İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY)Çalışanın en önemli üretim girdisi olarak ele alındığı, fiziksel ve motivasyonel gelişiminin işle birlikte planlandığı, işe alma, elde tutma, ödüllendirme ve performans değerleme süreçlerini içeren faaliyetler bütünüdür. İKY, kolektivist sendikal ilişkiler yerine çalışanla doğrudan bireysel ilişki kurmayı önceler.
Mekanikleşmeİş süreçlerinde gelişmiş makinelerin kullanılmasına rağmen, bu makinelerin çalışması için halen insan gücüne ve denetimine ihtiyaç duyulması durumudur. Bu modelde teknoloji çalışanı ikame etmez, sadece onun fiziksel gücünü destekler.
Otomasyonİş süreçlerinin insan müdahalesine gerek kalmaksızın tamamen makineler ve bilgisayar sistemleri tarafından tamamlanmasıdır. Otomasyon, iş gücü ihtiyacını azaltarak işçi tasarrufu sağlar ve sendikalar tarafından istihdam tehdidi olarak görülür.
KüreselleşmeSermayenin, teknolojinin, ürünlerin ve insanların serbest dolaşımı sayesinde dünya ekonomilerinin entegre olması ve tek bir pazar haline gelmesidir. Bu süreçte çok uluslu şirketler en baskın aktörler olarak öne çıkarlar.
PostmodernizmPozitivist bilim anlayışının getirdiği kesin neden-sonuç ilişkilerine şüpheyle yaklaşan, yaşama dair tüm anlamlandırmalarda göreliliği savunan ve çalışma ilişkilerinde sınıfsal çatışma yerine bireysel farklılıkları öne çıkaran düşünce akımıdır.
Fordist ÜretimYarı-kalifiye iş gücüne dayalı, standartlaştırılmış ürünlerin büyük miktarlarda üretildiği, katı iş tanımlarının ve sıkı çalışma kalıplarının uygulandığı geleneksel kitle üretim modelidir.
Post-Fordist ÜretimMüşteri odaklı, küçük ölçekli ve esnek üretim birimlerinde, çok yönlü yetkinliklere sahip iş gücüyle gerçekleştirilen, kişiselleştirilmiş ürün tasarımlarına dayalı çağdaş üretim modelidir.
Liberal-BireycilikÇalışma ilişkilerinde her bireyin kendi kararlarından sorumlu olduğunu, işverenle bireysel pazarlık yapması gerektiğini savunan ve sendika gibi kolektif aracıların bu sürece müdahalesini piyasa dengesini bozduğu gerekçesiyle reddeden yaklaşımdır.
ErgonomiÇalışanların iş yerindeki makine ve çevreyle olan etkileşimlerini inceleyen, bu etkileşimlerin çalışanın biyolojik, psikolojik ve fiziksel kapasitesine olan etkilerini araştırarak iş ortamını insana uygun hale getirmeyi amaçlayan bilim dalıdır.
Teleworking (Evden Çalışma)Çalışanların bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanarak işlerini iş yerine gitmeden, evlerinden yürütmesi ve şirket merkeziyle dijital kanallar aracılığıyla iletişim kurup denetlenmesi esasına dayanan esnek çalışma modelidir.
Cam Tavan EtkisiKadın çalışanların veya azınlıkların, iş yerlerinde sahip oldukları liyakat ve başarıya rağmen, görünmeyen ve açıklanamayan engeller nedeniyle üst düzey yönetici pozisyonlarına yükselmesinin engellenmesi durumudur.
İstihdam KotasıDevlet tarafından yasal düzenlemelerle işletmelere, toplam çalışan sayılarının belirli bir oranı kadar engelli veya dezavantajlı bireyi istihdam etme zorunluluğu getirilmesidir.
NeoliberalizmDevletin piyasalara müdahalesini gereksiz gören, kamu işletmelerinin özelleştirilmesini savunan ve çalışma ilişkilerinin piyasa mekanizması içindeki arz-talep dengesine göre kendiliğinden şekillenmesini öngören ekonomik yaklaşımdır.
Kariyer Geliştirme Mantığı DeğişimiÇalışanların tek bir işletmede ömür boyu çalışıp emekli olmak yerine, daha hızlı yükselmek ve daha fazla kazanmak amacıyla belirli aralıklarla farklı işletmeler arasında geçiş yapmayı strateji olarak benimsemesidir.
Müşteri-Yönlülük KültürüYönetimde etkinleşme çabalarıyla paralel gelişen, tüketicinin isteklerini en üst otorite olarak kabul eden ve tüm üretim ile hizmet süreçlerini müşteri memnuniyetini sürekli kılacak şekilde tasarlayan kurumsal kültürdür.
Yatay Örgüt YapısıEn alt kademedeki çalışan ile en üst kademedeki yönetici arasındaki hiyerarşik basamakların azaltıldığı, iletişimin hızlandığı ve esnekliğin artırıldığı çağdaş işletme yapısıdır.
SendikasızlaşmaYasal düzenlemelerin gevşetilmesi, bireysel sözleşmelerin öne çıkması ve İKY uygulamaları neticesinde çalışanların sendikalara üye olma oranlarının dünya genelinde sistematik olarak gerilemesi sürecidir.
Çok Uluslu İşletmelerBirden fazla ülkede üretim, pazarlama ve yatırım faaliyetleri yürüten, küresel sermaye hareketliliğini yönlendirerek ulusal hükümetlerin çalışma yasaları üzerinde belirleyici lobicilik gücüne sahip olan devasa şirketlerdir.
