Afetler, önceden beklenmedik yer ve saniyeler, dakikalar veya saatler içinde ortaya çıkan, doğa ve canlılar üzerinde oluşturdukları zararlı etkileri meydana geldikleri bölgelerin, eyaletlerin ya da ülkelerin tek başlarına karşılayamayacakları büyüklükteki olaylardır. Bu olaylar toplu ölümlere, yaralanmalara ve yürüyen sistemlerin aksamasına neden olur. Afetlerin olumsuz etkilerini en aza indirmek amacıyla olay öncesi risk değerlendirmesi, olay anında müdahale ve olay sonrası iyileştirme safhalarının eksiksiz yerine getirilmesi gerekir. Bu süreçlerin başarısı, toplumun ve kurumların koordineli çalışmasına ve düzenli eğitimler ile tatbikatlar yapılmasına bağlıdır. İnsanların ve toplumların önlenemeyen ve öngörülemeyen afet zararlarını azaltmasında eğitim temel bir faktör olarak kabul edilmektedir. Eğitim ve tatbikatlar aracılığıyla toplumdaki afet hakkındaki bilgi, farkındalık ve risk algısı pekiştirilerek afet hazırlıkları konusunda katılımcı bir toplum oluşturulur. Afet bilinci kazandırmak, bireylerin afet esnasında ve sonrasında soğukkanlılıklarını korumalarına yardımcı olur. Afet anında kontrol edilebilir değişkenler çok az olduğundan, zihinsel ve fiziksel hazırlıkların önceden yapılması hayati önem taşımaktadır. Afet ve acil durum eğitimlerinin başarılı olabilmesi için belirli standartlara sahip olması gerekir. Bu eğitimler öncelikle hedef kitlenin yaşına ve sosyokültürel yapısına uygun olarak tasarlanmalıdır. Eğitim içerikleri ve tasarımları güncel bilimsel bilgilere paralel hazırlanmalı ve yeni teknolojilerin getirdiği kolaylıklar eğitim süreçlerine entegre edilmelidir. En önemlisi de verilen teorik eğitimler, gerçeğe yakın pratik senaryolar içeren tatbikatlarla pekiştirilmelidir. Afet ve acil durum eğitiminin başarısını ve etkinliğini etkileyen birçok demografik ve sosyal unsur mevcuttur. Eğitimi alacak kişinin yaşı, cinsiyeti, bireyin eğitim düzeyi, ebeveynlerinin eğitim seviyeleri, yaşanılan bölge ve gelir düzeyi gibi demografik faktörler eğitim başarısını doğrudan etkilemektedir. Ayrıca toplumun veya bireyin daha önceden afet ve acil durumlara maruz kalmış olması, afetler konusundaki bilgi düzeyleri, afet eğitim veya tatbikatlarına katılmış veya bunları izlemiş olmaları, ilk yardım bilgilerinin olup olmadığı da eğitimi etkileyen diğer önemli unsurlardır. Kişilerin afet eğitimine karşı istekli olup olmadığı, tüm bu demografik faktörlerden daha önemli bir etkendir. Bilgi teknolojilerinin gelişmesine paralel olarak internet hızı ve kullanımı artmaktadır. Eğitime dahil olan kişilerin teknolojiye yatkınlıkları, bilgisayar ve internet kullanım becerileri eğitime adaptasyonu ve kolay öğrenmeyi etkilemektedir. Geleneksel yöntemlerle uygulanan eğitimler, yerini teknolojik ve görsel araçlarla uygulanan eğitimlere bırakmıştır. Bilgisayar destekli eğitimler ve teknoloji sayesinde içeriği zenginleştirilmiş eğitim materyalleri, çağımızda ihtiyaçlara daha uygun eğitimler verilmesini sağlamaktadır. Okuyarak öğrenmeyle birlikte görsel sunumlar, bilgi ve beceriyi daha kalıcı hale getirmektedir. Eğitim materyalleri ve yöntemleri yaşa ve sosyokültürel