Ünitenin tamamını tek sayfada görPremium
Bilimsel araştırma süreci, problemlerin ortaya çıkışından bu problemlerin çözümlenmesine kadar geçen sürede bilginin sistematik olarak gelişimini ifade eder. Bu süreç, gelişi güzel değil, belirli bir düzen ve sıra içerisinde yürütülen objektif bir faaliyetler bütünüdür.
Araştırmanın temel amacı, verilerin objektif bir şekilde değerlendirilmesini sağlamaktır. Her ne kadar tüm araştırmalar için tek bir standart plan olmasa da, belirli aşamaların takip edilmesi hem zaman hem de maliyet tasarrufu sağlar.
Araştırma süreci, araştırmanın geçerli, güvenilir ve faydalı olacağını garanti etmez; ancak iyi planlanmış bir süreç, başarısızlık riskini azaltır. Süreç; problemin tanımlanması, amaçların belirlenmesi, yöntem seçimi, örnekleme, veri toplama, analiz ve raporlama aşamalarından oluşur.
Araştırmanın ilk ve en kritik adımı problemin tanımlanmasıdır. Problem, giderilmek istenen her türlü güçlüğü ifade eder. Araştırmacı, her konuyu araştıramayacağı için problemin seçimi büyük önem taşır.
Problem seçiminde genel ölçütler; çözülebilirlik, önemlilik, yenilik ve etik kurallara uygunluktur. Özel ölçütler ise araştırmacının alandaki uzmanlığı, yöntem bilgisi, veri toplama izni alabilmesi, zaman/kaynak yeterliliği ve konuya olan ilgisidir.
Özellikle özel sektörde araştırmacılar, kurumsal yönetim problemlerini çözmekle yükümlüdür ve bu süreçte esneklik payları düşüktür. Akademik araştırmalarda ise literatür taraması, günlük problemler ve teknolojik değişimler problem kaynağı olarak kullanılır.
Araştırma amaçları, çalışmanın niçin yapıldığını açıklar ve üç temel kategoride toplanır: Keşfetme (yeni konuları anlama), Tanımlama (nedir, nasıl çalışır sorularına yanıt arama) ve Açıklama (niçin sorusuna yanıt arayıp değişkenler arası ilişkiyi sınama).
Araştırma yöntemi, problemin soyuttan somuta dönüştürüldüğü aşamadır. Burada kavramsal çerçeve, varsayımlar, kapsam ve sınırlılıklar belirlenir. Kavramsal çerçeve, araştırmanın hangi kuram veya modele dayandığını gösterir.
Varsayımlar, araştırmanın temelini oluşturan ve doğruluğu tartışmasız kabul edilen ön kabullerdir; test edilmezler. Hipotezler ise değişkenler arasındaki ilişkiyi belirleyen ve araştırma süresince doğruluğu test edilen önermelerdir.
Örnekleme, evrenin tamamına ulaşmanın maliyetli veya imkansız olduğu durumlarda, evreni temsil eden daha küçük bir grubun seçilmesidir. Örneklem büyüklüğü, maliyeti artırmayacak kadar küçük, ancak temsil yeteneğini koruyacak kadar büyük olmalıdır.
Veri toplama; gözlem, anket veya simülasyon gibi yöntemlerle yapılır. Birincil veri kaynakları konuya fiziki olarak en yakın olanlardır; ikincil kaynaklar ise önceden derlenmiş verilerdir. Veri toplama ekibinin eğitimi ve kontrolü hataları azaltır.
Veri analizi, toplanan verilerin kodlanıp istatistiksel veya içeriksel yöntemlerle işlenmesidir. Günümüzde paket programlar bu süreci hızlandırmıştır. Analiz, hipotezlerin kabul veya reddedilmesi için gerekli olan bulguları sağlar.
Araştırma süreci, bulguların yorumlanması ve raporlanmasıyla son bulur. Bulgu, ham verilerin işlenmesiyle elde edilen değerli üründür. Araştırmacı, bulguları hipotezlere dayalı yorumlamalıdır.
Beklenmedik bulgular bilimsel değerlerle çelişmez; aksine yeni araştırma problemleri için fırsat yaratır. Bulguların gizlenmesi veya önemsenmemesi bilimsel etiğe aykırıdır.
Raporlama; giriş, yöntem, bulgular, sonuç ve öneriler gibi standart bölümlerden oluşur. Raporlama aşamasındaki hatalar, tüm araştırmanın başarısına gölge düşürebilir.