Ünite 8: Borçların ve Borç İlişkilerinin Sona Ermesi, Zaman Aşımı — Önemli Kavramlar

Alacaklı ile borçlunun, alacaklının alacak hakkından tamamen veya kısmen vazgeçmesi hususunda karşılıklı olarak anlaşmalarıyla borcu sona erdiren sözleşmedir.

Tarafların mevcut bir borcu, yepyeni bir borç ilişkisi meydana getirmek suretiyle asıl ve fer'i haklarıyla birlikte ortadan kaldırıp sona erdirmeleridir.

Bir borç ilişkisinde alacak hakkı ile borç yükümlülüğünün tek bir kişide toplanması sonucunda borcun kendiliğinden sona ermesidir.

Birbirine karşı aynı cinsten ve muaccel alacağa sahip olan kişilerden birinin tek taraflı irade beyanıyla, borçların az olanı tutarında sona erdirilmesidir.

Kanunda öngörülen sürenin geçmesiyle alacağın dava ve takip edilebilme niteliğini kaybettirerek borçluya borcu ödememe yönünde bir def'i hakkı veren müessesedir.

Zamanın geçmesiyle hakkın kendisini tamamen ortadan kaldıran, durması veya kesilmesi söz konusu olmayan ve hakim tarafından re'sen dikkate alınan süredir.

Belirli sürelerin geçmesi ve kanuni şartların gerçekleşmesiyle bir kimsenin mülkiyet veya sınırlı bir ayni hakkı kazanmasına yol açan eşya hukuku kurumudur.

Hukuken mevcut olan ancak zamanaşımına uğramış olması gibi nedenlerle dava ve takip yoluyla cebren ifa ettirilemeyen, fakat borçlu rızasıyla ödenirse geçerli sayılan borçtur.

Bir borcun vadesinin gelmiş, alacaklı tarafından talep edilebilir ve borçlu tarafından ifa edilmek zorunda olunan aşamaya gelmesidir.

İfa zamanı veya vadesi henüz gelmemiş, bu nedenle alacaklı tarafından henüz talep ve dava edilemeyen borçtur.

İki kişinin karşılıklı alacaklarını tek tek istemekten vazgeçip bunları borç ve alacak kalemlerine çevirerek hesap kesiminde çıkan farkı talep etmelerini öngören sözleşmedir.

Kanunda öngörülen belirli engellerin varlığı halinde zamanaşımı süresinin işlemeye başlamaması veya başlamışsa durup engel kalkınca kaldığı yerden devam etmesidir.

Borçlunun borcu ikrar etmesi veya alacaklının dava açması gibi fiillerle işleyen sürenin sıfırlanıp baştan itibaren yeni bir sürenin başlamasıdır.

Zamanaşımına uğramış bir borcun alacaklısı tarafından talep edilmesi halinde, borçlunun borcu ödemekten kaçınmak için ileri sürdüğü savunma hakkıdır.

Varlığı ve sona ermesi asıl alacağın varlığına bağlı olan, rehin, kefalet, faiz ve ceza koşulu gibi yan haklardır.

Tarafların eski borcu ortadan kaldırıp yerine yeni bir borç kurma yönündeki ortak, açık ve kesin yenileme iradeleridir.

Takas koşulları oluştuğunda, taraflardan birinin karşı tarafa yönelttiği ve ulaştığı anda borcu sona erdiren tek taraflı, bozucu yenilik doğuran irade beyanıdır.