Ünite 8: Barınma, İkamet ve İaşe Binalarının Yönetimi

2012 İstanbul Şantiye Yangını

İstanbul'da bir inşaat şantiyesinde işçilerin barınması için mevzuata aykırı olarak çadır kullanılmış, çıkan yangında çadırın hızla tutuşması sonucu 11 işçi hayatını kaybetmiştir. Bu olay, barınma alanlarının çadır ve brandadan yapılmaması gerektiğinin en acı somut örneğidir.

AB'nin 89/654 Sayılı Direktifi

Avrupa Birliği tarafından 30 Kasım 1989 tarihinde kabul edilen bu direktif, iş yerlerindeki ve barınma alanlarındaki asgari güvenlik ve sağlık gereksinimlerini yasal güvenceye bağlayan temel uluslararası mevzuattır.

Duş Kabini Asgari Boyutları

Barınma ve sosyal tesislerde inşa edilecek duş odalarının boyutları, çalışanların hijyenik şartlarda rahatça yıkanabilmesi için en az 100x120 cm ölçülerinde olmak zorundadır.

Soyunma Dolabı Standart Yüksekliği

İş yerlerindeki soyunma odalarında kullanılacak metal dolapların yüksekliği minimum 150 cm olmalı; üstte şapkalık, ortada askılık ve altta ayakkabılık olmak üzere 3 bölmeli tasarlanmalıdır.

Anahtar Kavramlar

İaşeİnsanların yemek yeme, beslenme ve gıda ihtiyaçlarının karşılanması faaliyetini ve bu amaçla kullanılan bina bölümlerini ifade eder.

BMS (Bina Yönetim Sistemi)Binalardaki ısıtma, havalandırma, iklimlendirme, aydınlatma ve güvenlik gibi sistemleri tek bir merkezden izleyen ve optimize eden dijital otomasyon sistemidir.

HACCPGıda işletmelerinde sağlıklı gıda üretimi için tehlike analizleri yaparak kritik kontrol noktalarını belirleyen ve gıda güvenliğini sağlayan uluslararası yönetim sistemidir.

HEPA FiltreHavada bulunan 0,3 mikrona kadar olan partikülleri %85 ve üzerinde yüksek bir verimlilikle süzerek ortam havasını arındıran yüksek performanslı filtredir.

Termal KonforBir ortamda bulunan insanların sıcaklık, nem ve hava akımı gibi çevre koşulları açısından kendilerini rahat ve huzurlu hissetme durumudur.

TS EN 1838Binalarda acil durum ve kaçış yollarında uygulanması gereken acil durum aydınlatma standartlarını ve teknik kriterlerini belirleyen standarttır.

TS EN 12464-1Kapalı çalışma alanlarında çalışanların göz sağlığı ve iş güvenliği için gerekli olan asgari lüks (aydınlatma) seviyelerini tanımlayan standarttır.

TS 9111Engelli ve hareket kısıtlılığı bulunan bireylerin binalara erişimini kolaylaştırmak için rampa, kapı ve tuvalet gibi alanların tasarım kurallarını belirleyen standarttır.

TS EN 50678Çalıştırılan veya sabit olarak kullanılan elektrikli cihazların ve tesisatların periyodik izolasyon testlerinin yapılmasına yönelik usulleri belirleyen standarttır.

IEC 60364-4-41Elektrik tesisatlarında insanların doğrudan ve dolaylı temas sonucu oluşabilecek elektrik çarpmalarına karşı korunmasını esas alan uluslararası standarttır.

TS EN ISO 16890-1Havalandırma ve klima sistemlerinde kullanılan hava filtrelerinin partikül yakalama verimliliklerini ve sınıflandırma kriterlerini belirleyen standarttır.

TS EN ISO 7243Çalışma ortamlarındaki ısı stresinin ve termal yükün WBGT (ıslak ampul küresel sıcaklık) endeksi kullanılarak ölçülmesini ve değerlendirilmesini sağlayan standarttır.

Maltızİçinde kömür veya odun yakılarak ısınma ya da yemek pişirme amacıyla kullanılan, barınma alanlarında yangın ve zehirlenme riski nedeniyle kullanımı yasak olan açık ateş aracıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Acil Durum Aydınlatması Zorunluluğu

Kullanıcı yükü 200'den fazla olan binalarda, hastanelerde, huzurevlerinde, otellerde ve zemin seviyesinin altında 50 veya daha fazla kullanıcısı olan penceresiz binalarda acil durum aydınlatması yapılması zorunludur.

WHO 2021 Havalandırma Kriterleri

Dünya Sağlık Örgütü'nün 2021 yönergelerine göre, merkezi HVAC sistemlerinde UV-C destekli hava sterilizasyonu, HEPA filtre kullanımı ve taze hava oranının artırılması pandemiden korunmada kritik öneme sahiptir.

LPG Tanklarının Konumlandırılması

Yeraltında bulunan veya iaşe amaçlı kullanılan mutfaklarda gaz olarak LPG tercih edilmesi durumunda, olası sızıntı ve patlama risklerine karşı LPG tankları kesinlikle bina dışında bulundurulmalıdır.

TS EN 16798-1 Standardı

İç ortam sıcaklık değerlerinin binanın kullanım amacına, kullanıcıların yaş grubuna ve aktivite düzeyine göre farklılaştırılmasını şart koşan, termal konfor odaklı güncel standarttır.

Saydam Duvarların İşaretlenmesi

Binalarda bulunan tüm cam bölmeler ve saydam duvarlar, özellikle hareket halindeki kişilerin çarpmasını ve yaralanmasını önlemek amacıyla göz hizasında açıkça fark edilecek şekilde işaretlenmelidir.

Mekanik Kapıların Manuel Kullanımı

Binalardaki mekanik kapılar, elektrik kesintisi durumunda kendiliğinden otomatik olarak açılmıyorsa, kullanıcılar tarafından elle (manuel) kolayca açılabilecek bir mekanizmaya sahip olmak zorundadır.

Sınavda Dikkat Et

Elektrik tesisatlarında periyodik izolasyon testleri için TS EN 50678, elektrik çarpmasına karşı koruma için IEC 60364-4-41 standartlarının geçerli olduğunu unutmayın; sınavda bu iki standart karıştırılabilir.
Acil çıkış kapılarının yönünün her zaman dışarıya doğru açılması gerektiğini ve bu yollarda sürgülü veya döner kapıların kesinlikle kullanılamayacağını aklınızda bulundurun.
Barınma ve dinlenme alanlarında çadır ve branda kullanımının yasak olduğunu, ısınmada mangal ve maltız gibi açık alevli araçların kullanılmaması gerektiğini İSG sorularında kritik bir bilgi olarak değerlendirin.
Büyük iaşe alanlarında ve mutfaklarda LPG tanklarının bina dışında tutulması zorunluluğu, gaz kaçak dedektörleri ve otomatik gaz kesicilerin bulunması sınavda sıkça sorulan İSG tedbirlerindendir.
Soyunma dolaplarının minimum yüksekliğinin 150 cm olması gerektiğini, metal malzemeden yapılması ve kapaklarında havalandırma deliklerinin bulunması gerektiğini unutmayın.
Engelli bireylerin binalardaki erişilebilirlik standartlarının TS 9111 standardı ile düzenlendiğini bilmek doğrudan puan kazandıracaktır.