yapıya göre uyarlanmalı ve verilen eğitimler mutlaka pratik senaryolarla katılımcılara uygulatılmalıdır. Dirençlilik, meydana gelen değişikliklere karşı daha uygun hale gelmek, adapte olmak ve uyum sağlamaktır. Afet ve acil durumlarda dirençlilik ise afetlerden sonra hızlıca müdahale etmek, yaraları sarıp iyileşme göstermek ve afetleri önlemek amacıyla gerekli olan tedbirleri alma anlamında kullanılmaktadır. Bu dirençlilik sayesinde toplum veya birey afete maruz kaldıktan sonra normal yaşantısına dönebilmeli ve ortaya çıkan belirsizliklere karşı kendini uygun hale getirebilmelidir. Her toplumun afet direncini belirleyen ortak faktörler bulunmaktadır. Bunlar; kişiler arasındaki bilgi, beceri, öğrenme güdüsü ve sosyal ilişkiler; kişiler arasındaki ilişkiler, değerler ve inançlar; yönetim birimlerinin işbirliği halinde olması; toplumlardaki yenilikçi ve gelişime açık yapısal özellikler ile pozitif düşünceler; yönetimlerin gelişime ve yeniliğe açık ekonomik sistemidir. Afet ve acil durumlara dirençliliğin belirlenmesi amacıyla genel olarak sosyal, fiziksel, ekonomik, çevresel ve kurumsal olmak üzere beş temel faktör kullanılmaktadır. Bireylerin, sistemlerin veya toplumların dirençlilik kapasiteleri üç temel kritere göre ölçülebilmektedir: Bireylerin veya toplumların adaptasyon teknikleriyle afetlerin yıkıcı etkilerini ya da afet streslerini emebilmesi, azaltabilmesi veya tahmin edebilmesi; afet esnasında temel yapı ve fonksiyonları yönetebilmesi ve sürdürebilmesi; afetlerden sonra rehabilitasyon ve iyileşme sürecine hızlıca girebilmesidir. Dirençli bir toplum, aniden ortaya çıkan afetlerle hızlıca mücadele ederken, yavaş gelişen afetleri erkenden fark edip önlem alır. Osmanlı Devleti ve Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında afetlere karşı hazırlıklar yeterince yapılamamış, afet sonrasında halka daha çok maddi ve yiyecek desteği sağlanmaya çalışılmıştır. Ancak zaman içerisinde meydana gelen afetlerden sonra afet yönetimi anlayışı değişmeye başlamıştır. Özellikle 1999 Marmara Depremi sonrası bu eski anlayış hızlı bir şekilde terk edilerek afet öncesi hazırlık planlarına, afet eğitimlerine ve tatbikatlara büyük önem verilmeye başlanmıştır. Günümüzde tüm illerin ve kurumların afet planlarının olması ve belli periyotlarla tatbikat yapılması zorunludur. Ülkemizde Mesleki Eğitim ve Öğretim Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi (MEGEP) kapsamında afet eğitimi kursu verilmeye başlanmıştır. Ayrıca Türkiye genelinde Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) bünyesinde Sivil Savunma Müdürlükleri tarafından kurumlara ve okullara afet eğitimleri verilmektedir. Bu eğitimlerde deprem, enkazdan yaralı kurtarma, yangın, ilk yardım, doğal afetler, sel ve yüksek katlardan yaralı tahliyesi gibi konularda eğitimler verilip tatbikatlar yapılmaktadır. AFAD dışında Türk Silahlı Kuvvetleri, UMKE, üniversiteler, özel sektör ve Milli Eğitim Müdürlükleri de bu eğitimleri yürütmektedir. Afetler konusundaki diğer bir önemli kurum Türk Kızılay'dır. Kızılay, temel afet bilinci eğitimlerinin yanı sıra YOTA (Yapısal Olmayan Tehlikelerin