← Ünite 14
İş Güvenliği Mevzuatı

Ünite 14: İSG Mevzuatında Acil Durum İdaresi

Acil Yardım Süresi Sınırı
Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği'ne göre acil yardım süresi afetin başlamasıyla devreye girer. Afetin nihayete ermesinden itibaren yasal olarak 15 gün sürer. Bu süre, gerekli hallerde AFAD Başkanlığı tarafından uzatılabilir.
Çok Tehlikeli İşyerlerinde ADP Yenileme Süresi
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik uyarınca, çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde (örneğin cam elyafı üretimi yapan fabrikalar) acil durum planları en geç 2 yılda bir tamamen yenilenmek zorundadır.
Tehlikeli İşyerlerinde ADP Yenileme Süresi
Yasal mevzuata göre, tehlikeli sınıfta faaliyet gösteren işyerlerinde hazırlanmış olan acil durum planlarının güncelliğini koruması amacıyla en geç 4 yılda bir periyodik olarak yenilenmesi gerekmektedir.
Az Tehlikeli İşyerlerinde ADP Yenileme Süresi
İSG mevzuatı kapsamında, az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde acil durum planlarının yenilenme periyodu en geç 6 yıl olarak belirlenmiştir. Ancak işyerinde köklü bir değişiklik olduğunda bu süre beklenmeden plan yenilenir.

Anahtar Kavramlar

Acil Durumİşyerinin tamamında veya bir bölümünde meydana gelebilecek ya da dışarıdan etkileyebilecek yangın, patlama, tehlikeli kimyasal salınımı, doğal afet veya sabotaj gibi hızlı müdahale gerektiren olaylardır.
Acil Durum Planıİşyerlerinde ortaya çıkabilecek acil durumlarda yürütülecek faaliyetler, alınacak önlemler ve görevlendirilecek ekipler ile uygulamaya yönelik adımları içeren yazılı dokümandır.
Toplanma YeriAcil durumların olumsuz etkilerinden ve tehlikelerinden çalışanların zarar görmeyeceği, işyerine güvenli bir mesafede belirlenmiş olan korunaklı ve güvenli açık alandır.
Acil YardımAfet ve acil durumlarda ilk yardım, arama-kurtarma, tedavi, defin, iaşe, ibate, barınma ve enkaz kaldırma gibi temel ihtiyaçların karşılanması amacıyla yürütülen koordineli faaliyetlerin bütünüdür.
Acil Yardım SüresiAfetin meydana gelmesiyle başlayan ve afetin sona ermesinden itibaren 15 gün süren, gerekli durumlarda AFAD tarafından uzatılabilen, acil yardım masraflarının karşılandığı yasal süredir.
AfetToplumun tamamı veya bir kesimi için fiziksel, sosyal ve ekonomik kayıplar doğuran, normal hayatı kesintiye uğratan ve etkilenen topluluğun kendi imkanlarıyla üstesinden gelemeyeceği olaylardır.
İkincil AfetAna afetin tetiklemesi sonucu ortaya çıkan heyelan, baraj yıkılması, patlama, yangın veya kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer (KBRN) sızıntılar gibi zincirleme afet olaylarıdır.
Ön İyileştirmeAfet ve acil durumların hemen ardından, olumsuz etkilenen yaşam koşullarının hızla normale dönmesini sağlamak amacıyla başlatılan kısa süreli rehabilitasyon ve altyapı çalışmalarını ifade eder.
Sivil SavunmaDüşman saldırılarına ve afetlere karşı halkın can ve mal kaybının en aza indirilmesi, hayati öneme sahip tesislerin korunması ve halkın moralinin yüksek tutulması amacıyla alınan silahsız koruyucu tedbirlerdir.
Söndürme Ekibiİşyerinde çıkabilecek yangınlara derhal müdahale ederek yangını kontrol altına alan, büyümesini engelleyen ve söndürme işlemlerini yürüten, özel eğitimli destek elemanlarından oluşan ekiptir.
Kurtarma EkibiAcil durum veya afet sonrasında işyerinde bulunan çalışanların, ziyaretçilerin ve diğer canlıların güvenli bir şekilde aranması, bulunması ve tahliye edilmesi işlemlerini gerçekleştiren ekiptir.
Koruma EkibiAcil durumlarda ortaya çıkabilecek panik ve kargaşayı önlemek, ekipler arası koordinasyonu sağlamak, sayım yapmak ve dışarıdan gelen profesyonel ekipleri yönlendirmekle görevli ekiptir.
İlk Yardım EkibiAcil durum anında yaralanan veya hastalanan kişilere, profesyonel tıbbi yardım gelene kadar mevcut malzemelerle olay yerinde ilaçsız hayati müdahaleleri yapan, sertifikalı ekiptir.
Destek ElemanıAsli görevinin yanında, acil durum müdahale, tahliye, ilk yardım ve yangınla mücadele gibi konularda özel olarak eğitilmiş ve işveren tarafından görevlendirilmiş çalışandır.
Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP)Afet öncesi, sırası ve sonrasındaki müdahale planlamasının temel ilkelerini, hizmet gruplarını ve koordinasyon birimlerinin görevlerini tanımlayan ulusal düzeydeki çatı plandır.
İl Afet Müdahale Planı (İAMP)Vali himayesinde, TAMP ile entegre çalışacak şekilde il düzeyindeki taşra teşkilatları ve mahalli idarelerin katılımıyla hazırlanan yerel afet müdahale ve koordinasyon planıdır.
Hastane Afet ve Acil Durum Planı (HAP)Hastanelerin afet anında ilk 72 saat boyunca dışarıdan hiçbir yardım almadan kendi kendine yetebilmesini ve kesintisiz sağlık hizmeti sunabilmesini amaçlayan özel acil durum planıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Yıllık Tatbikat Zorunluluğu

