← Ünite 6
Medeni Hukuk 2

Ünite 6: Miras Hukukunun Temel Kavramları

Mirasın Reddi Süresi
Mirasın reddi için kanunda öngörülen süre 3 aydır. Bu süre yasal mirasçılar için mirasçı olduklarını öğrendikleri andan, atanmış mirasçılar için ise vasiyetnamenin kendilerine resmen tebliğ edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Resmî Defter Tutma Başvuru Süresi
Mirasın reddine hakkı olan her mirasçı, terekenin borç durumunu görmek için resmî defter tutulmasını isteyebilir. Bu istemin, mirasın reddi için geçerli olan 3 aylık sürenin ilk 1 ayı içinde sulh mahkemesine yapılması zorunludur.
Miras Sebebiyle İstihkak Davasında Zamanaşımı
Bu dava, davacının kendisinin mirasçı olduğunu ve davalının tereke malını elinde bulundurduğunu öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl ve herhalde ölümden veya vasiyetnamenin açılmasından itibaren 10 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. İyiniyetli olmayan davalılara karşı bu süre 20 yıldır.
Atanmış Mirasçılık Belgesine İtiraz Süresi
Lehine mirasçı atama tasarrufu yapılan kişiye atanmış mirasçılık belgesi verilebilmesi için, diğer mirasçıların bu tasarrufun kendilerine bildirilmesinden başlayarak 1 ay içinde itiraz etmemiş olmaları gerekir.

Anahtar Kavramlar

TerekeMirasbırakanın ölümüyle mirasçılarına geçen, para ile ölçülebilen hak, borç ve hukuki ilişkilerinin tamamını ifade eden malvarlığı bütünüdür. Örneğin, ölen kişinin bankadaki mevduatı ve konut kredisi borcu terekeye dahildir.
Mirasbırakan (Muris)Ölümü veya gaipliğine karar verilmesiyle kendisine ait özel hukuk ilişkilerinin ve malvarlığının akıbeti düzenlenen gerçek kişidir. Tüzel kişilerin mirasbırakan sıfatı alması hukuken mümkün değildir.
Yasal MirasçıKanun gereği tereke üzerinde külli halef sıfatıyla hak sahibi olan kişidir. Mirasbırakanın kan hısımları, sağ kalan eşi, evlatlığı ve son aşamada devlet yasal mirasçılardır.
Atanmış MirasçıMirasbırakanın kendi özgür iradesi ve arzusu doğrultusunda, ölüme bağlı bir tasarrufla terekesinin tamamı veya belirli bir oranı üzerinde külli halef kıldığı gerçek veya tüzel kişidir.
Saklı PayMirasbırakanın tasarruf özgürlüğünün kanunla sınırlandırıldığı, saklı paylı mirasçıların (altsoy, ana-baba ve sağ kalan eş) kanuni miras paylarının dokunulamaz olan belirli bir kısmıdır.
Külli HalefiyetMirasbırakanın malvarlığının bir bütün olarak, tek bir hukuki olayla (ölümle) ve kendiliğinden mirasçılara geçmesini sağlayan temel miras hukuku ilkesidir.
Cüzi HalefiyetMirasbırakanın belirli bir malı veya hakkı, kişiyi mirasçı atamaksızın doğrudan kazandırması durumudur. Belirli mal bırakılan vasiyet alacaklısı cüzi halef sıfatına sahip olur.
Miras OrtaklığıBirden fazla mirasçının bulunması durumunda, mirasın paylaşılmasına kadar tereke üzerindeki hak ve borçlar için kurulan, tüzel kişiliği olmayan elbirliği mülkiyeti ortaklığıdır.
Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı)Mirasçıların mirasçılık sıfatlarını ve terekedeki pay oranlarını üçüncü kişilere karşı ispatlamalarını sağlayan, sulh mahkemesi veya noterden alınan resmi belgedir.
Hükmi RetÖlüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczinin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması durumunda, mirasçıların herhangi bir beyanına gerek kalmaksızın mirasın reddedilmiş sayılmasıdır.
Miras Sebebiyle İstihkak DavasıYasal veya atanmış mirasçının, terekeyi veya bazı tereke mallarını elinde bulunduran kişilere karşı mirasçılıktaki üstün hakkını ileri sürerek açtığı edim davasıdır.
Ölüme Bağlı TasarrufBir kişinin ölümünden sonra hüküm ve sonuç doğurmak üzere, terekesinin geleceğine veya diğer hususlara ilişkin iradesini ortaya koyduğu vasiyetname veya miras sözleşmesi şeklindeki hukuki işlemdir.
Vasiyet AlacaklısıMirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufla kendisine belirli bir mal veya hak bıraktığı, mirasçı sıfatı taşımayan ancak mirasçılardan bu malın teslimini talep etme hakkı olan kişidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Resmî Defter Sürecinde Alacaklılara Çağrı İlanı

Sulh mahkemesi, mirasbırakanın alacaklı ve borçlularını bildirimde bulunmaya çağırmak amacıyla birer ay arayla iki defa ilan yapar. İkinci ilandan itibaren bildirim süresi en az 1 ay olarak belirlenir.

Resmî Tasfiye Şikayet Süresi

Mirasçılar ve tereke alacaklıları, tasfiye memurunun yaptığı veya yapmayı tasarladığı işlemlere karşı, bu işlemleri öğrendikleri tarihten itibaren 7 gün içinde sulh mahkemesine yazılı olarak şikayette bulunabilirler.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Hakkı

Türk Borçlar Kanunu madde 53 uyarınca, haksız fiille ölen kişinin desteğinden yoksun kalan yakınları tazminat talep edebilir. Bu hak terekede yer almaz, ölüm anında doğrudan hak sahibinin şahsında doğar. Örneğin, nişanlısı ölen kişi mirasçı olmasa bile bu tazminatı isteyebilir.

Ceninlerin Mirasçılık Statüsü

Türk Medeni Kanunu'na göre cenin, sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan itibaren mirasçı olur. Eğer mirasın açıldığı tarihte doğmamış bir cenin varsa, mirasın paylaşılması doğuma kadar ertelenir.

Miras Ortaklığında Müteselsil Sorumluluk

Birden fazla mirasçının bulunması durumunda oluşan miras ortaklığında, mirasçılar tereke borçlarından dolayı alacaklılara karşı tüm malvarlıklarıyla müteselsilen (zincirleme olarak) sorumludurlar.

Sınavda Dikkat Et

  • Mirasbırakanın sadece gerçek kişiler olabileceğini, tüzel kişilerin mirasbırakan olamayacağını ancak atanmış mirasçı olabileceğini unutmayın.
  • Mirastan yoksunluğun kendiliğinden gerçekleştiğini, mirasçılıktan çıkarmanın ise mutlaka ölüme bağlı bir tasarrufla yapılması gerektiğini karıştırmayın.
  • Mirasın reddi süresinin 3 ay olduğunu, ancak resmi defter tutma talebinin bu sürenin ilk 1 ayı içinde yapılması gerektiğini sınavda mutlaka dikkate alın.
  • Miras ortaklığında mirasçıların borçlardan müteselsilen (zincirleme) sorumlu olduğunu, resmi tasfiyede ise mirasçıların borçlardan kişisel sorumluluğunun kalmadığını unutmayın.
  • Miras sebebiyle istihkak davasında zamanaşımı sürelerinin iyiniyetli davalılar için 10 yıl, iyiniyetli olmayan davalılar için ise 20 yıl olduğunu aklınızda tutun.