, spesifik tehlikeye karşı güvenlik açığı derecelerinin farklılaşmasıyla karakterize edilen bileşik bir fonksiyondur. Risk = Tehlikeler x Güvenlik Açığı formülüyle ifade edilir.
TehlikeYaşam kaybına, yaralanmaya, maddi hasara, sosyal ve ekonomik bozulmaya veya çevresel bozulmaya neden olabilecek potansiyel olarak zararlı fiziksel olay, fenomen veya insan etkinliğidir. Örneğin, binaların yıkılmasına yol açabilecek bir deprem potansiyel bir tehlikedir.
Güvenlik Açığı (Savunmasızlık)Fiziksel, sosyal, ekonomik ve çevresel faktörler ya da süreçler tarafından belirlenen ve bir toplumun tehlikelerin etkisine karşı duyarlılığını artıran koşullardır. Depreme dayanıksız malzemelerle inşa edilmiş binalar fiziksel bir güvenlik açığı örneğidir.
Büyük Doğal AfetBirleşmiş Milletler tarafından, etkilenen bölgenin kendi imkanlarıyla yardım etme kabiliyetini aşan ve bölge üstü ya da uluslararası yardıma ihtiyaç duyulmasına yol açan, binlerce ölüm veya olağanüstü ekonomik kayıplarla karakterize edilen felaketlerdir.
Acil Müdahaleİnsanlara ve mülklerine gelebilecek zararı ve can kaybını en aza indirmek için afetin başlamasından önce, sırasında ve sonrasında alınan hızlı önlemlerdir. Arama-kurtarma, tahliye, geçici barınma ve acil tıbbi bakım bu kapsamda değerlendirilir.
Rehabilitasyon ve Yeniden YapılanmaBüyük bir felaket nedeniyle zarar gören veya kayba uğrayan toplulukların afet öncesi durumlarına geri dönüşünü kolaylaştırmak amacıyla evlerin, altyapının ve kamu binalarının onarılması ve sosyal hizmetlerin restore edilmesi sürecidir.
Son Mil Dağıtımı (Last Mile Distribution)Yardım malzemelerinin ve hizmetlerinin yerel dağıtım merkezlerinden veya depolardan doğrudan afetten etkilenen son noktalardaki afetzedelere taşınması sürecidir. Çift taraflı talep belirsizliği barındırması nedeniyle lojistiğin en karmaşık aşamasıdır.
Yer Seçimi-Rotalama ModelleriAfet lojistiğinde kurulacak geçici depoların veya dağıtım merkezlerinin yerlerinin seçilmesi kararı ile bu merkezlerden afetzedelere yapılacak dağıtım rotalarının eşzamanlı olarak optimize edilmesini sağlayan bütünleşik matematiksel modellerdir.
Araç Filo Yönetimiİnsani yardım operasyonlarında kullanılan farklı taşıma modlarının, araçların ve bunlara ait aktivitelerin kontrol edilmesi, koordinasyonu ve araç yenileme/tedarik politikalarının belirlenmesi faaliyetleridir.
Atık Temizleme OperasyonlarıAfet sonrasında zarar gören altyapının temizlenmesi, yolların enkazdan arındırılarak ulaşıma açılması ve ortaya çıkan afet atıklarının geçici depolama veya yok etme alanlarına taşınması işlemleridir.
Karar Destek Sistemleri (KDS)Afet lojistiğinde çok kriterli ve çatışan hedeflerin bulunduğu durumlarda, karar vericilere en uygun dağıtım ağını kurma, yer seçimi yapma ve rotalama kararlarında yardımcı olan bilgisayar tabanlı bilgi sistemleridir.
Yapısal HafifletmeYeniden yapılanma sürecinde, gelecekteki afet risklerini azaltmak amacıyla yeni inşa edilen yapılara depreme veya diğer afetlere dayanıklı malzemelerin ve mühendislik çözümlerinin dahil edilmesi işlemidir.
Araç İşletim MaliyetiFilo yönetiminde araçların günlük çalışması için gereken bakım, onarım ve yakıt giderleri ile sürücü maaşları, GPS ve bilgi sistemleri gibi yönetim giderlerinin toplamından oluşan maliyet kalemidir.
İnsani Yardım Lojistiği Kritik Başarı FaktörleriAfet lojistiği yönetiminde başarıyı getiren mantıklı örgütsel yapılar, etkili acil bilgi sistemleri, hükümet liderliği, modern lojistik teknolojisi ve sürekli iyileştirme gibi temel bileşenlerin bütünüdür.
