Ana Sayfa » Atatürk Üniversitesi ATA AÖF » İşletme Lisans Programı » Davranış Bilimleri

Ünite 10: Kişilik — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 16 soru var.

1 / 160 doğru

Kişilik

Bireyin kendisini ve diğerlerini nasıl algıladığını, iç ve dış özelliklerini ve birey-durum etkileşimini açıklayan, farklı durumlarda tutarlı davranmaya iten görece dengeli özellikler setidir. Örneğin, iki kişiden birinin risk almaktan kaçınması onun ••• yapısının bir yansımasıdır.

Kişilik — Bireyin kendisini ve diğerlerini nasıl algıladığını, iç ve dış özelliklerini ve birey-durum etkileşimini açıklayan, farklı durumlarda tutarlı davranmaya iten görece dengeli özellikler setidir. Örneğin, iki kişiden birinin risk almaktan kaçınması onun kişilik yapısının bir yansımasıdır.

Süperego — Bireyin içselleştirilmiş kültürel, ahlaki ve toplumsal normlarını temsil eden, mükemmelliyetçi ve eleştirel otorite konumundaki kişilik öğesidir. Örneğin, diyeti bozduğunda bireyde yoğun suçluluk duygusu yaratması.

Eysenck'in Kişilik Kuramı — Kişiliğin temelini dışa dönüklük-içe dönüklük ve nevrotiklik-dengelilik olmak üzere iki ana boyuta dayandıran ve dört geleneksel mizaç tipini tanımlayan kuramdır. Örneğin, bu eksende huzursuz ve şüpheci bireyler melankolik mizaç olarak sınıflandırılır.

Genelleştirilmiş Başkası — George Herbert Mead'e göre bireyin toplumun sahip olduğu beklentiler, norm ve değerler doğrultusunda benliğini ve davranışlarını şekillendirmesi sürecidir. Örneğin, 'Toplum benden ne der?' kaygısıyla hareket etmek.

Objektif Testler — Önceden hazırlanmış ifade setlerine bireylerin doğru/yanlış veya evet/hayır şeklinde yanıt verdiği, puanların standardize değerlerle kıyaslandığı standart testlerdir. Örneğin, Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri (MMPI).

Ego — İd'in istekleri ile süperegonun kuralları arasında gerçeklik ilkesini gözeterek denge kurmaya çalışan mantıklı arabulucu kişilik yapısıdır. Örneğin, pastanın tamamını yemek yerine küçük bir dilimle yetinmeyi önermek.

Yüceltme — İdden gelen saldırganlık veya cinsellik gibi kabul edilemeyen ilkel dürtülerin enerjisini, sanat, spor veya başarılı iş faaliyetleri gibi toplumsal olarak kabul edilebilir eylemlere dönüştürmesidir.

Beş Büyük Faktör Kuramı — Kişiliğin evrensel olarak dışa dönüklük, duygusal denge, uyumluluk, sorumluluk ve deneyime açıklık olmak üzere beş temel boyutta incelenebileceğini savunan en yaygın kuramdır. Örneğin, satış pozisyonu için yüksek dışa dönüklüğe sahip adaylar tercih edilir.

Kalıtsal Faktörler — Bireyin doğuştan elde ettiği fiziki yapı, cinsiyet, güzellik, refleks kapasitesi ve biyolojik ritim gibi anne-babadan devralınan biyolojik ve fizyolojik özellikler bütünüdür. Örneğin, ayrı büyüyen tek yumurta ikizlerinin benzer yeme alışkanlıklarına sahip olması kalıtımın etkisidir.

Ayna Benlik — Charles Cooley tarafından ortaya atılan, bireyin kendi benliğini sosyal çevresinin kendisine yansıttığı tepki ve izlenimler doğrultusunda oluşturduğunu savunan kavramdır. Örneğin, arkadaşlarının kendisini komik bulmasıyla bireyin kendini komik sanması.

Çevresel Faktörler — Bireyin içinde bulunduğu aile, toplum, kültür ve yaşam deneyimleri aracılığıyla kişiliğinin gelişimini etkileyen dışsal unsurlardır. Örneğin, Asya kültürlerinde toplumsal uyumun, Batı kültürlerinde ise bireyselliğin önemsenmesi kültürel çevrenin etkisidir.

Nomotetik Yaklaşım — İnsan kişiliğinin temel yönlerini tanımlayıp ortak özellikleri ölçmek için standart testler ve nicel yöntemler kullanan kural koyucu yaklaşımdır. Örneğin, Cattell ve Eysenck bu yaklaşımı benimseyerek genel kişilik kanunları oluşturmuştur.

İdiyografik Yaklaşım — Bireyin kendine özgülüğünü, eşsizliğini ve öznel deneyimlerini ön plana çıkaran, sınıflandırmalardan ziyade derinlemesine klinik incelemeleri savunan yaklaşımdır. Örneğin, Carl Rogers ve Gordon Allport bu yaklaşımın önemli temsilcileridir.

Cattell'in 16 Kişilik Faktörü — Çoklu istatistiksel analizler ve testler kullanarak kişiliğin günlük yaşamdaki davranışları belirleyen 16 temel faktörden (örneğin duygusal denge, uyanıklık, gizlilik) oluştuğunu savunan modeldir.

Projektif Testler — Bireylere soyut şekiller veya mürekkep lekeleri gösterilerek ne gördüklerini sorma yoluyla bilinçaltı dürtülerini ortaya çıkarmayı amaçlayan testlerdir. Örneğin, Rorschach Mürekkep Lekesi Testi.

Yansıtma — Kişinin kendi içindeki istenmeyen, katlanılamayan kusur ve özellikleri karşısındaki insanlarda varmış gibi algılaması ve başkalarını suçlamasıdır. Örneğin, kendisi güvenilmez olan birinin başkalarını sürekli güvensiz olmakla suçlaması.