Maden işyerleri hariç olmak üzere, tüm işyerlerinde hazırlanan acil durum planlarının işlerliğini test etmek amacıyla yılda en az bir defa acil durum tahliye ve müdahale tatbikatı yapılması ve formla kayıt altına alınması zorunludur.

TAMP Onay Mekanizması

Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP), AFAD Başkanlığı tarafından hazırlanır. Planın resmiyet kazanarak yürürlüğe girmesi için Afet ve Acil Durum Yüksek Kurulu'nun kararı ve Resmi Gazete'de yayımlanması şarttır.

Ulusal Afet Tatbikatı Sıklığı

Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında, ulusal düzeydeki afet hazırlıklarını ve koordinasyon kabiliyetini test etmek amacıyla AFAD Başkanlığı tarafından tekli yıllarda ulusal afet tatbikatı düzenlenir.

HAP İlk 72 Saat Kuralı

Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen Hastane Afet ve Acil Durum Planları (HAP), tüm hastanelerin bir afet durumunda dışarıdan hiçbir lojistik veya tıbbi destek almadan ilk 72 saat boyunca kendi kendine yetebilmesini hedefler.

Beslenme Hizmet Grubu Sorumlusu

Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) kapsamında, afet bölgelerindeki afetzedelerin ve görevlilerin beslenme ihtiyaçlarının koordinasyonundan ana çözüm ortağı olarak Türkiye Kızılay Derneği sorumludur.

Sağlık Hizmet Grubu Sorumlusu

Afet ve acil durumlarda olay yerinde ilk tıbbi müdahale, halk sağlığının korunması, çevre sağlığı önlemleri ve tıbbi bakım hizmetlerinin koordinasyonundan Sağlık Bakanlığı ana çözüm ortağı olarak sorumludur.

Enerji Hizmet Grubu Sorumlusu

Afet bölgesinde elektrik ve doğalgaz gibi hayati enerji hatlarının acil onarımını yaparak hizmetlerin en kısa sürede normale dönmesini sağlamaktan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı sorumludur.

Zarar Tespit Hizmet Grubu Sorumlusu

Afet ve acil durumların meydana getirdiği fiziksel ve yapısal tahribatın ekonomik boyutunun ve maddi zararlarının tespit edilmesinden Maliye Bakanlığı ana çözüm ortağı olarak sorumludur.

Sınavda Dikkat Et

  • Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin destek elemanı sayı oranlarını tehlike sınıflarına göre (30-40-50) ezberleyin, sınavda hesaplama sorusu gelebilir.
  • Acil durum planlarının yenilenme sürelerini (Çok Tehlikeli: 2, Tehlikeli: 4, Az Tehlikeli: 6 yıl) karıştırmayın; bu süreler sınavda sıklıkla sorulmaktadır.
  • İlk yardım ekibi sayılarının belirlenmesinde 'İlkyardım Yönetmeliği' esaslarının geçerli olduğunu, diğer üç ekibin ise çalışan sayısına göre belirlendiğini unutmayın.
  • TAMP kapsamındaki 4 ana servisi (Operasyon, Bilgi Planlama, Lojistik, Finans) iyi öğrenin, hangisinin bu servislerden biri olmadığı sorulabilir.
  • Hastanelerin afet anında kendi kendine yetmesi gereken sürenin '72 saat' olduğunu ve bu planın adının 'HAP' olduğunu mutlaka aklınızda tutun.
  • Beslenme hizmet grubunun ana çözüm ortağının 'Kızılay', sağlık hizmet grubunun 'Sağlık Bakanlığı' olduğunu bilmek doğrudan puan kazandırır.