Ünite 7: Binalarda Patlayıcı Ortam ve Yangın Yönetimi — Önemli Kavramlar

Patlayıcı, parlayıcı ve yanıcı nitelikteki petrol, doğalgaz, kimyevi madde, sıvı ve tozların veya buharın atmosferik şartlar altında hava ile karışımında tutuşturucu maddeler vasıtasıyla alevlenebildikleri ve patlayıcı kıvama geldikleri yerlerdir.

Yanıcı maddelerin kıvılcım, gaz, buhar veya tozlarının bir ateşleme kaynağı ile teması sonucu yüksek derecede ısı, ışık, gaz, ses ve basınç üreterek aniden ve şiddetle yanması olayıdır.

Patlamanın gerçekleşmesi için bir arada bulunması gereken üç temel unsuru (yanıcı madde, oksijen/hava ve ateşleme kaynağı) ifade eden teorik modeldir.

Bir gazın veya buharın hava ile oluşturduğu karışımın patlama özelliğini gösterebileceği en düşük konsantrasyon değeridir. Örneğin metan gazı için bu sınır hacimsel olarak %5'tir.

Yanıcı gaz veya buharın havada bulunabileceği en yüksek patlayıcı konsantrasyondur; bu değerin üzerindeki oranlarda oksijen yetersiz kaldığı için patlama gerçekleşmez.

Yanıcı sıvıların üzerinde, hava ile karıştığında bir ateşleme kaynağıyla geçici olarak parlayabilen buhar ürettiği en düşük sıcaklık derecesidir.

Kapalı işyeri havasında bulunmasına izin verilen ve sekiz saatlik çalışma süresince çalışanların sağlığını bozmayacağı kabul edilen maksimum kimyasal derişimidir.

İnsan yaşamı için ciddi ve ani tehlike oluşturan, maruz kalındığında kalıcı hasar bırakan ve ortamın derhal terk edilmesini gerektiren en yüksek gaz veya buhar derişimidir.

Gaz, buhar ve sis halindeki parlayıcı maddelerin hava ile oluşturduğu patlayıcı ortamın sürekli, uzun süreli veya çok sık meydana geldiği tehlikeli bölgedir.

Gaz, buhar ve sis halindeki parlayıcı maddelerin normal çalışma koşullarında ara sıra patlayıcı ortam oluşturma olasılığı bulunan tehlikeli alandır.

Normal çalışma şartlarında patlayıcı gaz ortamı oluşturma ihtimali olmayan, oluşsa bile sadece çok kısa bir süre devam eden en düşük riskli gaz bölgesidir.

Havada bulut halinde bulunan yanıcı tozların sürekli, uzun süreli veya sık sık patlayıcı atmosfer oluşturduğu tehlikeli toz bölgesidir.

Normal çalışma koşullarında havada bulut halinde bulunan yanıcı tozların ara sıra patlayıcı ortam oluşturma olasılığı olan tehlikeli alandır.

Normal çalışma koşullarında yanıcı tozların patlayıcı ortam oluşturma ihtimali olmayan, oluşsa bile sadece çok kısa süre kalıcı olduğu toz bölgesidir.

Bir maddenin oksijensiz ortamda yüksek ısı etkisiyle kimyasal olarak parçalanarak gaz halinde yakıt ve yanıcı bileşenler üretmesi işlemidir.

Bina içinde, yangının ve dumanın yayılmasını önlemek amacıyla tavan, taban ve duvarları en az 60 dakika yangına dayanıklı yapı elemanlarıyla sınırlandırılmış bağımsız bölgedir.

Binaların tasarım ve inşaat aşamasında uygulanan, yangının başlamasını ve yayılmasını yapısal yöntemlerle geciktirmeyi amaçlayan kalıcı önlemlerdir.

Yangın çıktıktan sonra çalışan, yangını algılamaya, bina sakinlerini uyarmaya, söndürmeye ve güvenli tahliyeyi sağlamaya yarayan mekanik ve elektronik sistemlerdir.