Ünite 4: Ticaret Sicili – Ticaret Unvanı ve İşletme Adı – Marka

Ticaret Sicili Yönetmeliği

27.01.2013 tarihli ve 28541 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Sicil kayıtlarının tutulması ve aleniyetin sağlanması konusunda temel düzenlemedir.

Tescil Süresi

Kural olarak 15 gündür. Ticaret sicili müdürlüğünün yetki çevresi dışında oturanlar için bu süre 1 aya çıkarılmıştır.

İdari Para Cezası

Tescili zorunlu olduğu halde süresinde yaptırmayanlara, mülki amir tarafından 22.194 TL idari para cezası uygulanır.

İtiraz Süresi

Sicil müdürlüğünün kararlarına karşı, tebliğ tarihinden itibaren 8 gün içinde asliye ticaret mahkemesine başvurulabilir.

Anahtar Kavramlar

Ticaret SiciliTacir ve ticari işletmelerle ilgili bilgilerin tutulduğu, aleniyeti sağlayan resmi bir sicildir. Örneğin, bir şirketin kuruluşunun tescili bu sicil üzerinden yapılır.

MERSİSTicaret sicili işlemlerinin elektronik ortamda yürütüldüğü merkezi veri tabanıdır. Tüm tescil ve ilan süreçleri bu sistem üzerinden yönetilir.

TescilBir olgunun veya hukuki durumun ticaret siciline kaydedilmesidir. Örneğin, bir tacirin işletmesini açtıktan sonra 15 gün içinde unvanını tescil ettirmesi gerekir.

Kurucu EtkiTescilin, bir hakkın veya hukuki durumun doğması için zorunlu olmasıdır. Örneğin, bir ticaret şirketinin tüzel kişilik kazanması tescille gerçekleşir.

Bildirici EtkiTescilin, mevcut bir hukuki durumun varlığını üçüncü kişilere duyurmasıdır. Örneğin, ticaret unvanının tescili bu unvanın varlığını ilan eder.

Ticaret UnvanıTacirin ticari işletmesini diğer tacirlerden ayırt etmek için kullandığı addır. Örneğin, 'Ali Al Tekstil Limited Şirketi' bir ticaret unvanıdır.

İşletme AdıTicari işletmeyi tanıtmak ve benzerlerinden ayırt etmek için kullanılan addır. Örneğin, 'Bereket Lokantası' bir işletme adıdır.

Karma SistemTicaret unvanının başlangıçta gerçeğe uygun olması gerektiğini, ancak sonradan meydana gelen değişikliklerin her zaman unvanı değiştirmeyi gerektirmediği sistemdir.

MarkaBir işletmenin mal veya hizmetlerini diğerlerinden ayırt etmeye yarayan işaretlerdir. Örneğin, 'Samsung' veya 'Tesla' birer markadır.

Garanti MarkasıMarka sahibinin kontrolünde birçok teşebbüs tarafından kullanılan, ortak özellikleri garanti eden markadır. Örneğin, 'TSE' veya 'Woolmark'.

Ortak MarkaBir grup işletme tarafından kullanılan ve bu işletmelerin mal/hizmetlerini diğerlerinden ayıran işarettir. Örneğin, 'Fiskobirlik'.

Mutlak Ret NedenleriMarka tescilinde, işaretin ayırt edici olmaması veya kamu düzenine aykırı olması gibi durumlarda TPMK'nın resen tescili reddetmesidir.

Nispi Ret NedenleriDaha önce tescil edilmiş bir marka hakkı sahibinin itirazı üzerine, yeni başvurunun reddedilmesidir. Örneğin, 'SQNY' başvurusunun 'SONY' markası nedeniyle reddi.

İnhisari LisansMarka sahibinin, markayı başkasına kullandırma yetkisini verirken, aynı konuda başkasına lisans vermemeyi taahhüt ettiği sözleşmedir.

HükümsüzlükMarkanın tescilinde kanuna aykırılık olması durumunda mahkeme kararıyla tescilin geçersiz kılınmasıdır.

İptalMarkanın 5 yıl kullanılmaması veya yaygın bir ad haline gelmesi gibi nedenlerle TPMK tarafından sicilden silinmesidir.

İtibar TazminatıMarka hakkına tecavüz sonucu ürünlerin kötü üretilmesi veya piyasaya sürülmesiyle markanın itibarının zedelenmesi durumunda istenen tazminattır.

AleniyetTicaret sicili kayıtlarının herkes tarafından incelenebilir ve öğrenilebilir olmasıdır. Sicil hukukunun temel ilkelerinden biridir.

Diğer Önemli Bilgiler

Geçici Kayıt Süresi

Kesin tescili duraksanan hususlar için geçici kayıt yapılır. İlgililer 3 ay içinde mahkemeye başvurmazsa bu kayıt resen silinir.

Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi (TTSG)

Ticaret siciline tescil edilen hususların ilan edildiği resmi gazetedir. İlan, üçüncü kişiler hakkında hukuki sonuç doğurur.

Unvanlarda Özel Kelimeler

Ticaret unvanında 'Türk', 'Türkiye', 'Cumhuriyet' ve 'Millî' kelimelerinin kullanılması Cumhurbaşkanı kararına bağlıdır.

Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK)

10.01.2017 tarihli ve 29944 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6769 sayılı kanundur. Marka hukukunu düzenler.

Marka İptal Süresi

Tescil tarihinden itibaren 5 yıl içinde ciddi biçimde kullanılmayan markalar için iptal davası açılabilir.

Sessiz Kalma Yoluyla Hak Kaybı

Marka sahibi, sonraki tarihli bir markanın kullanıldığını bildiği halde 5 yıl sessiz kalırsa, o markayı hükümsüzlük gerekçesi olarak ileri süremez.

Marka Devir Şekli

Marka devir sözleşmelerinin geçerliliği, yazılı şekilde yapılması ve noterce onaylanmasına bağlıdır.

İlan Kararı

Marka hakkına tecavüz davasını kazanan taraf, kararın gazete ile ilanını 3 ay içinde talep etmelidir, aksi halde bu hak düşer.

Finansal Kiralama Yasağı

Marka hakkı, finansal kiralama sözleşmesine konu olamaz; ancak rehin ve haciz işlemlerine konu olabilir.

Sınavda Dikkat Et

Tescil süresinin 15 gün olduğunu ancak yetki çevresi dışındakiler için 1 ay olduğunu unutmayın.
Ticaret unvanı ile işletme adı arasındaki farka dikkat edin; unvan taciri, işletme adı işletmeyi ayırt eder.
Mutlak ret nedenlerinin resen (kendiliğinden), nispi ret nedenlerinin ise itiraz üzerine değerlendirildiğini karıştırmayın.
Marka iptali ile hükümsüzlük arasındaki yetki farkını bilin; iptal TPMK, hükümsüzlük mahkeme yetkisindedir.
İşletme adının işletmeden ayrı devredilebileceğini, ticaret unvanının ise devredilemeyeceğini mutlaka hatırlayın.
Sessiz kalma yoluyla hak kaybı süresinin 5 yıl olduğunu not edin.