Cebrî İcra Hukuku (Takip Hukuku)Maddî hukuktan doğan hakların ve alacakların, borçlu tarafından rızaen yerine getirilmemesi halinde devlet gücü ve yetkili icra organları vasıtasıyla cebren gerçekleştirilmesini düzenleyen şeklî hukuk dalıdır. Alacaklının alacağına kavuşmasını sağlarken borçlunun haklarını da korumayı amaçlar.
İhkak-ı Hak YasağıBir kimsenin hakkını veya alacağını devletin yetkili organlarına başvurmadan, bizzat kendi gücünü ve imkanlarını kullanarak zorla almasının kanunen yasaklanmasıdır. Bu yasağa aykırı hareket edilmesi Türk Ceza Kanunu kapsamında cezai yaptırımları beraberinde getirir.
Cüz'i İcraBorçlunun bir veya birkaç alacaklısının, alacaklarını borçlunun malvarlığında yer alan belirli bir veya birkaç malın haczedilip satılması suretiyle tahsil ettiği icra türüdür. Borçlanma ehliyetine sahip olan her gerçek ve tüzel kişi cüz'i icrada borçlu konumunda yer alabilir.
Külli İcra (İflâs Hukuku)Borçlunun bilinen tüm alacaklılarına karşı, haczedilebilir nitelikteki bütün malvarlığı ile sorumlu tutulduğu ve tüm malvarlığının tasfiye edilerek alacaklılar arasında bölüştürüldüğü takip yoludur. Kural olarak sadece tacirler ve kanunen iflâsa tabi olduğu belirtilen kişiler hakkında uygulanır.
Taraf Takip İşlemiİcra takibinin başlatılması ve ilerletilmesi amacıyla takibin tarafları (alacaklı veya borçlu) tarafından icra dairesine yöneltilen usulî işlemlerdir. Örnek olarak alacaklının takip talebinde bulunması, haciz istemesi veya satış talep etmesi gösterilebilir.
İcra Takip İşlemiKural olarak icra organları tarafından yapılan, borçluya karşı yöneltilen ve cebrî icra takibini bir sonraki aşamaya taşıyarak ilerlemesini sağlayan işlemlerdir. Borçluya ödeme emrinin tebliği, fiili haciz uygulanması ve malların satılması temel icra takip işlemlerindendir.
İlamlı İcraAlacaklının elinde bir mahkeme ilamı veya kanunen ilam niteliğinde sayılan bir belgeye dayanarak başlattığı icra takip yoludur. Hem para alacakları hem de para dışındaki (taşınır/taşınmaz teslimi gibi) alacaklar ilamlı icra takibine konu edilebilir.
İlamsız İcraAlacaklının elinde bir mahkeme kararı (ilam) ve hatta bir senet dahi bulunmaksızın doğrudan icra dairesine başvurarak başlattığı takip yoludur. Kural olarak sadece para ve teminat alacakları için uygulanır.
Paraya Çevirme İlkesiPara alacağı takibinde, borçlunun haczedilen mallarının doğrudan alacaklıya mülkiyet olarak verilmeyip satılarak paraya dönüştürülmesi ve alacağın bu bedelden ödenmesi kuralıdır. Mülkiyetin doğrudan devrini engelleyerek hak ihlallerini ve ihkak-ı hak durumunu önler.
Hacizde Tertip İlkesiİcra memurunun borçlunun malvarlığını haczederken kanunda belirtilen belirli bir öncelik sırasına uymak zorunda olmasıdır. İlk olarak çekişmesiz taşınır mallar ve alacaklar, yetmezse çekişmesiz taşınmazlar, en son aşamada ise üçüncü kişilerce üzerinde hak iddia edilen çekişmeli mallar haczedilir.
İstinabeBir icra dairesinin kendi yetki sınırları dışında yapılması gereken bir icra işlemini (örneğin başka bir şehirdeki malın haczini), o yerin yetkili icra dairesinden hukuki yardım isteyerek yaptırması usulüdür. Doğrudanlık ilkesinin kanuni bir istisnasını oluşturur.
Takip Ekonomisi İlkesiİcra ve takip faaliyetlerinin mümkün olan en kısa zaman diliminde, en az masrafla ve en basit usullerle yürütülerek sonuçlandırılmasını hedefleyen genel ilkedir. Hem alacaklının hakkına çabuk kavuşmasını sağlar hem de borçluyu gereksiz masruf yükünden korur.
