← Ünite 6
Bina Yönetim Sistemleri

Ünite 6: Binalarda Malzeme Taşıma, Depolama, İstifleme Yönetimi

Lojistik Depo Sınıflandırması
Lojistik yönetiminde depolar bekleme sürelerine göre ayrılır. Depolama süresinin uzun olduğu yerler depo, sürenin kısaldığı yerler dağıtım merkezi, sürenin en kısa olduğu yerler ise aktarma merkezi olarak adlandırılır.
Yapı İşlerinde Depo Türleri
İnşaat ve yapı sektöründe yürütülen projelerin özelliklerine göre depolar üç grupta incelenir. Bunlar projenin başından sonuna kadar sabit kalan sürekli depolar, geçici depolar ve şantiye içinde yer değiştirebilen gezici depolardır.
Malzeme Taşıma Taşıt Tipleri
Depo içi malzeme hareketliliğini sağlamak amacıyla kullanılan araçlar dört ana grupta toplanır. Bunlar taşıyıcı bantlar, vinçler, kaldırıcı/taşıyıcı araçlar ve sürücüsüz hareket edebilen otomatik yönlendirmeli araçlardır (AGV).
Kereste İstifleme Kuralları
Kesilmiş kerestelerin depolanmasında kızışmayı önlemek ve dengeyi sağlamak için malzemeler yerden yüksek raflara yatay veya az eğik sıralar halinde konulmalı ve her sıra arasına uçları geçitleri kapatmayan latalar yerleştirilmelidir.

Anahtar Kavramlar

DepolamaBelirli noktalardan gelen mamullerin teslim alınıp, belirli bir süre korunup, belirli noktalara gönderilmek üzere muhafaza edilmesi ve hazırlanması işlemidir. Bu işlem ambalajlama, etiketleme ve ürün birleştirme gibi katma değerli hizmetleri de içerir.
DepoÜrünlerin zamana bağlı taleplere uygun bir şekilde, boşaltma ve yükleme işlemleri arasındaki zamanda güvenli bir şekilde bekletildikleri kapalı veya açık alanlardır. Depolar ürünlerin güvenliğini ve zamanında teminini sağlar.
Depo GüvenliğiYetkisiz personelin, zararlı haşerelerin, rüzgarın, yangının, selin ve diğer kontrol dışı dış unsurların depoya girmesini engellemek amacıyla alınan önlemlerin bütünüdür. Özellikle tehlikeli maddelerin depolanmasında kritik öneme sahiptir.
LojistikDoğru ürünün, doğru yerde, doğru zamanda, doğru miktarda, doğru şekilde, doğru kalitede ve rekabetçi bir fiyatla tüketicilere veya ilgili noktalara ulaştırılması sürecinin tamamını ifade eden yönetim bilimidir.
TaşımacılıkKara, hava, deniz yolu veya boru hattı kullanılarak, resmi ve yasal belgeler eşliğinde gerçekleştirilen yük ve malzeme aktarma faaliyetidir.
Malzeme TaşımaHerhangi bir fiziksel yapıdaki malzemenin depo içinde veya üretim alanında bir noktadan diğerine taşınmasını veya bir araya getirilmesini sağlayan işleyiş sistemidir.
İstifEşya, malzeme veya diğer nesnelerin belirli bir düzen ve plan dahilinde, düzgün bir biçimde üst üste konulmasıyla oluşturulan düzenli yığındır.
İstiflemeDepolama alanlarında hacmi dikey yönde en verimli şekilde kullanmak amacıyla malzemelerin güvenli kurallar çerçevesinde üst üste yığılması işlemidir.
ElleçlemeLojistik tesislerde ürünlerin yerinin değiştirilmesi, paket yapısının bozulup yeniden oluşturulması, kap boyutlarının değiştirilmesi, etiketleme ve streçleme gibi işlemlerin tamamını kapsayan faaliyettir.
Elle Taşıma İşiİşçilerin bel ve sırt incinmelerine yol açabilecek şekilde, bir veya daha fazla çalışan tarafından beden gücü kullanılarak yüklerin kaldırılması, indirilmesi, itilmesi veya taşınması işidir.
Akıllı Depo SistemleriAğır ve grup halindeki ürünleri stoklamak amacıyla, otomatik kontrollü robotların sabit bir ray üzerinde yatay ve dikey hareket ederek taşıma ve istifleme yaptığı gelişmiş otomasyon sistemleridir.

Diğer Önemli Bilgiler

Çuval ve Torba İstif Sınırı

Ağır çuvalların ve torbaların güvenli bir şekilde istiflenmesi için dört köşesi çaprazlama olacak şekilde yerleştirilmeli ve en çok beş sırada bir, bir torba eksik konularak istif yüksekliği ve dengesi kontrol altında tutulmalıdır.

Silolara Giriş Güvenlik Protokolü

Kuru maddelerin döküm halinde bulunduğu silolara çalışanların girmesi gerektiğinde, her işçiye ucu sağlam bir yere bağlanmış emniyet kemeri verilmeli ve silo ağzında sürekli olarak görevli ikinci bir işçi nöbet tutmalıdır.

Rampa Çıkış Kapısı Zorunluluğu

Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği gereğince, yükleme yerleri ve rampalarında çalışanların güvenliği için en az bir çıkış yeri bulunmalı, belirli bir genişliğin üzerindeki rampalarda ise her iki uçta da çıkış yeri sağlanmalıdır.

MSDS Uyumlu Depolama

Depolara kabul edilen tüm kimyasal ve tehlikeli malzemeler, kendi Malzeme Güvenlik Bilgi Formlarında (MSDS) belirtilen sıcaklık, nem, havalandırma ve bir arada depolanamayacak maddeler kurallarına göre yerleştirilmelidir.

Sınavda Dikkat Et

  • Lojistik depo türleri (depo, dağıtım merkezi, aktarma merkezi) ile yapı işleri depo türlerini (sürekli, geçici, gezici) karıştırmayın; sınavda sınıflandırma sorusu olarak gelebilir.
  • Elleçleme ekipmanları ile kaldırma-taşıma araçlarının ayrımına dikkat edin; vinç kaldırma-taşıma aracı iken, transpalet ve el arabası elleçleme ekipmanıdır.
  • Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği'ndeki risk faktörlerini (yükün özellikleri, fiziksel güç, çalışma ortamı, bireysel faktörler) başlık başlık ezberleyin, eşleştirme sorularında sorulmaktadır.
  • Silolara giriş kurallarındaki emniyet kemeri ve silo ağzında sürekli gözetleyici işçi bulundurulması zorunluluğu İSG sorularının vazgeçilmez detaylarındandır.
  • Kereste, çuval ve boru gibi spesifik malzemelerin istifleme kurallarındaki sayısal limitlere (örneğin çuvallarda en çok beş sırada bir eksiltme yapılması) dikkat edin.
  • Rampalarda en az bir çıkış kapısı bulunması ve geniş rampalarda her iki uçta da çıkış olması kuralı teknik detay sorularında karşınıza çıkabilir.