Ünite 3: Risk Azaltma — Önemli Kavramlar

Belirli bir tehlikenin gerçekleşme olasılığı ile bu tehlike sonucunda meydana gelebilecek can, mal ve ekonomik kayıpların birleşiminden doğan zarar potansiyelidir.

Doğa, teknoloji veya insan kaynaklı olan, fiziksel hasara, can kaybına veya çevresel bozulmaya yol açma potansiyeli taşıyan her türlü olgudur.

İnsanların, yerleşim yerlerinin, altyapıların, sanayi tesislerinin ve ekonomik varlıkların tehlike analiz bölgelerinde konumlanmış olması durumudur.

Bir toplumun, yapının veya sistemin tehlikeler karşısında hassas, korumasız ve dayanıksız olmasına yol açan fiziksel, sosyal, ekonomik ve kurumsal koşulların bütünüdür.

Tehlike bölgelerinden tamamen uzak durarak riskle yüzleşmekten kaçınma stratejisidir; fay hatlarının veya heyelan alanlarının imara kapatılması bu yaklaşıma örnektir.

Tehlikenin kendisinin ortaya çıkmasını engellemek veya gerçekleşme olasılığını ortadan kaldırmak amacıyla alınan proaktif önlemlerin tamamıdır.

Tehlikenin tamamen ortadan kaldırılamadığı durumlarda, olası olumsuz etkileri ve kayıpları en aza indirmek için alınan yapısal ve yapısal olmayan önlemlerdir.

Özellikle iklim değişikliği gibi kaçınılmaz çevresel değişimlerin getirdiği risklere karşı yaşamın sürdürülebilirliğini sağlamak için geliştirilen uyum sağlama stratejileridir.

Kentlerdeki afet riski taşıyan dayanıksız yapı stokunun tasfiye edilerek yerine güvenli, planlı ve altyapısı güçlü yaşam alanlarının inşa edilmesi sürecidir.

Afetlerin yol açacağı büyük mali kayıpların, sigorta ve benzeri finansal araçlar vasıtasıyla farklı aktörler veya küresel pazarlar arasında paylaştırılmasıdır.

Afet risklerine, olası etkilere ve alınması gereken önlemlere dair bilgilerin toplumla açık, şeffaf, doğru ve zamanında paylaşılması sürecidir.

Bireylerin, sivil toplum kuruluşlarının ve yerel toplulukların afet risklerini azaltma, planlama ve hazırlık süreçlerine aktif olarak dahil edilmesidir.

Türkiye'de iller düzeyinde afet risklerinin belirlenmesi, önceliklendirilmesi ve azaltılması amacıyla yerel dinamiklere uygun olarak hazırlanan stratejik planlardır.

Türkiye'de konut sahiplerini depremin ve deprem sonucu oluşabilecek yangın, tsunami gibi afetlerin doğrudan mali zararlarına karşı güvenceye alan zorunlu sigorta sistemidir.

Birleşmiş Milletler tarafından 2015-2030 yılları arasını kapsayacak şekilde kabul edilen ve küresel düzeyde afet risklerinin azaltılmasını hedefleyen uluslararası strateji belgesidir.

Afet sonrasında hasar tespiti beklenmeksizin, önceden belirlenmiş bir parametrenin (örneğin depremin büyüklüğü veya rüzgarın hızı) aşılması durumunda doğrudan ve hızlı ödeme yapan modern sigorta türüdür.