Azaltılması) eğitimi de vermektedir. Bu eğitim, kişilerin yaşadığı ortamda bulunan mobilya, beyaz eşya ve aksesuar gibi malzemelerin afetler esnasında tehlike oluşturmaması için sabitlenmesi ve düzenlenmesi gibi uygulamaları kapsar. Ayrıca sivil toplum kuruluşları da afetlerden sonraki ilk 72 saatte profesyonel ekipler ulaşana kadar halkın kendi kendine yetebilmesi için mahalle afet gönüllüleri grupları oluşturmaktadır. Gelişmiş ülkelerde afet eğitimleri simülasyon merkezleriyle gerçeğe yakın olarak verilmekte ve afet esnasında ve sonrasında neler yapılabileceği yaşatılarak öğretilmektedir. Amerika Birleşik Devletleri'nde Federal Acil Durum Yönetim Kurumu (FEMA) afetler esnasında müdahale etmekte ve gerekli eğitimleri düzenlemektedir. ABD'de okullarda afet hazırlıkları için 'Kriz Planlamasında Pratik Bilgi: Okullar ve Toplumlar İçin Bir Rehber' başlığı altında Acil Durum Planı hazırlanmıştır. Utah Okul Güvenlik Komitesi de kent genelindeki okullarda periyodik tatbikatlar uygulamaktadır. Almanya'da barış zamanı afetlerle mücadele görevi eyalet hükümetlerine, savaş halinde ise Federal Hükümet'e verilmiştir. Afet eğitimlerini eyalet yönetimine bağlı itfaiye servisleri, kurtarma organizasyonları ve sivil korunma federal ofisine bağlı sivil korunma okulu eğitim merkezleri vermektedir. Bu yapısal ayrım, yerel düzeyde hızlı ve etkin müdahaleyi kolaylaştırmaktadır. Diğer Avrupa ülkelerine bakıldığında, Finlandiya'da afet eğitimleri Kuopio'da bulunan 'Acil Durum Hizmetleri Koleji' tarafından temel ve ileri düzeyde verilmekte ve arama-kurtarmayla ilgili tüm kuruluşlar burada eğitilmektedir. Fransa'da ise bu eğitim ve tatbikatlar Ulusal Toplum Güvenliği Enstitüsü (INESC) ve bünyesindeki 'Yüksek İtfaiye Subayı Okulu' tarafından gerçekleştirilmektedir. Yazılı bir afet planının olması tek başına yeterli değildir; bu planın görevliler tarafından iyi öğrenilmesi ve yılda en az iki defa tatbikatlarla denenmesi gerekir. Acil durum egzersiz ve tatbikatları en basitinden en karmaşığına doğru sırayla yapılmalıdır. Bu sıralama; farkındalık ve yönlendirme semineri, alıştırma, masa başı egzersizi, işlevsel tatbikat ve gerçek boyutta tatbikat şeklindedir. Her seviye, bir sonraki daha karmaşık aşamaya hazırlık niteliği taşır. Farkındalık ve yönlendirme seminerleri, hazırlanan planı görevlilere tanıtmak amacıyla yapılan, gerilimi düşük, resmi nitelikte olmayan grup tartışmalarıdır. Alıştırma ise planın küçük bir parçasını uygulamak ve mükemmelleştirmek amacıyla yürütücü kontrolünde yapılır. Masa başı tatbikatı, mevcut eş güdüm ve politikaları düşük gerilimli bir ortamda tartışmak ve planın yeterliliğini irdelemek için yönlendirici önderliğinde yapılan sınav niteliği taşımayan egzersizlerdir. İşlevsel tatbikat, gerçek bir acil durumun senaryolaştırılarak zaman baskısı altında ve gerilimli bir ortamda simüle edilmesidir. Gerçek boyutta tatbikat ise gerçek bir afet durumunu olabildiğince canlandırmak amacıyla tüm teçhizat, ekipman ve personelin sahada yer aldığı, farklı kurumların birlikte çalıştığı, yüksek gerilimli ve yüksek maliyetli en karmaşık tatbikat türüdür.