Doğrudan Ekonomik EtkiAfetin gerçekleştiği anda ya da hemen sonrasında ortaya çıkan, piyasa fiyatları üzerinden ölçülebilen fiziksel hasar ve kayıpların toplamıdır. Örneğin, 1999 Marmara Depremi'nde yıkılan konutların, kamu binalarının ve hasar gören altyapı sistemlerinin toplam parasal değeri doğrudan etkidir.
Dolaylı Ekonomik EtkiAfetin doğrudan hasarlarının bir sonucu olarak zaman içinde ortaya çıkan, maliyeti anında ölçülemeyen ve yüksek belirsizlik içeren ekonomik kayıplardır. Afet bölgesindeki iş gücü kaybı, üretim verimliliğindeki düşüş ve ticari faaliyetlerin aksaması bu etkiye örnektir.
Fırsat Maliyeti (Afet Bağlamında)Afet nedeniyle zarar görerek kullanılamaz hale gelen ekonomik varlıkların, eğer zarar görmeseydi üreteceği tahmin edilen katma değerin kaybıdır. Örneğin, selde hasar gören bir fabrikanın veya makinenin tamir edilene kadar üretemediği günlük net kazanç miktarı fırsat maliyetidir.
Kamçı EtkisiAfetten doğrudan fiziksel hasar görmemiş bir işletmenin, hammadde tedarikçisinin veya enerji hatlarının zarar görmesi nedeniyle üretimini durdurmak veya yavaşlatmak zorunda kalmasıyla oluşan dolaylı etkidir. Örneğin, depremde hasar gören bir kimya fabrikasından hammadde alamayan bir plastik üreticisinin üretimi durdurması bu etkiye örnektir.
Uyarıcı EtkiAfetin, özellikle afet sonrasındaki yeniden yapılanma ve hasar giderme süreçlerinde rol oynayan belirli sektörlerde ani bir talep artışı ve ekonomik büyüme yaratmasıdır. Deprem sonrasında bölgenin yeniden inşası için inşaat ve çimento sektörlerinde yaşanan hızlı büyüme buna örnektir.
Verimlilik EtkisiAfet sonrasında hasar gören eski altyapı, teknoloji ve üretim tesislerinin yerine, toparlanma sürecinde en yeni ve güncel teknolojilerin kullanılmasıyla afet öncesine göre daha yüksek bir üretim verimliliğine ulaşılmasıdır. Büyük sermayeli şirketlerin hasarlı fabrikalarını daha otomatize sistemlerle yenilemesi buna örnektir.
MoneterizasyonAfet sonrasında ortaya çıkan büyük bütçe açıklarını ve kamu borçlarını kapatmak amacıyla devletin para basma yoluna gitmesidir. Bu durum genellikle kısa vadede enflasyonist baskıların ciddi şekilde artmasına neden olur.
Jeolojik AfetlerYerkabuğunun hareketleri sonucu meydana gelen ve altyapıya çok büyük fiziksel zararlar veren deprem, tsunami ve heyelan gibi afet türleridir. Bu afetler yüksek yeniden yapılanma maliyetleri nedeniyle uzun vadeli büyüme üzerinde genellikle negatif etki yaratırlar.
İklimsel AfetlerAtmosferik olaylar sonucu meydana gelen kasırga, sel, fırtına ve kuraklık gibi afet türleridir. Yapılan bazı çalışmalara göre, bu afetlerin ardından başlayan hızlı toparlanma süreçleri uzun vadeli ekonomik büyüme üzerinde pozitif bir uyarım yapabilmektedir.
Atıl Sermaye StoğuGelişmiş ülkelerde mevcut olan, acil durumlarda ve afet sonrasında yeni yatırım planlarını bozmadan hasarları finanse etmek için kullanılabilen serbest bütçe ve rezerv kaynaklarıdır. Bu stok, gelişmiş ülkelerin afetlerin makroekonomik şoklarına karşı daha dirençli olmasını sağlar.
Sektörel KüçülmeAfetin hemen ardından üretim faktörlerinin zarar görmesi veya faaliyetlerin durdurulması nedeniyle belirli iş kollarında yaşanan ani üretim ve hacim kaybıdır. Deprem anında olası kaza risklerini önlemek için enerji hatlarının kesilmesiyle sanayi sektöründe yaşanan geçici duraksama buna örnektir.
Dış Ticaret Dengesi ZayıflamasıAfet sonrasında ülkenin ihraç malı üretim kapasitesinin düşmesiyle ihracatın azalması, buna karşılık yeniden yapılanma için ithal mal talebinin artması sonucu dış ticaret açığının büyümesidir. Bu durum ulusal para birimi üzerinde değer kaybı baskısı yaratır.
Zarar Görebilirlik DüzeyiBir toplumun, bölgenin veya ekonomik yapının, yapısal eksiklikler, yoksulluk ve denetimsizlik gibi nedenlerle afetlerin yıkıcı etkilerine karşı ne ölçüde hassas ve korumasız olduğunu ifade eden kavramdır.
