Ünitenin tamamını tek sayfada görPremium
Bilimsel araştırmalar, önceki çalışmaların birikimi üzerine inşa edilir. Araştırmacı, birincil ve ikincil kaynaklar arasında ayrım yaparak çalışmasını temellendirmelidir. Birincil kaynaklar, araştırmacının bizzat sahada veri toplayarak veya akademik çalışma yürüterek elde ettiği özgün bilgilerdir. Bu kaynaklar, araştırmanın amacına en doğrudan hizmet eden verilerdir.
İkincil kaynaklar ise başkaları tarafından hazırlanmış veri ve bilgilerden oluşur. Birincil kaynaklara erişimin zor olduğu veya maliyetli olduğu durumlarda araştırmacılar ikincil kaynaklara başvururlar. İkincil kaynakların kolay ve hızlı ulaşılabilir olması büyük bir avantajdır.
Ancak ikincil kaynakların dezavantajları da göz ardı edilmemelidir. Verilerin doğruluğunun kanıtlanamaması, güncellik sorunları (eski raporlar) ve istatistiklerin araştırmacının spesifik ihtiyaçlarını tam karşılamaması gibi riskler mevcuttur. Bu nedenle, uygulamada genellikle birincil ve ikincil veriler birlikte kullanılır.
Literatür taraması, araştırmacının konuya hakimiyetini gösteren ve çalışmayı sağlam bir temele oturtan kritik bir süreçtir. Bu süreç, araştırmanın geçmişi ile bağ kurmasını sağlar. Literatür taraması; durum, tarihî, bütünleştirici, metodolojik, kişisel deneyim ve teorik inceleme olmak üzere altı ana başlıkta sınıflandırılır.
Etkin bir literatür taraması sistematik bir akış izler: Konunun netleştirilmesi, araştırma tasarımı, verilerin toplanması, makalelerin değerlendirilmesi ve not alma. Özellikle araştırma sorusunun spesifik hale getirilmesi, taramanın verimliliğini artırır. Çok geniş konular (örneğin sadece 'boşanma') yerine, sınırlandırılmış konular (örneğin 'ekonomik buhranlarda suç oranları') daha başarılı sonuçlar verir.
Okuma sürecinde başlıklar, özetler ve giriş bölümleri kritik ipuçları sunar. Araştırmacı, metodoloji ve bulgular bölümlerini inceleyerek çalışmanın bilimsel gücünü değerlendirir. Tartışma bölümü ise mevcut bulguların literatürle karşılaştırıldığı, eksikliklerin belirlendiği ve gelecekteki çalışmalar için önerilerin sunulduğu yerdir.
Araştırmacılar için kütüphaneler ve internet temel bilgi kaynaklarıdır. Kütüphanelerde Dewey Desimal Sistemi (10 ana sınıf) ve Kongre Kitaplığı Sistemi (20 ana sınıf) gibi tasnif sistemleri kullanılır. Katalog fişleri, kaynaklara erişimi kolaylaştıran geleneksel araçlardır.
İnternet, sınır tanımayan veri erişimi ve hız avantajı sunar. Arama motorları, sanal kütüphaneler ve elektronik veri tabanları (ScienceDirect, ProQuest, ULAKBİM gibi) akademik çalışmaların vazgeçilmezidir. İnternet üzerinden bilgi toplarken, bilgilerin doğruluğunun ve kaynağının teyit edilmesi, akademik dürüstlük açısından zorunludur.
İnternet araştırmalarında karşılaşılan en büyük dezavantaj, bilgi kirliliği ve web sayfalarının sürekli değişmesi nedeniyle referansların kaybolması riskidir. Bu nedenle akademik veri tabanları, genel arama motorlarına göre daha güvenilir ve sistematik kaynaklar olarak tercih edilmelidir.
Bilimsel etik, başkalarının fikirlerine atıf yapmayı zorunlu kılar. Alıntılar, yazarın kendi görüşlerini desteklemek, okuyucuya zengin bir kaynak listesi sunmak ve çalışmanın güvenilirliğini artırmak için kullanılır. Doğrudan alıntılar tırnak içinde, uzun alıntılar ise özel formatlarda (satır aralığı 1) gösterilmelidir.
Kaynak gösterme yöntemleri; dipnotlu, metin içi (yazar-tarih, yazar-sayfa numarası) ve numaralı sistem olarak ayrılır. APA (yazar-tarih) sosyal bilimlerde, MLA (yazar-sayfa) edebiyat/felsefede, numaralı sistem ise fen bilimlerinde yaygındır.
Her bilginin kaynağını göstermek gerekmez; herkesçe bilinen genel bilgiler (suyun 100 derecede kaynaması gibi) veya kutsal kitaplardaki temel öğretiler kaynak gösterilmeden kullanılabilir. Ancak özgün fikirler, tablolar, istatistikler ve başka yazarların yorumları mutlaka atıf gerektirir.