← Ünite 6
Ticaret Hukuku

Ünite 6: Şirket Kavramı ve Adi Şirket

TBK Madde 620
Adi ortaklık sözleşmesinin tanımını yapan temel maddedir. İki veya daha fazla kişinin emek ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmelerini düzenler.
TTK 124. Madde
Ticaret şirketlerini sınırlı sayıda sayan maddedir. Kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerin ticaret şirketi olduğunu belirtir.
Kooperatifler Kanunu (1163 Sayılı)
Kooperatiflerin düzenlendiği özel kanundur. Kooperatifler TTK'da ticaret şirketi sayılsa da, kendi özel kanunlarına tabidirler.
Limited Şirket Ortak Sayısı
TTK 574 uyarınca limited şirketlerde ortak sayısı en fazla elli olabilir. Bu, sermaye şirketleri arasında üst sınır öngörülen nadir durumlardan biridir.

Anahtar Kavramlar

Affectio SocietatisOrtakların şirketin amacına ulaşması için aktif, eşit ve birlikte çaba sarf etme iradesidir. Örneğin; bir adi şirkette ortağın sadece sermaye koyması yetmez, faaliyetlere de katılması beklenir.
Tüzel KişilikHukuk düzeninde haklara sahip olabilen ve borçlanabilen bağımsız varlıktır. Ticaret şirketleri tescil ile bu sıfatı kazanırken, adi şirket tüzel kişiliğe sahip değildir.
Elbirliği MülkiyetiAdi şirkete getirilen sermaye değerleri üzerinde tüm ortakların sahip olduğu ortak mülkiyet biçimidir. Bu değerler üzerinde tasarruf etmek için tüm ortakların oy birliği gerekir.
Özden Yönetim İlkesiAdi şirkette tüm ortakların yönetim hakkına sahip olmasıdır. Sözleşme ile bu yetki bir veya birkaç ortağa devredilmedikçe herkes yönetici sayılır.
Sermaye ŞirketiŞahısların değil, sermayenin ön planda olduğu şirket türüdür. Anonim ve limited şirketler buna örnektir; ortakların sorumluluğu taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlıdır.
Şahıs ŞirketiOrtakların şahsının ve güven ilişkisinin ön planda olduğu şirketlerdir. Adi, kollektif ve adi komandit şirketler bu gruptadır ve ortaklar genellikle sınırsız sorumludur.
TasfiyeŞirketin sona ermesinden sonra malvarlığının paraya çevrilmesi, borçların ödenmesi ve kalan değerin paylaşılması sürecidir. Adi şirkette bu süreç tasfiye görevlileri tarafından yürütülür.
Fesih İhbarıBelirsiz süreli adi şirketlerde, bir ortağın şirketten ayrılmak için 6 ay önceden yaptığı bildirimdir. Bu bildirim hesap yılı sonunda hüküm ifade eder.
Ticari İtibarBir kişinin veya işletmenin piyasadaki güvenilirliği ve saygınlığıdır. Adi şirkete sermaye olarak getirilebilen, nakden değerlendirilebilir bir değerdir.
Olağanüstü İşŞirketin rutin faaliyetleri dışında kalan, örneğin şube açma veya ticari temsilci atama gibi işlemlerdir. Bu işlemler için kural olarak oy birliği gerekir.
Sıhhat ŞartıBir sözleşmenin geçerli olması için uyulması gereken şekil şartıdır. Adi şirket sözleşmesi kural olarak şekle tabi değildir, ancak taşınmaz devri gibi durumlarda özel şekil şartı aranır.
Müteselsil SorumlulukBirden fazla borçlunun, borcun tamamından her birinin sorumlu olmasıdır. Adi şirket ortakları, şirketin üçüncü kişilere olan borçlarından bu şekilde sorumludur.
İnfisahŞirketin belirli sebeplerin (ölüm, iflas, süre dolumu) gerçekleşmesiyle kendiliğinden sona ermesidir. İrade beyanına gerek kalmaksızın hukuk düzeni sona ermeyi kabul eder.
Aslan Payı OrtaklığıBir ortağın kârın tamamını veya çok büyük kısmını alıp, diğer ortağın zarara katlanması gibi adaletsiz paylaşım modelidir ve adi şirkette yasaktır.
Ticari İşletmeTTK'nın düzenlediği, ticaret şirketlerinin kurulma amaçlarından biri olan ekonomik birimdir. Adi şirket bir ticari işletme işletirse tacir sıfatı ortaklara geçer.

Diğer Önemli Bilgiler

Anonim Şirket Kuruluşu

TTK 338/1 uyarınca anonim şirketler tek bir gerçek veya tüzel kişi tarafından kurulabilir. Ortak sayısı bakımından bir üst sınır yoktur.

Kollektif Şirket Niteliği

TTK 211 uyarınca kollektif şirketler sadece gerçek kişiler tarafından kurulabilir. Tüzel kişiler bu şirket türünde ortak olamazlar.

Adi Komandit Şirket Yapısı

TTK 304 uyarınca en az bir komandite (gerçek kişi) ve bir komanditer (gerçek veya tüzel kişi) ortakla kurulması zorunludur.

Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket

TTK 568/2 uyarınca en az beş ortakla kurulması gerekir. Kuruluşunda anonim şirket hükümlerine yollama yapılır.

Bankacılık ve Sigortacılık Kanunları

TTK dışındaki özel kanunlardır. Belirli faaliyet konularına sahip şirketlerin tabi olduğu özel düzenlemeleri içerirler.

TBK 27. Madde

Şirket sözleşmesinin geçersizlik sebeplerini düzenler. Kanuna, ahlaka, kamu düzenine veya kişilik haklarına aykırı amaçla kurulan şirketler geçersizdir.

Beş Yıllık Zamanaşımı

Adi şirketin tasfiyesi sonrası ortakların birbirlerine karşı talep haklarını kullanabilecekleri süredir. Tasfiye sona erdikten sonra başlar.

Sınavda Dikkat Et

  • Adi şirketin tüzel kişiliği olmadığını asla unutmayın; bu, tüm sorumluluğun ortaklara ait olduğu anlamına gelir.
  • Şahıs ve sermaye şirketi ayrımını iyi kavrayın; şahıs şirketlerinde (adi, kollektif, komandit) sorumluluk sınırsızdır.
  • Adi şirkette kuralın 'oy birliği' olduğunu, ancak olağan işlerde yönetici ortakların tek başına yetkili olabileceğini karıştırmayın.
  • Adi şirket sözleşmesinin kural olarak şekle tabi olmadığını, ancak taşınmaz gibi özel devir şekli gerektiren durumlarda istisna olduğunu hatırlayın.
  • Sınavda 'infisah' (kendiliğinden sona erme) ile 'fesih' (iradi sona erme) arasındaki farka dikkat edin; ölüm ve iflas infisah sebebidir.